Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 3 stycznia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ drugiej instancji, organ nadzoru) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w L. (organ egzekucyjny) z 9 listopada 2022 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do M. J. (zobowiązany, skarżący) na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 18 lutego 2022 r. o numerach: [...] i [...].
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadzi w stosunku do M. J. postępowanie egzekucyjne na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych obejmujących podatek pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2015 r. wynikający z decyzji Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z 20 stycznia 2022 r., nr [...].
Wszczynając egzekucję organ egzekucyjny zawiadomieniem z 18 lutego 2022 r. zajął wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych w ING Bank Śląski S.A. Odpis zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu w dniu 25 lutego 2022 r.
Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 1 marca 2022 r. złożył do organu egzekucyjnego dwa pisma z 25 lutego 2022 r., jedno zatytułowane "Skarga zobowiązanego na czynności egzekucyjne Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w L.", drugie zatytułowane "Zarzuty zobowiązanego na czynności egzekucyjne Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w L.". Pisma te mają jednakową treść a zobowiązany w obydwu pismach zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), według numeracji przepisów i stanu prawnego obowiązującego do dnia 29 lipca 2020 r.
Zobowiązany zarzucił naruszenie:
- 1) art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., przez zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w ING Bank Śląski S.A. pomimo braku wymagalności obowiązku podatkowego;
- 2) art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. przez zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych w ING Bank Śląski S.A. pomimo tego, że skarżący kwestionuje uprzednie doręczenie upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;
- 3) art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. przez zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych w ING Bank Śląski S.A. pomimo tego, że zastosowany przez organ środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy, gdyż pozbawia skarżącego możliwości dostępu do środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, a tym samym dostępu do środków na bieżące opłaty i codzienne funkcjonowanie,
- 4) art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., gdyż tytuły wykonawcze nie spełniały wymogów formalnych.
Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny rozpoznał pisma zobowiązanego dostosowując sformułowane przez niego zarzuty do stanu prawnego obowiązującego w dniu wszczęcia egzekucji w rozpoznawanej sprawie (18 lutego 2022 r. – dzień doręczenia bankowi zajęcia rachunków). W związku z tym organ egzekucyjny postanowieniem z 1 kwietnia 2022 r. uznał za niedopuszczalny zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku oraz oddalił zarzut dotyczący braku uprzedniego doręczenia upomnienia, wskazując jako podstawy tych zarzutów przepisy art. 33 § 2 pkt 4 i 6 u.p.e.a. Organ nadzoru postanowieniem z 29 lipca 2022 r. uchylił postanowienie organu egzekucyjnego w zakresie zarzutu dotyczącym braku wymagalności obowiązku i oddalił ten zarzut oraz utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w zakresie zarzutu dotyczącego braku uprzedniego doręczenia upomnienia.
Ponadto postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2022 r. organ egzekucyjny, wskazując na przepisy art. 54 § 1, 4 i 5 u.p.e.a., oddalił skargę na czynność zajęcia rachunków bankowych, obejmując tym rozstrzygnięciem także sformułowany w piśmie zobowiązanego z 25 lutego 2022 r. zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ nadzoru, po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego na postanowienie organu egzekucyjnego, utrzymał je w mocy postanowieniem z 6 października 2022 r. Wskazał jednocześnie, że argumentacja dotycząca niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów formalnych, zgłoszona w piśmie z 25 lutego 2022 r. podlega rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie art. 59 u.p.e.a.
W związku z tym organ egzekucyjny postanowieniem z 9 listopada 2022 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wyżej wskazanych tytułów wykonawczych. Organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z 9 listopada 2022 r. wskazanym wcześniej postanowieniem z 3 stycznia 2023 r. To postanowienie jest przedmiotem skargi do sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ nadzoru wskazał, że zobowiązanemu - na każdym etapie postępowania egzekucyjnego - przysługuje prawo do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Przesłanki stanowiące podstawę do obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego ustawodawca określił w art. 59 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:
- 1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, tym ze względu na zobowiązanego;
- 2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
- 4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
- a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
- b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
- 5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
- 6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
- 7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.
Organ nadzoru zwrócił uwagę, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje, gdy zostaną zgłoszone na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela przeszkody lub wady postępowania, albo wtedy, gdy okoliczności te zostaną ujawnione w toku kontroli postępowania przeprowadzonej z urzędu przez organ egzekucyjny. Wskazał także, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. nie zależy od uznania organu egzekucyjnego, lecz od wystąpienia okoliczności wskazanych w tym przepisie oraz że wskazane w nim przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione są enumeratywnie, co oznacza, że organ egzekucyjny nie ma podstaw do skorzystania z instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadkach, które nie mieszczą się w tym katalogu przesłanek.
