Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 października 1996 r. (...) Izba Skarbowa w L. na podstawie art. 134 Kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdziła, że zażalenie z dnia 8 sierpnia 1996 r. (...) na postanowienie Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. z dnia 30 lipca 1996 r. (...) w sprawie uwzględnienia zarzutu na postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko Janowi K. z wniosku BS w N. jest niedopuszczalne, gdyż złożone zostało przez jednostkę nie będącą stroną.
Izba Skarbowa ustaliła, że na podstawie tytułów wykonawczych (...) wystawionych przez BS w N. organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do Jana K. i w dniu 15 czerwca 1992 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego.
Zobowiązany, powołując się na zbycie wierzytelności przez BS w N. wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Stosownie do art. 34 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela - BS w N. przedstawiając zarzuty dłużnika. BS poinformował organ egzekucyjny, iż zawarł z LBR umowę przelewu wierzytelności, której poręczycielem jest dłużnik - J.K. LBR zażądał kontynuowania egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez BS powołując się na nabycie wierzytelności.
W tej sytuacji postanowieniem z dnia 30 lipca 1996 r. (...) Pierwszy Urząd Skarbowy w L. uwzględnił zarzuty i umorzył postępowanie egzekucyjne. Na ww. postanowienie zażalenie wniósł LBR SA w L., żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Izba Skarbowa stwierdziła, iż zgodnie z art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego.
W postępowaniu tym dłużnik może wnieść zarzuty /art. 33 ustawy/ na prowadzone postępowanie.
Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów służy zobowiązanemu i wierzycielowi zażalenie.
Wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym przeciwko Janowi K. na podstawie ww. tytułów wykonawczych jest BS w N. i jemu przysługiwało zażalenie na postanowienie Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. z dnia 30 lipca 1996 r. LBR SA w L. nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu, a wobec tego niedopuszczalne było wniesienie przez niego zażalenia na postanowienie dotyczące egzekucji prowadzonej na wniosek BS w N. Na postanowienie Izby Skarbowej wniósł skargę LBR SA w L. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia skarżący nie sprecyzował zarzutów.
W uzasadnieniu skargi podnosił, iż celem postępowania egzekucyjnego w administracji jest doprowadzanie do wykonania przez zobowiązanego dłużnika Banku ciążącego na nim obowiązku.
Uprawnionym do żądania prowadzenia tego postępowania jest wierzyciel. Uprawnienie banku do żądania prowadzenia egzekucji wynika z art. 53 ust. 2 prawa bankowego. Wierzycielem dłużnika, na podstawie umowy przelewu stał się skarżący Bank, o czym organ egzekucyjny został pisemnie powiadomiony przez cedenta. Na skutek tej umowy skarżący Bank uzyskał status strony wierzycielskiej w stosunku zobowiązaniowym. Nieuwzględnienie słusznego interesu wierzyciela narusza prawo.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w L. wnosiła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest bezzasadna.
Definicję wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera art. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków skreślonych w art. 2, zwanym dalej wierzycielem, jest:
1/ w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - właściwy do orzekania organ I instancji, 2/ dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku.
Uprawnienie to wierzyciel realizuje poprzez wystawienie i złożenie tytułu wykonawczego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji /gdy nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym/ - art. 26 par. 1 ww. ustawy.
Na podstawie tak wystawionego tytułu wykonawczego organ egzekucyjny prowadzi na rzecz tego wierzyciela egzekucję w stosunku do zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym. Wierzyciel i zobowiązany są stronami postępowania egzekucyjnego, którym przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przyznają określone prawa i obowiązki. Po wystawieniu tytułu wykonawczego może dojść w związku z czynnościami prawnymi do przekształceń podmiotowych w sferze prawa cywilnego. Taka sytuacja będzie miała miejsce m.in. w sytuacji określonej w art. 509 Kc, tj. zbycia wierzytelności. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie uwzględniają sytuacji przejścia uprawnienia na inny podmiot po wystawieniu tytułu wykonawczego przez wierzyciela.
Z punktu widzenia procesowego nie ma więc decydującego znaczenia fakt, że w świetle przepisów prawa cywilnego wierzytelność przeszła w drodze czynności prawnej na osobę trzecią.
Powstały stosunek cywilnoprawny między zbywcą wierzytelności /osobą wymienioną w tytule wykonawczym jako wierzyciel/, a osobą trzecią - nabywcą - sam w sobie nie wywiera skutków procesowo-prawnych w dziedzinie legitymacji materialnej do prowadzenia egzekucji. Osoba trzecia przez czynność prawną dokonaną z wierzycielem nie staje się zatem stroną w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 17 par. 1 ustawy na postanowienie wydane w toku egzekucji administracyjnej lub dotyczące postępowania egzekucyjnego służy zażalenie, jeżeli m.in. ustawa tak stanowi.
Zgodnie z art. 59 par. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego lub o odmowie umorzenia tego postępowania służy zażalenie.
Ze względu na prawnie chroniony interes stron w postępowaniu egzekucyjnym należy przyjąć, iż zażalenie o jakim mowa w art. 59 par. 4 ustawy przysługuje tak zobowiązanemu jak i wierzycielowi. Biorąc pod uwagę wyżej przytoczoną argumentację brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, iż zażalenie to przysługuje "osobie trzeciej", która po wystawieniu tytułu wykonawczego przez wierzyciela w drodze przelewu nabyła wierzytelność.
Skoro zatem postanowienie nie narusza prawa zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym należało orzec jak w wyroku.