Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie (organ) odmówiło J. K. (zobowiązany w postępowaniu egzekucyjnym) przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy Rudnik (wierzyciel) z 28 stycznia 2021 r. oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Jak wynika z przedstawionych sądowi akt, mocą decyzji z 5 grudnia 2013 r. Wójt Gminy Rudnik określił J. K. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 8 zł miesięcznie. W związku z tym, że zobowiązany dobrowolnie nie wykonał tej decyzji, wierzyciel 4 września 2020 r. wystawił w stosunku do zobowiązanego tytuł wykonawczy nr [...] i skierował wystawiony tytuł wykonawczy do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krasnymstawie (organ egzekucyjny) w celu przymusowego dochodzenia niezapłaconej należności. Zobowiązany otrzymał wymieniony tytuł wykonawczy 1 października 2020 r.
Następnie 8 października 2020 r. zobowiązany złożył do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel postanowieniem z 22 października 2020 r. oddalił zarzuty zobowiązanego. Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego organ mocą postanowienia z 14 grudnia 2020 r. uchylił postanowienie wierzyciela wydane 22 października 2020 r. i przekazał sprawę wierzycielowi do ponownego rozpatrzenia. Wierzyciel 28 stycznia 2021 r. ponownie postanowił o oddaleniu zarzutów zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej. Postanowienie wierzyciela z 28 stycznia 2021 r. zobowiązany otrzymał 29 stycznia 2021 r. Natomiast zażalenie na postanowienie wierzyciela z 28 stycznia 2021 r. zobowiązany wniósł dopiero 8 lutego 2021 r. Organ 9 marca 2021 r. wydał postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela z 28 stycznia 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie mocą prawomocnego wyroku z 7 lipca 2021 r. sygn. I SA/Lu 150/21 stwierdził nieważność postanowienia organu wydanego 9 marca 2021 r. Sąd stwierdził, że zażalenie zobowiązanego na postanowienie wierzyciela z 28 stycznia 2021 r. było spóźnione i jednocześnie zwrócił uwagę organu na art. 15zzzzzn˛ ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2021.2095 ze zm. - ustawa COVID-19).
W wykonaniu prawomocnego wyroku z 7 lipca 2021 r. sygn. I SA/Lu 150/21 organ powiadomił zobowiązanego o uchybieniu terminowi oraz o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Zobowiązany otrzymał tę informację 24 września 2021 r., a 22 października 2021 r. wpłynęła do organu odpowiedź zobowiązanego, który wniósł o przywrócenie uchybionego terminu i powołał się przy tym na kłopoty ze zdrowiem trwające od 11 lat, na załamanie stanu zdrowia w styczniu 2021 r., wizytę lekarską w dniu 5 lutego 2021 r., przeprowadzone wówczas badanie i leczenie antybiotykiem. Tłumaczył, że złożył zażalenie kiedy poczuł się lepiej.
Zaskarżonym postanowieniem organ odmówił zobowiązanemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie wierzyciela z 28 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ argumentował, że zobowiązany nie wykazał, aby choroba wykluczyła możliwość złożenia zażalenia w ustawowym terminie, a tym samym braku winy w uchybieniu terminowi w rozumieniu przesłanki przywrócenia terminu określonej w art. 58 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 ze zm.- K.p.a.).
J. K. (skarżący) złożył skargę na powyższe postanowienie organu.
Skarżący nie formułował konkretnych zarzutów. Natomiast motywował, że na przełomie stycznia i lutego 2021 r. przechodził infekcję. Później okazało się, że chorował na świnkę. Zdecydował się na samoizolację, aby w ten sposób chronić innych przed ewentualnym zakażeniem. Złożył zażalenie 8 lutego 2021 r., bo wcześniej nie mógł. Skarżący zaznaczył, że przedstawił organowi wynik badania laboratoryjnego krwi z 5 lutego 2021 r., który potwierdził infekcję. Zwrócił również uwagę, że najbliższa skrzynka pocztowa znajduje się w odległości 6 km.
W następstwie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia organu.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie nie jest zgodne z prawem.
Mocą prawomocnego wyroku z 7 lipca 2021 r. sygn. I SA/Lu 150/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zobowiązał organ do uwzględnienia art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19. Stanowisko prawne przyjęte w tym prawomocnym wyroku wiązało organ i aktualnie wiąże sąd przy kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. Mówi o tym art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 ze zm. - P.p.s.a.).
Wobec tego należy przypomnieć, że od 16 grudnia 2020 r. obowiązuje w porządku prawnym art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 (Dz.U.2020.2255). Ustawodawca przyjął w tej regulacji, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
- od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
- do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
- przedawnienia,
- których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
- zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
- do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 1).
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 2).
W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 3).
Z kolei art. 58 K.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1).
Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2).
Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3).
W tym stanie prawnym ważne jest, że w art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 ustawodawca mówi wyłącznie o przypadku uchybienia przez stronę terminowi przewidzianemu przepisami prawa administracyjnego w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, a następnie wymienia kategorie terminów, które ma na uwadze, przy czym są to terminy nie tylko procesowe, ale również materialne.
Zatem - ściśle rzecz biorąc - z treści art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 wynika wprost, że dla jego zastosowania istotne jest wyłącznie uchybienie terminowi w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Żadnych innych warunków ustawodawca nie wymienił i jednocześnie nie nawiązał, nie odesłał do przesłanek zawartych w art. 58 § 1 K.p.a., a więc do braku winy w uchybieniu terminowi.
