Uzasadnienie
A. W. (skarżący) wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie I SA/Lu 329/13 (pisma z dnia 7 października, 12 listopada 2013 r., 3 lutego 2014 r.). Argumentował, że nie był należycie reprezentowany w postępowaniu ze skargi kasacyjnej, bowiem ustanowiony pełnomocnik bez konsultacji ze skarżącym sporządził opinię o braku podstaw do jej wniesienia.
Skarga o wznowienie postępowania sądowego została wniesiona w następującym stanie sprawy:
W sprawie I SA/Lu 329/13 skarga została odrzucona postanowieniem z dnia 13 czerwca 2013 r. Sąd motywował, odrzucając skargę, że nie mogła ona otrzymać prawidłowego biegu z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 25 czerwca 2013 r. W związku ze złożonym w dniu 20 maja 2013 r. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 11 lipca 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 30 września 2013 r. ustanowiony pełnomocnik złożył do akt opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
W tych okolicznościach proceduralnych należy zważyć, co następuje:
Skarga o wznowienie podlega odrzuceniu. Skarżący uzasadniał żądanie wznowienia postępowania sądowego brakiem należytej reprezentacji w postępowaniu ze skargi kasacyjnej. W ocenie skarżącego, ustanowiony pełnomocnik niesłusznie zaniechał złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę, które zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania i powinno zostać uchylone.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w sprawie I SA/Lu 329/13 mamy do czynienia z prawomocnym postanowieniem. Jego odpis z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 25 czerwca 2013 r., natomiast Dyrektorowi Izby Skarbowej w dniu 1 lipca 2013 r. Zatem orzeczenie stało się prawomocne z upływem terminu 30 dni na złożenie skargi kasacyjnej, który należy liczyć od doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stanowi o tym art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.12.270 ze zm.-dalej jako p.p.s.a.).
Zatem spełniony został warunek z art. 270 p.p.s.a., który pozwala żądać wznowienia postępowania tylko kiedy zostało ono zakończone prawomocnym orzeczeniem. Natomiast ustanowienie adwokata w ramach prawa pomocy, już po wydaniu postanowienia odrzucającego skargę, dawało temu adwokatowi prawo do złożenia skargi kasacyjnej z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności proceduralnej, jeśli nie mógł zachować terminu wiążącego samego skarżącego.
Ta zasadnicza konstatacja pozwala następnie przejść do oceny wniosku skarżącego w świetle przesłanek wznowienia postępowania sądowego. Skarżący powołuje się na brak należytej reprezentacji i art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Trzeba więc przypomnieć, że zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Jak to zostało wyjaśnione w opracowaniu komentatorskim do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. R. Hauser i M. Wierzbowski Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H.BECK, Warszawa 2011 r., str. 881-882, pkt 8, 9 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura), fakt, że skarżący nie był reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego nie oznacza braku należytej reprezentacji. Komentowana podstawa dotyczy takich sytuacji, w których osoby fizyczne nie mają zdolności do czynności prawnych i z tej przyczyny muszą być reprezentowane przez przedstawicieli ustawowych. Wskazuje też na to art. 277 p.p.s.a., gdzie w kontekście braku należytej reprezentacji mówi się o przedstawicielu ustawowym strony. Nienależyte reprezentowanie nie dotyczy sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet w sytuacji gdy swoje obowiązki wykonuje on w sposób, który prowadzi do negatywnych dla reprezentowanej strony skutków.
Niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez jej pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w postępowaniu w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Nie może więc stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania.
W dalszej kolejności autorzy zwracają uwagę, że jeżeli strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania, to stanowi to podstawę wznowienia postępowania z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała. Ograniczenie to w wypadku orzeczenia WSA oznacza, że strona mogła w toku postępowania, przez złożenie zwykłego środka odwoławczego, usunąć istniejącą wadliwość postępowania.
Przenosząc powyższe rozważania, które sąd w pełni podziela, na grunt okoliczności tej sprawy, to należy dojść do wniosku, że skarżący nie mógł żądać wznowienia.
Po pierwsze, do czasu ustanowienia adwokata w ramach prawa pomocy skarżący działał w postępowaniu sądowym osobiście, stąd został mu doręczony m.in. odpis postanowienia odrzucającego skargę z uzasadnieniem. Natomiast okoliczność, że skarżący działał osobiście w postępowaniu sądowym, do czasu ustanowienia adwokata w ramach prawa pomocy, nie stanowi o braku należytej reprezentacji. Skarżący był bowiem uprawniony działać osobiście w postępowaniu sądowym do czasu bądź ustanowienia pełnomocnika z wyboru, bądź w ramach prawa pomocy. Po drugie, ustanowiony następnie adwokat, w ramach prawa pomocy, był uprawniony podjąć reprezentację skarżącego i złożyć skargę kasacyjną od postanowienia odrzucającego skargę z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności (jeśli nie miał możliwości by zachować termin wiążący samego skarżącego).
Zatem ustanowiony adwokat miał pełną możliwość kwestionowania postanowienia odrzucającego skargę w trybie skargi kasacyjnej, tj. zwykłego środka zaskarżenia. Wobec tego strona skarżąca miała pełną możliwość działania, także dla formalnie skutecznego złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę.
Podsumowując powyższe, skarżący wystąpił o wznowienie postępowania sądowego w takich okolicznościach proceduralnych, w których nie może żądać wznowienia stosownie do art. 271 pkt 2 in fine. Skoro ustawodawca mówi o niemożności żądania wznowienia w określonych sytuacjach, to jest to równoznaczne ze stwierdzeniem, że nie ma podstaw do wznowienia, a więc żądanie wznowienia nie opiera się na ustawowej podstawie. Wówczas skarga o wznowienia podlega odrzuceniu wprost zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a.
Z tych względów, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.