Uzasadnienie
B. M. i R. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Skargę opłacono wpisem w wysokości [...] zł rachunku bankowego B. M..
Po wydaniu wyroku oboje skarżący, wnosząc o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, jednocześnie złożyli wnioski o przyznanie im prawa pomocy.
Postanowieniami z dnia 10 maja 2017 r. referendarz sądowy zwolnił skarżących (każde z osobna) z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w całości.
W dniu 12 lipca 2017 r. R. M. zwrócił się do sądu o zwrot poniesionych kosztów, to jest wpisu od skargi, którą była uiszczona przelewem z rachunku bankowego w wysokości [...] zł w dniu 10 lutego 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§2).
W myśl zaś art. 232 § 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy oraz zażalenia na postanowienie w przedmiocie ukarania grzywną, jeżeli zażalenie zostało uwzględnione. Ponadto zgodnie z art. 225 p.p.s.a. opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt.
W rozpatrywanym przypadku żadna ze wskazanych wyżej sytuacji nie zaistniała. Tym samym uiszczony przez skarżących wpis sądowy w kwocie [...]zł nie podlega zwrotowi. Trzeba bowiem wyjaśnić, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie, zwolnienie od kosztów sądowych (bo prawdopodobnie z przyznania tego zwolnienia skarżący wywodzi wniosek) nie ma mocy wstecznej. Stronę, która została zwolniona od kosztów sądowych, traktuje się jako objętą zwolnieniem dopiero od daty uprawomocnienia się postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Prawo pomocy nie może natomiast rozciągać się na opłaty sądowe, które zostały pokryte wcześniej (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1658/06 i z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04).
Zatem jeżeli skarżący przed wydaniem postanowienia o zwolnieniu od kosztów sądowych uiścili wymagany wpis w prawidłowej wysokości, to fakt wydania tego postanowienia w terminie późniejszym nie powoduje zwolnienia z tej opłaty, a co za tym idzie, nie umożliwia zwrotu środków finansowych, które przekazano w jej ramach sądowi. Wniosek taki płynie stąd, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości zwrotu opłaconych przez stronę kosztów sądowych tylko dlatego, że w późniejszej fazie postępowania zostali oni objęci prawem pomocy. W powołanej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest unormowania, z którego wynikałoby, że przesłanką zwrotu prawidłowo uiszczonego wpisu może być późniejsze przyznanie stronie prawa pomocy, choćby nawet prawo to obejmowało zwolnienie strony od kosztów sądowych w całości. Nie budzi więc wątpliwości, że dokonanie zwrotu opłaty byłoby w takiej sytuacji pozbawione podstawy prawnej.
Podsumowując należy stwierdzić, że nie można zwrócić skarżącemu wpisu sądowego od skargi, gdyż jest to możliwe w przypadkach określonych w art. 232 § 1 p.p.s.a., to jest w przypadku pisma odrzuconego lub cofniętego, albo gdyby wpis był zapłacony całkowicie nienależnie lub w zawyżonej wysokości. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Aby zostać zwolnionym od uiszczenia wpisu skarżący powinni byli złożyć stosowny wniosek najpóźniej do czasu wyznaczonego na wykonanie wezwania do uiszczenia wpisu (7 dni od doręczenia zarządzenia w przedmiocie wpisu).
Skarżący zaś takiego wniosku nie złożyli w tym terminie i uiścili wpis. Późniejszy wniosek, ze względu na brak możliwości przyznania postanowieniu w przedmiocie prawa pomocy mocy wstecznej, nawet w przypadku jego uwzględnienia nie powoduje zwrotu wpisu od skargi, który już został uiszczony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt I OZ 1549/15).
Dodatkowo należy wskazać, że wpis od skargi nie był uiszczony z rachunku skarżącego R. M., który zwrocił się o jego zwrot, lecz z rachunku współskarżącej B. M., która takiego wniosku nie skadała. Ta druga okoliczność jedynie dodatkowo uzasadnia odmowę zwrotu wpisu na rzecz R. M..
Z tych względów wniosek skarżącego o zwrot wpisu uznać należało za niezasadny i na podstawie art. 225 p.p.s.a. odmówić zwrotu opłaty.