Natomiast w art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID-19 ustawodawca jedynie wyodrębnił przypadek, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. Stwierdził, że wówczas prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Oznacza to, że ustawodawca - niezależnie od rozwiązania przyjętego w art. 15zzzzzn2 ust. 1, ust. 2 ustawy COVID-19 - wydłużył czas na złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu na zasadach określonych w art. 58 § 1 K.p.a.
Za tej treści wnioskiem przemawiają następujące argumenty:
Po pierwsze - art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 w żaden sposób nie nawiązuje do art. 58 § 1 K.p.a. i do zawartych tam przesłanek. Jedyną wspólną płaszczyzną art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 i art. 58 § 1 K.p.a. jest wymóg uchybienia terminowi. Jednak w dalszej kolejności art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 nie nawiązuje do braku winy w uchybieniu terminowi, a jednocześnie art. 58 § 1, § 2 K.p.a. do obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Innymi słowy, art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID-19 nie przenosi rozwiązań przyjętych w całym art. 58 K.p.a. na grunt ustawy COVID-19. Dlatego konsekwentnie ustawodawca w art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19 przewiduje odrębne zasady dotyczące składania wniosków o przywrócenie uchybionego terminu.
Po drugie zaś - gdyby nawet przyjąć, że brzmienie art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID-19 miałoby uprawniać do przywracania terminów wyłącznie po spełnieniu przesłanek ustanowionych w art. 58 K.p.a. (a więc przy braku zawinienia w uchybieniu terminowi i po złożeniu wniosku w terminie 30 dni od ustania przeszkody), to przecież prowadziłoby to do sprzeczności z treścią art. 15zzzzzn2 ust. 1, ust. 2 ustawy COVID-19, które z kolei nakazują organom władzy publicznej przywracać uchybione terminy w czasie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, jeśli zainteresowany o to wystąpi w terminie 30 dni od uzyskania od organu władzy publicznej odpowiedniej informacji. W ustawie COVID-19 ustawodawca nie wymaga niczego więcej dla uzyskania przez zainteresowanego przywrócenia uchybionego terminu.
Trzeba przy tym zauważyć, że instytucja przywrócenia uchybionego terminu zawarta w art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 ma istotnie szerszy zakres przedmiotowy w porównaniu z art. 58 § 1 K.p.a., bowiem odnosi się nie tylko do terminów uchybionych w toku postępowania administracyjnego. W związku z tym nie można zasadnie prowadzić wykładni art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, która miałaby rozszerzać jego literalne brzmienie, dodawać nowe przesłanki i skutkować przywracaniem uchybionych terminów zwłaszcza nienależących do K.p.a. na zasadach przewidzianych w K.p.a.
W konsekwencji przy stosowaniu art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 nie jest uzasadnione powoływanie się na przesłanki wymienione w art. 58 § 1 K.p.a. Tego rodzaju zabieg nie ma podstaw w treści art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. O ile ustawodawca każdorazowo wymienia w art. 58 § 1 K.p.a. i w art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 okoliczność uchybienia terminowi, to jednak na tym kończy się zbieżność tych przepisów, bowiem w art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 ustawodawca przywiązuje znaczenie tylko do obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 i całkowicie przemilcza kwestię jakiegokolwiek zawinienia przy uchybieniu terminowi - ani wprost nie formułuje przesłanki braku winy, ani nie odsyła do art. 58 § 1 K.p.a.
W podsumowaniu powyższych rozważań sąd ocenia, że zgodnie z treścią art. 15zzzzzn2 ust. 1, ust. 2 ustawy COVID-19 sam fakt obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, a więc związane z nim ograniczenia, utrudnienia w funkcjonowaniu, w przemieszczaniu się, w dostępie do organów władzy publicznej oraz wysokie ryzyko zachorowania i izolacji same w sobie są na tyle znaczące w relacjach obywatele - organy władzy publicznej, że stanowią samodzielną ustawową przesłankę do przywrócenia uchybionego terminu spośród wymienionych w tym przepisie. Można zatem powiedzieć, że w art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 ustawodawca dał wyraz przekonaniu, że samo obowiązywanie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 jest równoznaczne z brakiem winy w uchybieniu terminowi. Dlatego konsekwentnie ustawodawca w art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie sięgał do art. 58 § 1 K.p.a. Natomiast w art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID-19 zaingerował w art. 58 § 2 K.p.a., ale tylko w odniesieniu do tych sytuacji, w których wchodziłby w rachubę art. 58 § 1 K.p.a. zamiast art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19. Poszukiwanie i rozważanie takich sytuacji wykracza poza granice niniejszej sprawy. Warto jednak odnotować choćby sytuację, w której zainteresowany nie złożyłby wniosku o przywrócenie uchybionego terminu w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1, ust. 2 ustawy COVID-19. Wówczas nie byłby pozbawiony prawa do skorzystania z art. 58 K.p.a. oczywiście w odniesieniu do terminów objętych tym unormowaniem i już na zasadach w nim przewidzianych, całkowicie odrębnie, niezależnie od reżimu wprowadzonego przez art. 15zzzzzn2 ust. 1, ust. 2 ustawy COVID-19.
Tym samym sąd w składzie orzekającym nie podziela odmiennego stanowiska prawnego przyjętego w sprawach sygn.: II SA/Bk 84/22, II SA/Łd 862/21, III SA/Gl 776/21 (por. orzeczenia.nsa.gov.pl).
W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko prawne sądu przedstawione wyżej. Dotychczasowe powoływanie się przez organ na zawinienie skarżącego w uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia jest wynikiem nieprawidłowej wykładni art. 15zzzzzn2 ust. 1 - ust. 3 ustawy COVID-19, wykraczającej poza treść tej normy prawnej.
Z tych powodów sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.