Wyrok WSA w Lublinie z 29 czerwca 2022 r., I SA/Lu 200/22

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 29 czerwca 2022 r.

Sprawa

sprawy ze skargi S. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 4 lutego 2022 r. nr SKO.41/4467/P/2021 w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz S. w S. kwotę 100 zł (sto złotych) z tytułu kosztów postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca)
starszy asystent sędziego Tomasz Woźny protokolant

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 4 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "Kolegium", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu odwołania Spółki Wspólnoty Gruntowej w S., dalej: "strona", "skarżąca", od decyzji Wójta Gminy S., dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji", z dnia 19 października 2021 r., w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2021 r. strona zwróciła się o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego, wykorzystywanego w 2021 r. do produkcji rolnej. Do wniosku strona dołączyła kopię faktury VAT dokumentującej zakup oleju napędowego oraz formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o zwrot podatku akcyzowego.

Odmawiając zwrotu podatku organ pierwszej instancji argumentował, że wspólnota gruntowa nie jest podmiotem praw, ale zespołem nieruchomości. Nie jest ona właścicielem majątku, a pełni tylko funkcje zarządcze. Nieruchomości w dalszym ciągu pozostają własnością osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.

Odwołując się od decyzji Wójta strona argumentowała, że wniosek złożyła jako osoba prawna uprawniona do reprezentowania wspólnoty gruntowej, a nie jako "wspólnota gruntowa". Podała także, że ma nadany numer producenta rolnego i skutecznie wnioskuje do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o dopłaty bezpośrednie. Zdaniem strony, jest ona posiadaczem zależnym w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego, ponad 330 ha gruntów rolnych i wobec tego uprawniona do wystąpienia o zwrot podatku akcyzowego.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przytoczeniu przepisów art. 3 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz.U. z 2019 r. poz. 2188 ze zm.), dalej: "ustawa o zwrocie podatku akcyzowego", oraz art. 6, art. 14, art. 15 i art. 25 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 140), stwierdziło, że z powołanych przepisów nie wynika aby spółka wspólnoty gruntowej stawała się posiadaczem gruntów wchodzących w skład wspólnoty gruntowej. Spółka pełni jedynie funkcje zarządcze i nadzorcze. Odwołując się do wskazanych regulacji, a także stanowiska prezentowanego na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, organ odwoławczy przyjął, że wspólnota gruntowa nie może być uznana za samodzielny podmiot uprawniony do ubiegania się o zwrot podatku akcyzowego, ponieważ jest ona wspólnym dobrem miejscowych gospodarstw rolnych mających w niej określone udziały, przy czym warunkiem posiadania udziału we wspólnocie jest posiadanie oddzielnego gospodarstwa rolnego. Kolegium zaznaczyło również, że ułamkowy udział poszczególnych podmiotów we wspólnocie gruntowej, wynikający z decyzji administracyjnej starosty, może zostać wykazany przez poszczególnych producentów rolnych we wniosku o zwrot podatku akcyzowego pod warunkiem, że są oni faktycznie posiadaczami w odniesieniu do wykazanej powierzchni i jednocześnie posiadaczami gospodarstw rolnych. Zatem to oni są również uprawnieni (w przypadku wspólnoty gruntowej) do złożenia wniosku o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca zarzuciła, po pierwsze, naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego, poprzez ich niezastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej w sytuacji, gdy jest producentem rolnym w rozumieniu art. 3 ust.1 i 2 powołanej ustawy oraz posiadaczem zależnym w rozumieniu art. 3 ust. 3 tej ustawy;
2. art. 336 Kodeksu cywilnego, poprzez niezastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 3 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego w sytuacji, gdy skarżąca jest posiadaczem zależnym gospodarstwa rolnego w rozumieniu 3 art. 3 ust. 2 i 3 powołanej ustawy w związku art. 336 Kodeksu cywilnego.