Odnosząc się do podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionej w art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., wskazanej przez zobowiązanego (niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27), organ nadzoru uznał za prawidłowe stanowisko organu egzekucyjnego, że tytuły wykonawcze będące podstawą egzekucji w rozpatrywanej sprawie spełniają wszystkie wymagania przewidziane prawem. Tytuły te zawierają wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 u.p.e.a., w tym: oznaczenie wierzyciela, wskazanie zobowiązanego i jego adresu, podstawę prawną oraz treść podlegającego egzekucji obowiązku. Tytuły wykonawcze zawierają też klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Nadając klauzulę organ egzekucyjny potwierdził, że tytuł został wystawiony prawidłowo, gdyż należność nie została uregulowana i tym samym nadaje się do wykonania. Została również wskazana w tytułach wykonawczych pełna nazwa i adres siedziby organu egzekucyjnego.
W ww. tytułach zaznaczono również pozycję D pkt 11.1, czyli podstawę prawną braku obowiązku doręczenia upomnienia, to jest rozporządzenie Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2017 r. poz. 131).
Ponadto organ nadzoru zaznaczył, że w sprawie nie wystąpiły również pozostałe przesłanki umorzenia postępowania wskazane w art. 59 § 1 u.p.e.a. Egzekucja jest dopuszczalna - zgodnie bowiem z art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - podlegają egzekucji administracyjnej podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Ponadto prowadzone postępowanie egzekucyjne nie zostało zawieszone na wniosek wierzyciela, nie wpłynął również od wierzyciela wniosek o umorzenie tego postępowania. Odrębne ustawy także nie dają podstawy do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Odnośnie zaś do przesłanki fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazanej w art. 59 § 2 u.p.e.a. organ nadzoru nie stwierdził, by dalsza egzekucja administracyjna była bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródeł dochodu zobowiązanego, z których możliwe jest wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Umorzenie postępowania na tej podstawie może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy zostanie wykazane, że pomimo podjętych działań w celu ustalenia składników majątkowych zobowiązanego zostanie stwierdzone, że brak jest majątku i dochodu zobowiązanego podlegającego egzekucji, bądź też majątek ten nie pozwala na zaspokojenie dochodzonych należności, zaś dalsza kontynuacja egzekucji prowadzić będzie tylko do generowania kolejnych dodatkowych kosztów egzekucyjnych, których wyegzekwowanie od zobowiązanego nie będzie możliwe. Na tym etapie postępowania w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 59 § 2 u.p.e.a.
W skardze do sądu administracyjnego zobowiązany wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postawienia organu pierwszej instancji a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił naruszenie
- 1) art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez bezpodstawne zastosowanie ww. regulacji, w sytuacji gdy zajęcie wierzytelności skarżącego z rachunków w ING Bank Śląskim S.A. przez organ zostało dokonane pomimo braku wymagalności obowiązku podatkowego;
- 2) art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. przez dokonanie przez organ zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych mimo, że zobowiązany kwestionuje uprzednie doręczenie upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (upomnienie nie zostało doręczone);
- 3) art. 33 § 1 pkt 8 P u.p.e.a. przez dokonanie przez organ zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, mimo że zastosowany przez organ środek egzekucyjny jest dla zobowiązanego zbyt uciążliwy, gdyż pozbawia zobowiązanego możliwości dostępu do środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych i pozbawia tym samym środków na bieżące opłaty i codzienne funkcjonowanie;
- 4) art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. przez dokonanie przez organ zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych mimo że tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów formalnych.
Skarga nie zawierała uzasadnienia.
W piśmie z 10 lutego 2022 r. zatytułowanym "Uzupełnienie – sprostowanie skargi podatnika" skarżący powtórzył zarzuty oraz jako ich uzasadnienie przytoczył dużą część uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organu nadzoru, stwierdzając, że z powyższym rozstrzygnięciem nie sposób zgodzić się.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Z treści skargi wynika, że zarzuty w skardze są powtórzeniem zarzutów w zawartych w pismach skarżącego z dnia 25 lutego 2022 r. Zobowiązany zarzucił organowi naruszenie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji według numeracji przepisów i stanu prawnego obowiązującego do dnia 29 lipca 2020 r., w sytuacji kiedy w sprawie miały zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r. na skutek zmian wprowadzonych ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070). Przesądza o tym okoliczność, że egzekucja została wszczęta w dniu 18 lutego 2022 r. na skutek doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych (art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a.).
