Uzasadnienie
D. Z. w złożonej skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. zwrócił się o zwolnienie z wpisu sądowego. Zawarty w skardze wniosek potraktowano jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na to, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej składa się na urzędowym formularzu PPF wezwano skarżącego do jego złożenia. W złożonym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zakreślił żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Złożony na urzędowym formularzu wniosek skarżący uzasadnił tym, że ma na utrzymaniu dwóch synów. Utrzymanie starszego studiującego syna tj. opłacenie stancji, wyżywienie, zakup podręczników itp. to koszt około [...] zł. Czesne za gimnazjum młodszego syna wynosi około [...] zł. Pomocy finansowej wymaga także najstarsza pracująca córka. Same wydatki na dzieci to koszt rzędu [...] zł. Wnioskodawca wskazał, iż jego rodzina (żona i dwóch synów pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym) mieszka z rodzicami żony (ich wnioskodawca nie uwzględnił podając liczbę członków wspólnego gospodarstwa domowego).
Cały ciężar opłat związany z utrzymaniem domu spoczywa na wnioskodawcy i jego żonie i wynosi około [...] zł. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni [...] m2. Ze złożonego oświadczenie wynika, iż wnioskodawca uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł. Natomiast jego żona uzyskuje dochód także z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł.
W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W związku z tym, że złożone na urzędowym formularzu PPF oświadczenie w ocenie referendarza sądowego okazało się niewystarczające, co do prawidłowej oceny sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni, stwierdzono, że zachodzi konieczność doprecyzowania jej sytuacji finansowej poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie nie zawierało m.in. informacji o dochodach mieszkających z nim rodziców żony jak również dokładnych informacji o stałych kosztach utrzymania koniecznego. W związku z tym, wezwano wnioskodawcę do nadesłania: oświadczenia wskazującego na wysokość i źródło dochodów mieszkających z nim rodziców żony (w urzędowym formularzu PPF wnioskodawca nie wskazał jednak tych osób jako pozostających w jego wspólnym gospodarstwie domowym ani na wysokość ich dochodów) oraz do oświadczenia wykazującego jakie i w jakiej wysokości miesięcznie są stałe konieczne wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawcy jak i wspólnego gospodarstwa domowego (np. czynsz, energia elektryczna, gaz, woda, ścieki, ogrzewanie, telefon, wydatki na leczenie i żywność).
Niniejsze wezwanie zawierało pouczenie, iż nie nadesłanie żądanych oświadczeń może skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Mimo prawidłowego doręczenia wezwania w sposób prawem przewidziany (k. nr 27) w zakreślonym terminie wnioskodawca żądanych dodatkowych oświadczeń nie nadesłał.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Strona wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony.
Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Składane przez stronę skarżącą oświadczenie stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie ten warunek nie został spełniony. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – między innymi wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie odpowiadał obowiązkom wynikającym z treści zacytowanych wyżej przepisów i nie pozwalał na stwierdzenie, iż strona skarżąca wykazała, że nie może w ogóle ponieść kosztów sądowych toczącego się postępowania.
Sytuacja finansowa strony musiała być zbadana tym bardziej, że skarżący w złożonym wniosku pominął dochody mieszkających z nim członków rodziny. Dlatego też konieczne było wezwanie skarżącego do nadesłania ww. dodatkowych oświadczeń. Wnioskodawca nie wykonując w ogóle wezwania do nadesłania dodatkowych oświadczeń odnoszących się do możliwości uzyskiwania dodatkowych dochodów przez wspólne gospodarstwo domowe jak również pozostałych kosztów utrzymania nie wykazał by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Uniemożliwiło to referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę braku możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych w tej sprawie. Konsekwencją takiego działania strony jest odmowa przyznania prawa pomocy.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.