Po drugie, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7, art. 77 §1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.), dalej: "k.p.a.", polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwieniu sprawy, tj. pominięcie faktu, że skarżąca zarządza mieniem wspólnoty gruntowej, pominięciu faktu, że skarżąca jako faktyczny posiadacz gruntów rolnych składa wnioski do dopłaty bezpośrednie do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, co powoduje, że członek Wspólnoty nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie płatności, jeżeli o takie płatności, zgodnie z przyjętą na zebraniu członków uchwałą, występuje Wspólnota, pominięcie faktu, że skarżąca jest podatnikiem podatku rolnego;
2. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do faktu, że skarżąca jest podatnikiem podatku rolnego oraz otrzymuje dopłaty bezpośrednie, a więc że skarżąca jest producentem rolnym w rozumieniu art. 7 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2021 r. poz. 2114 ze zm.) i posiadaczem zależnym gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz.333 ze zm.)
3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji.

Formułując powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także decyzji wydanej w pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca argumentowała, że zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych spółka sprawuje zarząd nad wspólnotą i jest zobowiązana do zagospodarowania gruntów wchodzących w skład wspólnoty. Wystąpienie z wnioskiem o zwrot podatku akcyzowego mieści się zaś w zakresie właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład wspólnoty gruntowej, w których posiadaniu znajduje się spółka. Skarżąca podniosła także, iż otrzymuje ona dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz ma nadany numer producenta rolnego. Skarżąca uważa również, że w jej przypadku należy przyjąć przypadek posiadania zależnego, gdzie podmiot, który rzeczą faktycznie włada ma "inne prawo" o którym mowa w art. 336 Kodeksu cywilnego, z którym to prawem łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Tym "innym prawem" będą zawarte w ustawie o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, przepisy regulujące zagospodarowanie wspólnot gruntowych, nakładające na utworzoną obligatoryjnie spółkę obowiązek zarządzania i właściwego zagospodarowania gruntów wspólnoty. Nie narusza to uprawnień członków wspólnoty do korzystania w sposób przewidziany w statucie spółki oraz ustawie z gruntów wchodzących w skład wspólnoty.

Skarżąca powołała się także na stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 2204/14 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 291/18), zgodnie z którym dopuszczalne jest samodzielne wystąpienie z wnioskami np. o dofinansowanie do gruntów przez członków wspólnoty, ale wówczas gdy nie działa spółka powołana do zarządu i zagospodarowania gruntów wspólnoty. W ocenie skarżącej dotyczy to również wniosku o zwrot podatku akcyzowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, prezentując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu sprawy, stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Nie oznacza to, że wszystkie zarzuty sformułowane w skardze są trafne.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne zasadniczo wykonywana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Stosownie z kolei do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdza – jak to wynika z pkt 2 - nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; wreszcie, zgodnie z pkt 3 - stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie zaś nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 powołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem niemającym zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Z przepisów tych wynika, że uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji byłoby zasadne jedynie w sytuacji stwierdzenia naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. treść zawartego w decyzji rozstrzygnięcia, lub przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo naruszenie prawa stanowiące podstawę wznowienia postępowania. Jeżeli zaś takiego naruszenia nie stwierdza, sąd obowiązany jest skargę oddalić.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji, zarówno wydanej w pierwszej instancji, jak zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz akt sprawy, odmowa skarżącej, będącej spółką wspólnoty gruntowej, zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej nie była oparta na ustaleniach faktycznych dotyczących posiadania gruntów wykorzystywanych do produkcji rolnej ani nabywania i wykorzystywania paliwa do produkcji rolnej. Odmowa zwrotu podatku motywowana była charakterem wspólnoty gruntowej, która – jak przyjęło Kolegium - nie może być uznana za samodzielny podmiot uprawniony do ubiegania się o zwrot podatku akcyzowego, ponieważ jest ona wspólnym dobrem miejscowych gospodarstw rolnych mających w niej określone udziały, przy czym warunkiem posiadania udziału we wspólnocie jest posiadanie oddzielnego gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu odwoławczego, w przypadku wspólnoty gruntowej, uprawnieni do złożenia wniosku o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej są członkowie wspólnoty pod warunkiem, że są oni faktycznie posiadaczami w odniesieniu do określonej powierzchni gruntu i jednocześnie posiadaczami gospodarstw rolnych. Wzmacniając tę argumentację Kolegium odwołało się do informacji na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Z kolei skarżąca podnosi, że jako spółka wspólnoty gruntowej, zgodnie z przepisami ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, sprawuje zarząd nad wspólnotą i jest zobowiązana do zagospodarowania gruntów wchodzących w skład wspólnoty. Z tych przepisów, jej zdaniem, wynika inne prawo do rzeczy, będące elementem konstrukcyjnym posiadania przez nią gruntów wchodzących w skład wspólnoty w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego. Skarżąca akcentuje również to, że jest producentem rolnym, co Samorządowe kolegium Odwoławcze pomija, a także odwołuje się do orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie dopłat do gruntów rolnych.