Jak wcześniej wyjaśniono organ egzekucyjny rozpoznał pisma zobowiązanego z dnia 25 lutego 2022 r. dostosowując sformułowane przez niego zarzuty do stanu prawnego obowiązującego w dniu wszczęcia egzekucji w rozpoznawanej sprawie. W rezultacie organ egzekucyjny wydał trzy postanowienia rozpatrując część zarzutów w ramach postępowania w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 i § 2 pkt 4 i 6 u.p.e.a. – brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, brak wymagalności obowiązku), jeden zarzut w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a.– zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego). Ostatni zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) został rozpoznany w ramach postępowania o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Zaskarżone postanowienie organu nadzoru z dnia 3 stycznia 2023 r. oraz postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 9 listopada 2022 r. dotyczy wyłącznie materii umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. W związku z tym sformułowane w punktach III. 1,2,3 skargi zarzuty (pomijając kwestię nieprawidłowości powołanych przepisów u.p.e.a.) nie są adekwatne do stanu faktycznego i prawnego sprawy, bowiem nie dotyczą w żadnym zakresie przedmiotu zaskarżonego postanowienia (odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego). Zarzuty te mogły być odpowiednio powołane w pozostałych sprawach, to jest w postępowaniu w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną.
Jedynie, sformułowany w punkcie III.4 skargi, zarzut naruszenia nieprawidłowo powołanego, obecnie nieobowiązującego przepisu art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przez zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych, mimo że tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów formalnych – dotyczy sprawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ w obowiązującym stanie prawnym jedną z podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego jest niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.).
Kontrolując zaskarżone postanowienie należy stwierdzić, że prawidłowe jest stanowisko organów obydwu instancji, że brak jest podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. Organ nadzoru, mimo że zobowiązany wskazał tylko jedną przesłankę, która jego zdaniem uzasadniała umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. – niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art.
27) zbadał, czy występuje którakolwiek z przesłanek umorzenia tego postępowania określona w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. Wynik tego badania był negatywny. Zwrócić trzeba uwagę, że jedna z przesłanek umorzenia postępowania wymieniona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (niewykonalność obowiązku) dotyczy wyłącznie egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Organ nadzoru prawidłowo wskazał, że egzekucja jest dopuszczalna, ponieważ zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podlegają egzekucji administracyjnej podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Pokreślić trzeba, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają charakter formalny. Niedopuszczalność egzekucji musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (zob. np. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2011 r., II FSK 461/10).
W związku z tym niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie może być uzasadniana twierdzeniem, że istnieje którakolwiek z pozostałych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. albo wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Te ostatnie rozpatrywane są w innym postępowaniu dotyczącym zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej i mogą dawać podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 pkt 3 u.p.e.a., a nie na podstawie art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. Dotyczy to między innymi zarzutu nieistnienia obowiązku, wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części, w tym na skutek przedawnienia zobowiązania, braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1,5,6 u.p.e.a.). Organ nadzoru również prawidłowo ustalił, że prowadzone postępowanie egzekucyjne nie zostało zawieszone na wniosek wierzyciela (art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a.), nie wpłynął również od wierzyciela wniosek o umorzenie tego postępowania (art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a.).
Organ nadzoru stwierdził, że odrębne ustawy także nie dają podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Oczywiste jest, że nie występuje przesłanka umorzenia postępowania wskazana w art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., dotycząca niektórych przypadków śmierci zobowiązanego.
Prawidłowe jest również ustalenie organów, że nie ma podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., ponieważ nie było usprawiedliwione twierdzenie skarżącego, że niespełnione były w tytułach wykonawczych wymogi określone w art. 27 u.p.e.a.
Należy zaznaczyć, że zobowiązany ani w swoim piśmie z dnia 25 lutego 2022 r., ani później w toku postępowania, nie wyjaśnił w czym dopatruje się wad tytułów wykonawczych, które powodowałyby kwalifikację tych tytułów jako niespełniających wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Według art. art. 27 § 1 u.p.e.a. elementy tytułu wykonawczego, które dotyczą tytułów w rozpoznawanej sprawie to: oznaczenie wierzyciela, wskazanie imienia i nazwiska lub nazwy zobowiązanego i jego adresu, a także PESEL, NIP lub REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada (według stanu prawnego obowiązującego w dniu wystawienia tytułów wykonawczych, to jest 18 lutego 2022 r.); treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela; pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby; pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu; pouczenie zobowiązanego o przysługującym jego małżonkowi prawie do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym; klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych: datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku Zgodnie z art. 27 § 1b u.p.e.a. tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, w tym w postaci elektronicznej, może nie zawierać podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Nadanie klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej uznaje się za podpisanie tego tytułu przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela.
