Uzasadnienie
Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych z tym uzasadnieniem, że aktualnie nie ma majątku ruchomego, nieruchomego oszczędności. Żona otrzymuje rentę w wysokości 800 zł miesięcznie, Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i dziećmi. Łączny dochód czteroosobowej rodziny wynosi 3.900 zł miesięcznie, w tym 2.900 zł to dopłaty unijne. Córka uzyskuje zasiłek z opieki społecznej w wysokości 200 zł miesięcznie.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy przyjmując, że wpis sądowy od skargi wynosi 100 zł, zaś rodzina skarżącego posiada stałe źródło dochodów z prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 29 ha, gdy w 2014 r. statystyczna wielkość średniego gospodarstwa rolnego w Polsce to 10,4 ha. Powołał się na materiał pozyskany w sprawie sygn. I SA/Lu 8/16.
W sprzeciwie skarżący akcentował, że okoliczności jakie przedstawił we wniosku o przyznanie prawa pomocy niewątpliwie uprawniają go do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych.
W powyższym stanie sprawy należy zważyć, co następuje:
Wniosek skarżącego zawiera żądanie osoby fizycznej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 - p.p.s.a.). Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżący powinien więc wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na obecnym etapie postępowania sądowego koszty sądowe obejmują wpis od skargi w kwocie 100 zł, przy czym małżonkowie L. i A.W. skarżą to samo postanowienie organu (por. sprawa sygn. I SA/Lu 210/16), a więc spoczywa na nich obowiązek zapłaty jednej kwoty wpisu na zasadach solidarności.
W ocenie sądu, przyznanie prawa pomocy trzeba postrzegać jako przywilej, który może znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach mieszących się ściśle w wyżej przytoczonej ustawowej przesłance. Przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych oznacza bowiem przerzucenie ciężaru ich ponoszenia na innych współobywateli. Zatem koniecznym warunkiem zastosowania tej wyjątkowej instytucji jest wiarygodne wykazanie przez stronę skarżącą całokształtu rzeczywistej sytuacji majątkowej, a nie tylko jej wybranych fragmentów. Skarżący natomiast wymienia dopłaty unijne uzyskiwane w związku z prowadzaniem gospodarstwa rolnego, a w sprawie sygn. I SA/Lu 210/16 (jako pełnomocnik żony) powołuje się też na konieczność spłaty rat związanych z jego prowadzeniem na poziomie. 3.000 zł, 9.000 zł, 15.000 zł. Zupełnie jednak przemilcza wysokość przychodów, jakie to gospodarstwo przynosi rodzinie. Trzeba zauważyć, że skoro obciążenia związane z prowadzeniem działalności rolniczej sięgają kilkunastu tysięcy złotych, to nie może ulegać wątpliwości - racjonalnie oceniając okoliczności przedstawione przez skarżącego - że gospodarstwo to przynosi porównywalne przychody. Tymczasem w nin. sprawie kwota wpisu od skargi wynosi 100 zł (łącznie od obojga małżonków W.).
Trzeba też zauważyć, że dopłaty unijne, jak określa je skarżący, są przeznczone, co do zasady, nie na utrzymanie rodziny, ale na konkretne cele związane z prowadzaniem gospodarstwa rolnego. W istocie więc skarżący zmierza do wykazania, że czteroosobowa rodzina utrzymuje się wyłącznie ze świadczenia rentowego. Tej treści stanowisko, w ocenie sądu, oznacza, że skarżący w istocie nie wykazuje swojej rzeczywistej sytuacji finansowej, na potrzeby ubiegania się o prawo pomocy. Natomiast prawo pomocy, co do zasady, jest przyznawane jedynie takiej stronie skarżącej, która rzetelnie, wiarygodnie przedstawi – zgodnie z rzeczywistością - nie tylko poziom wydatków, ale przede wszystkim przychodów. Tak się nie stało w realiach rozpatrywanego wniosku.
Wobec tego w ocenie sądu, nie ma żadnych podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i zwalniania od obowiązku zapłaty kwoty 100 zł. Byłoby to zupełnie dowolne uprzywilejowanie skarżącego, sprzeczne z ustawowymi przesłankami. Skoro skarżący (w sprawie sygn. I SA/Lu 210/16, zainicjowanej przez jego żonę i w której jest jej pełnomocnikiem) deklaruje możliwość spłat w niedalekiej przyszłości 9.000 zł, 15.000 zł, zaś aktualnie 3.000 zł, to nie może budzić uzasadnionych wątpliwości, że uzyskanie przez niego kwoty 100 zł na poczet wpisu od skargi pozostaje w granicach realnych możliwości, bez jakiegokolwiek uszczerbku majątkowego, tym bardziej w koniecznym utrzymaniu jego czteroosobowej rodziny. Odmiennych okoliczności, jak dotąd, skarżący nie wykazał, jeśli kierować się zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Z tych względów wobec niewykazania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji, przy uwzględnieniu art. 260 § 1 do § 3 tej ustawy.