Zauważyć zatem należy, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego, zwrot podatku przysługuje producentowi rolnemu. Jak zaś stanowi ustęp 2. w powołanym artykule, za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Na mocy ustępu 3., w przypadku gdy grunty gospodarstwa rolnego stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, zwrot podatku przysługuje posiadaczowi zależnemu. Jak wynika z ustępu 4. tego artykułu, w przypadku gdy grunty gospodarstwa rolnego stanowią przedmiot współposiadania, zwrot podatku przysługuje temu współposiadaczowi, w stosunku do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę, co nie dotyczy współmałżonków.

Z kolei gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 333), oznacza obszar gruntów, o których mowa w art. 1, tj. gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.

Ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w art. 1 ust. 1 stanowi, że wspólnotami gruntowymi podlegającymi zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie są nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne nadane określonym w tym przepisie podmiotom (zasadniczo osobom fizycznym lub ich grupom) na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 tej ustawy, uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwa rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed dniem wejścia w życie ustawy faktycznie korzystały z tej wspólnoty. Natomiast art. 5 ust. 1 przewiduje, że wspólnoty gruntowe nie mogą być dzielone pomiędzy uprawnionych do udziału w tych wspólnotach. Zaś, jak wynika z art. 9 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, udziały poszczególnych uprawnionych we wspólnocie gruntowej określa się w idealnych (ułamkowych) częściach.

Na tle przytoczonych wyżej przepisów w piśmiennictwie oraz orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, zgodnie z którym ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nadaje wspólnocie gruntowej szczególną konstrukcję prawną odrębną od przepisów prawa cywilnego o współwłasności. Istotą tej wspólności jest uprawnienie do udziału we wspólnocie gruntowej w postaci korzystania z objętych nią gruntów, zgodnie z ich przeznaczeniem, przysługujące określonym podmiotom posiadającym gospodarstwa rolne (por. S. Rudnicki, Własność nieruchomości, SIP LEX, pkt 3.6. oraz uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 23 sierpnia 1968 r., sygn. akt III CZP 73/68 oraz z dnia 9 grudnia 1969 r., sygn. akt III CZP 89/69). Konsekwentnie więc przyjmuje się, że ze względu na charakter wspólnoty gruntowej, udziałowcom wspólnoty gruntowej nie przysługują uprawnienia wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego o współwłasności w takim zakresie, w jakim byłoby to sprzeczne z zasadami wynikającymi z przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz statutu spółki powołanej do zarządu wspólnoty i właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w jej skład (tak Sąd Najwyższy w powołanej wyżej uchwale z dnia 9 grudnia 1969 r., sygn. akt III CZP 89/69 oraz NSA w wyroku z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 504/10). Odwołując się do przytoczonych wyżej przepisów, NSA wyraził pogląd, że wspólnota gruntowa zawsze występuje jako całość i nie może być dzielona na części. Oznacza to, że poszczególni jej członkowie nie mogą występować samodzielnie w zakresie nieruchomości należących do wspólnoty gruntowej (por. wyrok z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 4159/16).

