Uzasadnienie
I SA/Łd 955/06
Pismem z dnia 27 stycznia 2006 r. skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z prośbą o zwrot podatku dochodowego i podatku od towarów i usług naliczonego z tytułu współpracy z firmą A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w latach 2003-2004. Wyjaśniła, że podatek został nadpłacony ponieważ od spółki A nie otrzymywała żadnych pieniędzy, a sąd oddalił jej roszczenia wobec spółki.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. działając na podstawie art.169 §1 Ordynacji podatkowej wezwał stronę do uiszczenia opłaty skarbowej i osobistego zgłoszenia się celem wyjaśnienia treści złożonego pisma.
Pismem z dnia 9 lutego 2006 r. poinformowano stronę m.in. o tym, że na mocy art. 73 §1 pkt 6 Ordynacji podatkowej nadpłata powstaje z dniem złożenia korekty deklaracji w podatku od towarów i usług obniżającej wysokość zobowiązania podatkowego, w związku ze zwiększeniem kwoty podatku naliczonego lub obniżenia kwoty podatku należnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz, że nie zastosowanie się do wezwania spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.
W piśmie z dnia 14 lutego 2006 r. skarżąca przedstawiła swoją współpracę z firma A i poinformowała, że nie stawi się osobiście w Urzędzie Skarbowym. Do pisma dołączyła znaki opłaty skarbowej w wysokości 5,00 zł.
Wobec powyższego organ podatkowy I instancji działając na podstawie art.169 §1 Ordynacji podatkowej pismem z dnia 22 lutego 2006r. zwrócił się do strony z prośbą o podanie kwot nadpłat w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. i 2004 r. i sprecyzowanie podstawy żądania.
Skarżąca w piśmie z dnia 28 lutego 2006r. poinformowała organ podatkowy, że kwotami nadpłat są kwoty całego podatku od towarów i usług i podatku dochodowego za poszczególne miesiące 2003 r. i 2004 r., a Urząd Skarbowy zna wysokość odprowadzonych w tym okresie podatków. Ponadto stwierdziła, że skoro firma A uzyskała korzystne dla siebie wyroki sądowe to podatek powinien być zapłacony przez tą firmę. Równocześnie wniosła o wystąpienie do Sądu Gospodarczego w Warszawie i Sądu Rejonowego w S. o nadesłanie akt spraw, w których znajdują się dowody na poparcie wniosku oraz o wystąpienie do spółki A z żądaniem dokumentacji podatkowej.
W dniu [...] wydał postanowienie, powołując się na art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz 60 ze zm.), którym pozostawił bez rozpatrzenia wniosek p. A. G. – G. w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za 2003 r. i 2004 r. z uwagi na niespełnienie wymogów określonych przepisami prawa.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca złożyła zażalenie.
Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z..
W dniu 15 maja skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie organu II instancji żądając jego uchylenia.
W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że jest jedynie płatnikiem, którego zadaniem było pobranie pieniędzy od podatnika i przekazanie ich do urzędu skarbowego. Podała, że podatnik odmawia przekazania kwot podatku, który powinien być odprowadzony do urzędu. Podniesiono, iż podatek od towarów i usług, a także dochodowy nie powinien być ściągany, a sprawa powinna być wyjaśniona pomiędzy urzędem, a firmą A. Skarżąca podniosła, iż stanowisko organów fiskalnych jest sprzeczne z ustawowym obowiązkiem przestrzegania zasady budowania zaufania do organu skarbowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wyjaśnił, iż kwestia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych jest przedmiotem odrębnego postępowania podatkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty w niej zawarte są uzasadnione. Przypomnieć bowiem należy, iż stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz 1269 ze zm.) sąd sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji bądź aktów pod względem zgodności z prawem i obowiązany jest uchylić w każdym przypadku zaskarżone postanowienie, jeżeli narusza przepisy prawa w sposób określony w art. 145 wymienionej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też żądanie skargi dotyczące rozpoznania wniosku o stwierdzenie nadpłaty i jej wypłaty wraz z należnymi odsetkami nie mogło być przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia.
