Uzasadnienie
Wnioskiem zawartym w skardze skarżący zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych, wskazując, że nie jest w stanie ich ponieść.
W złożonym na tę okoliczność formularzu wniosku wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i trójką uczących się dzieci. Rodzina zamieszkuje w domu o pow. 70 m2, a źródłem jej utrzymania jest dochód z prowadzonego przez małżonków gospodarstwa rolnego o pow. 4,53 ha fiz. (5,50 ha przelicz.) oraz zasiłki rodzinne otrzymywane na dzieci w kwocie [...] miesięcznie. Małżonkowie nie posiadają przy tym żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wobec tego, że nie jest to pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy jaki skarżący składa przy sprawach poddawanych pod osąd tutejszego wojewódzkiego sądu administracyjnego referendarz sądowy za zbędne uznał wzywanie skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń obrazujących bardziej szczegółowo jego sytuację finansową i majątkową, opierając się w tym zakresie na faktach znanych mu z urzędu, a wynikających m.in. z akt sprawy sygn. akt II SA/Lu 410/15 i II SA/Lu 454/15. Treść obecnie rozpatrywanego wniosku jednoznacznie bowiem wskazuje, że sytuacja majątkowa strony nie uległa jakiejkolwiek zmianie od czasu rozpatrzenia wniosków o przyznanie prawa pomocy w ww. sprawach.
Odnosząc się zaś do istoty sprawy wskazać należy, że rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może nastąpić, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.). Przez wskazany uszczerbek, należy natomiast rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Innymi słowy dopiero pozbawienie strony środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania uzasadnia przyznanie omawianego zwolnienia. Tym samym sam uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.
Odnosząc powyższe do złożonego wniosku, referendarz sądowy nie znalazł dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że sytuacja materialna strony skarżącej jest na tyle ciężka, iż wymaga zwolnienia całkowicie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Niemniej jednak w jego ocenie wniosek strony zasługuje na częściowe uwzględnienie, tj. przez zwolnienie z obowiązku uiszczenia każdej opłaty sądowej ponad kwotę [...]złotych.
Zważenia bowiem wymaga, iż w rozpoznawanej sprawie, ze względu na jej przedmiot, wysokość wpisu od skargi wynosi [...] zł - zgodnie z treścią § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Natomiast w razie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia i zamiaru jego zaskarżenia może zaistnieć konieczność uiszczenia przez skarżącego opłaty kancelaryjnej w kwocie [...]zł, za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł.
Uwzględniając zatem wskazaną wysokość wpisu od skargi w zestawieniu z sytuacją dochodową i majątkową skarżącego oraz fakt, że uiszczenie tej opłaty jest warunkiem niezbędnym rozpoznania skargi strony przez Sąd, a także to, że skarżący wraz z małżonką poniósł w miesiącu sierpniu ciężar uiszczenia wpisów w ww. sprawach w łącznej wysokości [...] zł, zasadnym jest pokrycie kosztów postępowania w części przekraczającej kwotę [...]zł z budżetu państwa. Innymi słowy zbyt dużym obciążeniem dla wnioskodawcy byłoby wyłącznie uiszczenie kosztów niniejszego postępowania w ich pełnej wysokości. Sytuacja w jakiej się znajduje nie pozwala jednak na zwolnienie go od kosztów sądowych w większym zakresie. Nie jest ona bowiem na tyle zła, aby istniała konieczność zniesienia obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w szerszym lub pełnym zakresie.
Jak już zaznaczono instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Pogląd taki wielokrotnie prezentował Naczelny Sąd Administracyjny (przykładowo w postanowieniu z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 797/11; LEX nr 1104128). W ocenie referendarza, skarżącego i jego rodziny nie można jednak zaliczyć do tego typu osób. Wskazać bowiem należy, że rodzina wnioskodawcy posiada stałe źródło dochodów z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego o pow. 4,53 ha fiz. (5,50 ha przelicz.). Otrzymuje również pomoc państwa w postaci zasiłków rodzinnych na dzieci w kwocie około [...] zł. Rodzina ma również zapewnione warunki mieszkaniowe i nie wykazuje trudności w regulowaniu niezbędnych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego.
Uwzględniając powyższe należało uznać, że dochody strony mimo, iż nie wysokie są w stanie zapewnić niezbędne warunki utrzymania gospodarstwa domowego, a przy właściwym ich gospodarowaniu ponieść również ciężar części kosztów postępowania sądowego, który zgodnie z niniejszym rozstrzygnięciem obecnie ogranicza się do uiszczenia kwoty [...]zł tytułem wpisu sądowego. Takie rozstrzygnięcie uwzględnia przy tym ogólną sytuacją materialną, bytową i rodzinną wnioskodawcy, zabezpieczając gwarantowane mu Konstytucją RP prawo do sądu, a dodatkowo chroni wymiar sprawiedliwości przed ewentualną, zbędną roszczeniowością strony. Nie powoduje też przerzucenia całości kosztów procesu na Skarb Państwa czyli resztę społeczeństwa.
Z tych względów referendarz sądowy, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.