Spójne z powyższym stanowiskiem jest stanowisko obecne w orzecznictwie NSA, zgodnie z którym tylko wyjątkowo można by dopuścić możliwość samodzielnego występowania w sprawie przyznania dopłat do gruntów rolnych przez udziałowców wspólnoty, mianowicie w sytuacji bezprawnego, faktycznego wejścia w posiadanie gruntów wspólnoty i rolniczego rzeczywistego ich użytkowania oraz czerpania pożytków w odniesieniu do części faktycznie użytkowanej rolniczo przez danego udziałowca (por. wyroki z dnia 19 stycznia 2017 r. w sprawach o sygnaturach: II GSK 4158/16, II GSK 4159/16 i II GSK 4160/16). Zaś udziałowiec wspólnoty, który użytkuje grunty wspólnoty zgodnie z korporacyjnymi ustaleniami, aprobującą wolą zarządzającą nią spółki, nie zrywając wyraźnie tej więzi, samodzielnie nie może wystąpić o dopłaty, bowiem nie spełnia konstrukcyjnego elementu posiadania, to jest władania gruntem wspólnoty gruntowej we własnym imieniu. Czyni to bowiem w imieniu wspólnoty gruntowej, a co wynika z istoty i charakteru udziału we wspólnocie, tj. jest uprawnienia do korzystania z gruntów wspólnoty zgodnie z ich przeznaczeniem (por. prawomocny wyrok WSA z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 291/18).

Przytoczone wyżej stanowisko dotyczące charakteru wspólnoty gruntowej i w konsekwencji statusu udziałowca takiej wspólnoty, znajduje dodatkowe uzasadnienie w rozwiązanych przyjętych w przepisach ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, dotyczących spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą. Należy bowiem zauważyć, że jak wynika z treści art. 14 ust. 1 tej ustawy, osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty. Zasadniczo, jak stanowi ustęp 2. powołanego artykułu, utworzenie spółki następuje w drodze uchwały powziętej większością głosów uprawnionych do udziału we wspólnocie przy obecności przynajmniej ich połowy. Jeżeli jednak uprawnieni do udziału we wspólnocie gruntowej w terminie trzech miesięcy od dnia ustalenia wykazu uprawnionych nie przedstawią do zatwierdzenia właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) statutu spółki, na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy organ ten utworzy spółkę przymusową, nada jej statut oraz wyznaczy organy spółki spośród osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Spółka, jak to wynika z treści art. 15 ust. 1, jest osobą prawną i działa na podstawie statutu. Celem jej działania jest zaś sprawowanie zarządu nad wspólnotą, tj. nieruchomości rolnymi, leśnymi oraz obszarami wodnymi nadanymi udziałowcom na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania, z wyżej podanym zastrzeżeniem, oraz zagospodarowanie tych nieruchomości. Zagospodarowanie nieruchomości następuje, jak to wynika z treści art. 24 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, na podstawie zatwierdzanego przez właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta) planu zagospodarowania i regulaminu użytkowania gruntów i urządzeń spółki.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, że skarżąca – Wspólnota Gruntowa w S. - jest spółką utworzoną dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej w S.. Wspólnota gruntowa zarządzana przez skarżącą spółkę obejmuje grunty o łącznej powierzchni 735,4880 ha, w tym 330,0030 ha użytków rolnych. Wniosek skarżącej o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej wiązał się z objęciem przez skarżącą zagospodarowaniem użytków rolnych o powierzchni 50 ha. Skarżąca spółka została utworzona na podstawie decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. 28 czerwca 1966 r. Przedmiotem jej działalności jest, jak wynika z § 5 statutu zatwierdzonego przez Starostę R. decyzją z dnia 4 marca 2020 r., sprawowanie zarządu nad gruntami wspólnoty gruntowej i ich racjonalne zagospodarowanie. Spółka działa przez swoje organy, którymi są, jak wynika z § 9 statutu: Ogólne Zebranie Członków, Zarząd oraz Komisja Rewizyjna. Członkowie wspólnoty mają prawo uczestniczyć w korzyściach osiąganych przez Wspólnotę, brać udział w zebraniach członków i współdecydować w zarządzaniu w granicach określonych statutem (§ 7). Z kolei do ich obowiązków należy m.in. świadczenie we właściwych terminach robocizny, dostarczanie materiałów i środków transportowych w rozmiarze odpowiadających wielkości udziału, a w razie niemożliwości wykonywania świadczeń w naturze, wpłacanie odpowiednich kwot na pokrycie wykonania zastępczego (§ 8 statutu). Organem wykonawczym Wspólnoty jest Zarząd (§ 13). Do jego zakresu działania należy zaś m.in. reprezentowanie Wspólnoty (§ 15 ust. 2).

