Uzasadnienie
W dniu 18 lutego 2008r. Rada Gminy podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zarządzenia poboru podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego od osób fizycznych w drodze inkasa, wyznaczenia inkasentów i określenia wysokości wynagrodzenia za inkaso (Dz. Urz. Woj. Nr 89, poz. 2360).
W § 2 uchwały na inkasentów wyznaczono sołtysów z terenu poszczególnych sołectw, a w § 3 uchwały wskazano, że wysokość wynagrodzenia za inkaso określa załącznik do uchwały. Powyższa uchwała została zaskarżona przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej jako sprzeczna z prawem, gdyż podjęta z naruszeniem:
- - art. 6 ust. 12 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006r., Nr 121, poz. 844 ze zm. – dalej "upol");
- - art. 6b ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 2006. Nr 136, poz. 969 ze zm. – dalej "upr");
- - art. 6 ust. 8 ustawy o podatku leśnym (Dz. U. z 2002, Nr 200, poz. 1682 ze zm. – dalej: upl") – poprzez wskazanie w § 2 uchwały, że na inkasentów uprawnionych do poboru podatków wyznacza się sołtysów, czyli rodzajowe i ogólne określenie inkasentów, bez wskazania konkretnych osób, podczas gdy treść powołanych przepisów ustaw podatkowych wymaga wyznaczenia personalnie wskazanych osób, aby nie było wątpliwości na kogo obowiązek został nałożony i aby podatnicy wiedzieli kto jest uprawniony do poboru podatków.
Zdaniem Prokuratora, nie ma wątpliwości, że powołane, jako podstawa prawna skarżonej uchwały, przepisy ustaw podatkowych upoważniają radę gminy do zarządzenia poboru podatków w drodze inkasa oraz do wyznaczenia (określenia) inkasentów i określenia wysokości wynagrodzenia za ich czynności. Jednakże użyte w tych przepisach wyrażenia: "wyznaczyć inkasentów" (art. 6 ust. 12 upol i art. 6 ust. 8 upl) oraz "określić inkasentów" (art. 6b upr) przesądzają, że inkasentem może być jedynie podmiot ściśle oznaczony i zindywidualizowany.
W związku z tym, rodzajowe oznaczenie inkasenta, poprzez odwołanie się do faktu bycia sołtysem, nie jest poprawne ze względu na doniosłość regulowanej uchwałą materii dotyczącej podatków, jak i z punktu widzenia osób będących podatnikami.
Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały wskazując, że jest ona nadal obowiązującym aktem prawa miejscowego.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Wyjaśniła, że skarżona uchwała utraciła moc w związku z wejściem w życie uchwały nr [...] Rady Gminy z dnia 28.11.2013r. w sprawie zarządzenia poboru podatków w drodze inkasa, określenia inkasentów oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso (Dz. Urz. Woj. z dnia 29.11.2013r., poz. 5024). W obecnie obowiązującej uchwale, zarządzając pobór podatków w drodze inkasa, imiennie określono inkasentów w poszczególnych sołectwach, jednakże również wskazanie ich poprzez oznaczenie pełnionej funkcji sołtysa nie jest kwestionowane przez organ nadzoru – Wojewodę L. i jest akceptowane w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie ("Podatek od nieruchomości w orzecznictwie sądów administracyjnych", Komentarz pod. red. W. Morawskiego, Lex 2013).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżoną uchwałę wydano bez naruszenia prawa.
Niedostrzeżony przez Prokuratora fakt, że zaskarżona uchwała utraciła moc z dniem 13.12.2013r. nie miał wpływu na konieczność dokonania oceny legalności jej przepisów, gdyż nadal kształtuje ona stosunki prawne (publicznoprawne) powstałe do dnia jej derogacji.
Zaskarżona uchwała wydana została na podstawie art. 6 ust. 12 upol, na podstawie art. 6b upr oraz na podstawie art. 6 ust. 8 upl, które upoważniają radę gminy do zarządzenia poboru należnych od osób fizycznych podatków: od nieruchomości, rolnego i leśnego w drodze inkasa oraz do wyznaczenia (określenia) inkasentów i do określenia wysokości wynagrodzenia za inkaso.