Wszystkie te elementy, prawidłowo sformułowane, tytuły wykonawcze w rozpoznawanej sprawie zawierają.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela stanowiska przedstawionego w wyroku WSA w Lublinie z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Lu, który dopatrzył się nieprawidłowości tych samych tytułów wykonawczych w tym, że wypełnienie formularzy tytułów wykonawczych nastąpiło niezgodnie z objaśnieniami przedstawionymi w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2022 r. poz.1856).
W odniesieniu do części A tytułu wykonawczego stwierdzono w omawianych objaśnieniach, że jeżeli tytuł wykonawczy obejmuje należność pieniężną, za którą odpowiedzialni są małżonkowie solidarnie, po bloku A1 wierzyciel dodaje i wypełnia blok A2. Z uzasadnienia wyroku z dnia z dnia 15 lutego 2023 r. wynika, że Sąd dopatrzył się podstawowej sprzeczności w tym, że żaden z analizowanych tytułów wykonawczych nie zawiera w części A bloku A2 koniecznego w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego strony zobowiązanej i jej małżonka – a jednocześnie we wszystkich tytułach wykonawczych wierzyciel w części D poz. 6 zaznaczył pkt 1, zgodnie z którym odpowiedzialność za należność pieniężną z odsetkami obejmuje również majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka. Z jednej strony brak w części A tytułów wykonawczych bloku A2 oznacza, że egzekucja nie może być kierowana do majątku wspólnego strony zobowiązanej i jej małżonka.
Z drugiej zaś z części D poz. 6 pkt 1 wprost wynika, że odpowiedzialność za należność pieniężną z odsetkami obejmuje również majątek wspólny strony zobowiązanej i małżonka, czyli organ egzekucyjny zamierza egzekwować należności objęte tytułami wykonawczymi z majątku wspólnego strony zobowiązanej z jej małżonkiem.
W rzeczywistości, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, takiej sprzeczności nie ma. Potrzeba wypełnienia bloku A2 formularza ma miejsce tylko w sytuacji, kiedy tytuł wykonawczy obejmuje należność pieniężną, za którą odpowiedzialni są małżonkowie solidarnie, co oznacza, że każdy z małżonków ma status zobowiązanego, odpowiada za egzekwowaną zaległość z własnego tytułu, oboje małżonkowie z wierzycielem oraz ze sobą związani są węzłem solidarności. Nie ma potrzeby wypełnienia bloku A2 formularza, jeżeli drugi małżonek nie jest zobowiązanym a odpowiedzialność z majątku wspólnego za zaległość pierwszego małżonka, który jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., wynika ze szczególnej podstawy prawnej, np., tak jak w rozpoznawanej sprawie, z art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej. W takiej sytuacji małżonkowie nie są odpowiedzialni solidarnie.
Opisany wyżej sposób wypełniania formularza tytułu wykonawczemu odpowiada obecnie obowiązującemu przepisowi art. 27e § 1 pkt 1 u.p.e.a., z którego wynika, że sam tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego jest podstawą do prowadzenia egzekucji z majątku osobistego zobowiązanego i majątku wspólnego, jeżeli zgodnie z odrębnymi przepisami odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje majątek osobisty zobowiązanego i majątek wspólny. Jedynie wyjątkowo, wierzyciel wystawia kolejny tytuł wykonawczy w razie potrzeby zabezpieczenia na nieruchomości lub egzekucji z nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka - w przypadku gdy odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje majątek osobisty zobowiązanego i majątek wspólny (art.27e § 1 pkt 2 i art. 26ca § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
Powyższe oznacza, że obydwa tytuły wykonawcze w rozpoznawanej sprawie, także w zakresie ich sporządzenia dla potrzeby prowadzenia egzekucji z majątku osobistego zobowiązanego oraz majątku wspólnego, zostały sformułowane prawidłowo. Z akt sprawy nie wynika, aby była konieczność wystawienia kolejnych tytułów wykonawczych na podstawie art. 26ca § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Organ nadzoru nie naruszył prawa nie znajdując podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Nie stwierdził bowiem, że dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródeł dochodu zobowiązanego, z których możliwe jest wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Na takie okoliczności nie powoływał się także sam skarżący i nie przedstawił żadnych faktów, które pozwalałyby na wniosek, że możliwe jest umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanego wyżej przepisu.
Biorąc pod uwagę omówione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259).