Przytoczone regulacje, zarówno ustawy o zagospodarowania wspólnot gruntowych, jak statutu skarżącej, uzasadniają stanowisko, zgodnie z którym jakkolwiek udziałowcom przysługuje - odpowiednio – wspólna własność, wspólne posiadanie lub prawo do wspólnego użytkowania wspólnoty gruntowej, tj. nieruchomości rolnych, leśnych oraz obszarów wodnych, to swoje prawo mogą oni realizować wyłącznie na zasadach określonych w ustawie o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami oznacza to, że spółka wspólnoty gruntowej jest wyłącznym reprezentantem udziałowców w stosunkach zewnętrznych związanych z zarządem i zagospodarowaniem gruntów objętych wspólnotą. Swoje stanowisko co do zagospodarowania wspólnoty i uprawnienia z tym związane udziałowiec może więc wyrażać jedynie w pracach organów spółki. Również zatem wyłącznie spółka reprezentuje interesy udziałowców na zewnątrz (por. prawomocny wyrok WSA z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1242/16).

Powyższe – zdaniem Sądu - uzasadnia stanowisko, że w przypadku gruntów objętych wspólnotą gruntową w rozumieniu ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, ze względu na sposób zarządzania gruntami wspólnoty, wiążący się z obowiązkiem powołania spółki wspólnoty gruntowej, uprawnionej – na zasadzie wyłączności – służy uprawnienie do reprezentowania udziałowców, którym przysługuje – odpowiednio - wspólna własność, wspólne posiadanie lub wspólne użytkowanie gruntów objętych wspólnotą, to co do zasady spółka, reprezentując udziałowców, jest uprawniona do występowania o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, na podstawie przepisów ustawy o zwrocie podatku akcyzowego.

W konkretnych przypadkach stwierdzenia faktycznego wejścia w posiadanie gruntów wspólnoty w odniesieniu do części gruntów wspólnoty użytkowanej rolniczo przez danego udziałowca uzasadnione byłoby zaś wystąpienie o zwrot podatku przez tego udziałowca. Wynika to ze znaczenia, jakie przepisy art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o zwrocie podatku przypisują posiadaniu gruntów. Bez dokonania odpowiednich ustaleń w tym zakresie odmowa zwrotu podatku akcyzowego skarżącej ze względu na regulacje zawarte w przepisach ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych określające status spółki wspólnoty gruntowej, z których Kolegium wyprowadziło błędne wnioski, jest nieuzasadnione.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia przez Kolegium faktu, że skarżąca jest zarejestrowania jako producent rolny i składa wnioski o dopłaty bezpośrednie, zauważyć trzeba, że ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w art. 3 pkt 3, w inny sposób definiuje pojęcie producenta rolnego niż przepis art. 3 ust. 2 ustawy o zwrocie podatku. Zgodnie z pierwszą ze wskazanych regulacji, producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będącą rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1307/2013. Jak zaś stanowi powołany przepis, "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Przy czym gospodarstwo rolne wg przepisów powołanego rozporządzenia to wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego, zaś działalność rolnicza oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. Natomiast elementem konstrukcyjnym pojęcia producenta rolnego dla potrzeb zwrotu jest posiadania gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Nie są to więc pojęcia tożsame.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie w sprawie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, obejmujących uiszczony wpis, znajduje uzasadnienie w treści art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Prowadząc ponownie postępowanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku.