Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W jego treści wskazał, że prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada grunty rolne o pow. 5,16 ha fiz. (3,78 ha przelicz.) oraz leśne o pow. 0,51 ha. Jak wskazał źródło jego utrzymania stanowi emerytura w kwocie 1.837 zł netto.
Odnośnie zaś ponoszonych wydatków podał: opłata za sanatorium (231 zł), ubezpieczenie budynków (164 zł), ubezpieczenie ciągnika rolniczego (63 zł), podatek rolny i leśny (340 zł), energia elektryczna (33 zł), zakup aparatu telefonicznego (548,90 zł), abonament telefoniczny (85 zł) oraz zakup wyposażenia domu (wanna, drzwi, kinkiet).
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że odpłatność postępowania sądowoadministracyjnego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a. - por. art. 199 tej ustawy). Nie mniej jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego i ustawodawca przewidział, że w szczególnych przypadkach strona może być zwolniona z tego obowiązku poprzez przyznanie prawa pomocy. Możliwość jego przyznania jest jednakże uzależniona od tego, czy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od zasady odpłatności postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca może bowiem zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).
Odnosząc powyższe do wniosku strony skarżącej nie znaleziono dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie wymaganych w sprawie kosztów postępowania sądowego.
Rozpocząć należy od wskazania, że do wymagalnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych należy jedynie opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku w wysokości 100 zł oraz wpis od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł.
Jak zaś wynika z akt sprawy skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz posiada stałe źródło dochodów w postaci emerytury w wysokości 1.837 zł netto. Dochody te pozwalają na pokrywanie wszystkich niezbędnych potrzeb skarżącego. Skarżący oprócz egzekwowanej obecnie kwoty nie wykazał by miał trudności z innymi płatnościami związanymi z bieżącym utrzymaniem.
Jednakże co najistotniejsze skarżący posiada majątek znacznej wartości w postaci gruntów rolnych o pow. 5,16 ha fiz. (3,78 ha przelicz.). Ponadto posiada oszczędności w kwocie znacznie przewyższającej wymagane koszty sądowe. Jak bowiem wynika, że złożonego wyciągu z rachunku bankowego stan konta skarżącego na dzień 26 czerwca 2018 r. wynosił 7.126 zł. Posiadanie natomiast wolnych środków pieniężnych w zasadzie wyklucza przyznanie prawa pomocy, gdyż pomoc państwa może być przyznana jedynie ze względu na trudną sytuację osób, które nie są w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw przed sądem. Innymi słowy prawo pomocy nie może być przyznawane, gdy strona posiada dochody lub zgromadzone oszczędności pieniężne (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11; LEX nr 786724). Zdaniem oceniającego, nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, w której strona postępowania posiada znaczne środki finansowe, zaś koszty postępowania sądowego finansowane są z budżetu państwa.
Jednocześnie dodania wymaga, że wymagane koszty postępowania stanowią niewielki ułamek posiadanych środków pieniężnych. Nawet, gdyby zatem opłata kancelaryjna oraz wpis od skargi kasacyjnej zostały opłacone z tych środków, a nie z dochodów bieżących, to nastąpiłoby to bez ich większego uszczerbku.
Zarazem nie można tracić z pola widzenia składników wchodzących w skład majątku strony. Samo posiadanie nieruchomości w szczególności mogących przynosić dochody, co ma miejsce w przypadku gruntów rolnych również wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Natomiast okoliczność, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania, co w sprawie nie występuje z uwagi na posiadane na rachunku bankowym środki pieniężne.
Dodania przy tym wymaga, że skarżący w dotychczasowym postępowaniu uiścił wpis od skargi w wysokości 100 zł, czyli pokrył już koszty sądowe w tożsamej wysokości od obciążającej go obecnie opłaty kancelaryjnej, co jednoznacznie świadczy o zdolności poniesienia kosztów tej opłaty.
Konkludując, jak już wskazywano prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, co stanowi, że powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżącego zaś do takich osób zaliczyć nie można, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.
Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.