Nie jest sporne, że skarżąca wszczynając postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty domagała się rozpatrzenia sprawy w zakresie podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych. Przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest sprawa stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za lata 2003 - 2004, a co nie jest kwestionowane przez stronę, gdyż stosownie do wyjaśnień pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej złożonych na rozprawie, sprawa nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych została załatwiona w odrębnym postępowaniu.
Rozstrzygając spór trzeba zwrócić uwagę, że przyczyną uzasadniającą wystąpienie przez podatniczkę z żądaniem stwierdzenia nadpłaty, w jej ocenie, był brak otrzymania pieniędzy od kontrahenta i przegrane procesy sądowe. Należy także stwierdzić, że na każde wezwanie Organów podatkowych strona w terminie składała stosowne wyjaśnienia. Natomiast jedyną przyczyną stanowiącą podstawę do pozostawienia podania bez rozpatrzenia w oparciu o art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej był brak przesłania na żądanie organu, pomimo składania wyjaśnień, korekt deklaracji.
Analiza treści art.75 § 1, 2 i 3 Ordynacji prowadzi do wniosku, iż błędy popełnione przez podatnika uzasadniają złożenie wniosku o zwrot nadpłaty, jeżeli nadpłata dotyczy podatku, w którym zobowiązania powstają z mocy prawa (art.21 § 1 pkt 1), a podatnik wpłacił błędnie zadeklarowany w deklaracji podatek albo wykazał nadpłatę w wysokości mniejszej od należnej. Z treści tego przepisu wynika także, że podatnik występując z takim żądaniem obowiązany jest złożyć korektę deklaracji Jednakże treść omawianych przepisów należy rozpatrywać w kontekście ogólnych zasad postępowania podatkowego, o których mowa w szczególności w art..121 § 1 i 2, §122 Ordynacji podatkowej. Pierwszy z tych przepisów zawiera zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Jest to przepis wprowadzający przesłankę oceny ich działania. W przypadku negatywnej oceny może dojść do uchylenia decyzji administracyjnej, nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2002 roku, Sygn.akt III S.A. 3390/00 niepubl.). W myśl drugiego z wymienionych przepisów organy podatkowe zobowiązane są do ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem faktycznym oraz do załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z kolei w myśl art. 165 § 1 postępowanie podatkowe wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. W tej konkretnej sprawie strona jednoznacznie zakreśliła przedmiot żądania, jakim była sprawa stwierdzenia nadpłaty. A więc organ podatkowy kierując się w/w przepisami oraz będąc związany granicami żądania powinien dążyć do załatwienia tej właśnie sprawy. Brak załączenia przy tym konkretnej deklaracji można było traktować jako braki formalne. A więc można dojść do wniosku, że pozostawiając podanie podatnika bez rozpoznania, automatycznie odmówiono wszczęcia postępowania tylko z powodu braków formalnych. Jednakże jak to stwierdził NSA w wyroku z dnia 18 stycznia 1989 roku sygn. akt III S.A. 903/88, "Gazeta Prawnicza " 1989, nr 2, str.8, organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania na wniosek strony mimo oceny, że żądanie strony jest bezzasadne z przyczyn formalnych lub merytorycznych. W tym miejscu można zwrócić uwagę,że organ pierwszej instancji dokonał analizy żądania podatniczki pod kątem merytorycznym, co mogło świadczyć z jednej strony o pewnym braku konsekwencji, gdyż pozostawiając wniosek bez rozpoznania, nie było żadnych podstaw do jego oceny pod tym kątem, a z drugiej o woli merytorycznego jej załatwienia.
Z powyższych rozważań wypływa wniosek. iż niedołączenie skorygowanej deklaracji, mimo wezwania organu do uzupełnienia wniosku nie czyni tego wniosku niedopuszczalnym, lecz zmusza organ podatkowy do wydania decyzji w sprawie nadpłaty. Nie można bowiem pozostawić wniosku bez rozpatrzenia w trybie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej w sytuacji, gdy na koncie urzędu istnieje nadpłata (por. Ordynacja podatkowa, Komentarz,St. Babiarz i inni, Wa - wa 2004, str. 285).
Z tych względów nie przesądzając o ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy, bowiem żądanie skarżącej będzie przedmiotem oceny pod względem merytorycznym przed organami podatkowymi, na podstawie art. 145 § l pkt l c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.