Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa, po rozpoznaniu odwołania Wiesławy i Kazimierza K., uchyliła decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 20 października 1997 r. określającą wysokość opłaty skarbowej w kwocie 5.284 zł i określiła wysokość tej opłaty w kwocie 5.264,40 zł.
W uzasadnieniu decyzji Izba wyjaśniła, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ oraz par. 58 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705/, nabycie przez odwołujących się własności nieruchomości - działki o powierzchni 977 m2 zabudowanej budynkiem mieszkalnym - podlegało obowiązkowi uiszczenia opłaty skarbowej według stawki 5 procent od wartości rynkowej przedmiotu umowy. Sporządzający umowę notariusz pobrał opłatę skarbową od wartości nieruchomości określonej przez strony czynności, jednakże wartość ta /60.000 zł./ odbiegała w ocenie Urzędu Skarbowego od wartości rynkowej. Z tej przyczyny i na podstawie art. 10 ust. 3 cyt. ustawy, Urząd Skarbowy wezwał strony umowy do udzielenia informacji o stanie technicznym nieruchomości, a następnie do podwyższenia jej wartości. Według oceny Urzędu Skarbowego wartość rynkowa działki wynosiła 23.448 zł., a budynku - 81.840 zł. Propozycję Urzędu zaaprobowała Wiesława K. oraz Zofia B. - zbywająca nieruchomość, stąd ta wartość rynkowa nieruchomości przyjęta została jako podstawa wymiaru opłaty skarbowej w decyzji z dnia 20 października 1997 r. Ponieważ w odwołaniu zakwestionowano podwyższenie wartości oraz nieuwzględnienie skomplikowanego stanu prawnego, który zbywcy uregulowali przy znacznej pomocy odwołujących się, Izba Skarbowa wyjaśniła, że postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało zgodnie z trybem określonym w art. 10 cyt. ustawy, zaś zarówno zbywcy jak i nabywcy nieruchomości wyrazili zgodę na przyjęcie za podstawę opodatkowania wartości określonej przez Urząd Skarbowy. Z tej przyczyny brak było podstaw do powoływania biegłych w celu ustalenia rynkowej wartości nieruchomości, ocenianej według stanu faktycznego i prawnego z dnia zawarcia umowy notarialnej.
Izba wyjaśniła również, że zmniejszenie wymiaru opłaty było skutkiem naprawienia błędu rachunkowego organu I instancji przy wyliczaniu łącznej wartości nieruchomości.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wiesława i Kazimierz K. wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Zdaniem skarżących naruszony został art. 77 par. 1 Kpa i art. 10 cyt. ustawy o opłacie skarbowej poprzez dowolne ustalenie podstawy opodatkowania - wartości nieruchomości oraz art. 107 par. 3 Kpa przez brak wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych pozwalających na określenie wartości rynkowej sposobem wskaźnikowo-współczynnikowym.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie i wyjaśniła, że głównym elementem postępowania zmierzającego do ustalenia podstawy opodatkowania była zgoda stron na propozycję Urzędu Skarbowego odnośnie podwyższenia wartości nieruchomości do kwoty 105.680 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Urzędu Skarbowego wydane zostały z naruszeniem art. 10 ust. 3 cyt. ustawy o opłacie skarbowej w związku z art. 10 ust. 1 i art. 81 Kpa oraz art. 4 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy. Stosownie do wyżej wskazanych przepisów stronami postępowania zmierzającego do określenia wysokości opłaty skarbowej są solidarnie odpowiedzialne strony czynności cywilnoprawnej i mają one prawo do uczestniczenia we wszystkich istotnych czynnościach urzędowych oraz wypowiedzenia się w zakresie ustaleń dowodowych będących podstawą podejmowanej decyzji. Wynikające z przepisów proceduralnych uprawnienie stron postępowania do czynnego w nim uczestnictwa wzmocnione zostało w treści art. 10 ust. 3 cyt. ustawy, zobowiązującym organ podatkowy do wezwania stron celem podwyższenia /obniżenia/ wartości przedmiotu umowy, gdy według oceny organu wskazana w umowie wartość nie odpowiada wartości rynkowej. W niniejszej sprawie stronami postępowania, którym doręczono decyzje I i II instancji byli Zofia B., Jan B., Wiesława K. i Kazimierz K. Osoby te - strony czynności cywilnoprawnej określiły wartość przedmiotu umowy na kwotę 60.000 zł. i one uprawnione były również do wypowiedzenia się co do ustaleń i ocen Urzędu przed podjęciem decyzji.
Wbrew wymogom wynikającym z powyższych przepisów organu I instancji uznał postępowanie dowodowe za ukończone jedynie po uzyskaniu wypowiedzi Zofii B. i Wiesławy K., złożonych w ich własnym imieniu. Pominął tym samym pozostałe strony czynności, które z ustaleniami Urzędu mogły się nie godzić.
Jest to o tyle istotne, że brak zgody wszystkich solidarnie odpowiedzialnych stron na ocenę wartości przedmiotu umowy dokonaną przez Urząd, skutkuje obowiązkiem powołania dowodu z opinii biegłego, stosownie do art. 10 ust. 3 zd. 2 cyt. ustawy. Wartość rynkowa ustalona przez biegłych może zaś być niższa lub wyższa niż wskazana przez Urząd, co w istotny sposób wpływa wysokość opłaty skarbowej, do uiszczenia której zobowiązane są solidarnie wszystkie strony postępowania.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że Zofia B. i skarżąca Wiesława K. nie były pełnomocnikami swych mężów, bowiem pełnomocnictwa nie złożyły, a sprawa mająca za przedmiot prawie dwukrotne zwiększenie zobowiązania podatkowego nie mogła być uznana za sprawę mniejszej wagi, o której mowa w art. 33 par. 4 Kpa.
Wobec powyższego, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 29, a w zakresie kosztów - art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.