W § 1 zaskarżonej uchwały Rada Gminy zarządziła pobór tych podatków od osób fizycznych w drodze inkasa, w § 2 – na inkasentów wyznaczyła sołtysów z terenu poszczególnych sołectw, w § 3 określiła wysokość wynagrodzenia za inkaso poprzez wskazanie w załączniku do uchwały procentowej relacji do pobranych podatków, w § 4 derogowała swoją poprzednią uchwałę w tym przedmiocie, w § 5 wykonanie uchwały powierzyła Wójtowi Gminy, a w § 6 oznaczyła dzień wejścia w życie uchwały jako 14 dzień od dnia ogłoszenia jej w Dzienniku Urzędowym Województwa L. W ocenie Sądu, zaskarżona uchwała Rady Gminy w pełni i prawidłowo wykonuje upoważnienie wynikające z wyżej wskazanych przepisów ustaw podatkowych. W szczególności w sposób niebudzący wątpliwości określa osoby wyznaczone do pełnienia funkcji inkasentów podatków wskazując, że inkasentem na terenie sołectwa jest osoba pełniąca równocześnie, pochodzącą z wyboru mieszkańców sołectwa, funkcję organu jednostki pomocniczej Gminy – czyli sołtysa.
Skoro w Gminie utworzonych zostało 20 sołectw i mieszkańcy tych sołectw wybrali swego przedstawiciela do pełnienia urzędu sołtysa, to brak jest racjonalnych podstaw do przyjęcia, że ci sami mieszkańcy, jako podatnicy nie wiedzą kto, jako sołtys, jest zobowiązany do pobory podatków ustalonych przez Wójta Gminy.
Żaden ze wskazanych przepisów ustaw podatkowych nie zobowiązuje Rady Gminy do personalnego wskazania – z imienia i nazwiska – osób, którym powierzona została funkcja inkasenta. W tym zakresie również skarżący Prokurator odwołuje się wyłącznie do wyrwanych z kontekstu zdań zawartych w wyrokach sądów administracyjnych, nie uwzględniając odmiennych sytuacji faktycznych, determinujących rozważania zawarte w uzasadnieniach wyroków.
Podążając tokiem rozumowania skarżącego należałoby rozważyć, czy wystarczające byłoby wskazanie inkasentów z imienia i nazwiska, czy nie należałoby określić również miejsca ich zamieszkania, numerów PESEL oraz dokumentów potwierdzających ich tożsamość, co, zdaniem Sądu, prowadzi do podważenia zasady racjonalnego ustawodawcy będącej podstawą demokratycznego państwa prawa.
Wskazanie w zaskarżonej uchwale, że inkasentami są sołtysi z terenu poszczególnych sołectw, wystarczająco konkretyzuje inkasenta, bo sołtysem jest zawsze konkretna osoba publicznie znana na danym terenie (w sołectwie, we wsi), a ponadto takie określenie inkasenta gwarantuje, że akt prawa miejscowego nie będzie podlegał częstym zmianom, co sprzyja pogłębianiu zaufania do jego treści i równocześnie respektuje wole mieszkańców – podatników, którzy wybrali sołtysa dla sprawowania przez niego obowiązków publicznych.
W związku z argumentacją zawartą w odpowiedzi na skargę zauważyć należy, że zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o Regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2012r. poz. 1113 ze zm.) organem nadzoru, o którym mowa w art. 86 i w art. 90 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013r., poz. 594 ze zm.) jest regionalna izba obrachunkowa, właściwa rzeczowo w sprawach podatków i opłat lokalnych, do których mają zastosowanie przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa. Możliwe jest, że błędne przekonanie, iż organem nadzoru w sprawach podatków, w tym w sprawach zarządzania ich poboru w drodze inkasa, jest wojewoda, powoduje brak właściwego nadzoru w tych sprawach.
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.
Brak orzeczenia w przedmiocie wnioskowanego zasądzenia kosztów postępowania wynika z treści art. 200 powyższej ustawy, przewidującego jedynie zwrot kosztów w przypadku uwzględnienia skargi.