Uzasadnienie
Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z tym uzasadnieniem, że dla pokrycia niezbędnych kosztów utrzymania zmuszona jest korzystać z pomocy rodziny, bliskich i przyjaciół w formie np. posiłków i ubrań, zaciągać okazjonalnie niewielkie pożyczki pieniężne, a także korzystać ze wsparcia finansowego osób trzecich. Wyjaśniła, że nie ma majątku ruchomego, nieruchomego, oszczędności. Natomiast jest właścicielką 6-hektarowego gospodarstwa rolnego. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z synem, a ich łączny dochód wynosi 2.000 zł miesięcznie (jest to dochód z działalności gospodarczej skarżącej). Jako miesięczne koszty utrzymania skarżąca wymieniła: czynsz (1.200 zł), koszty wyżywienia (600 zł), rachunki za media i środki czystości (200 zł) oraz "zobowiązania finansowe" (520 zł).
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 czerwca 2017 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Ocenił, że skarżąca, pomimo stosownego wezwania, nie wyjaśniła wszystkich istotnych aspektów jej sytuacji majątkowej. Zatem nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy.
W sprzeciwie skarżąca argumentowała, że przedstawione przez nią okoliczności uzasadniają przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od kosztów sądowych, skoro jej dochody są niskie, a wydatki znaczne.
W powyższym stanie sprawy należy zważyć, co następuje:
Wniosek skarżącej zawiera żądanie osoby fizycznej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm. - p.p.s.a.). Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżąca powinna więc wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na obecnym etapie postępowania sądowego koszty sądowe obejmują wpis od skargi w kwocie 100 zł.
W ocenie sądu, przyznanie prawa pomocy trzeba postrzegać jako przywilej, który może znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach mieszczących się ściśle w wyżej przytoczonej ustawowej przesłance. Przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych oznacza bowiem przerzucenie ciężaru ich ponoszenia na innych współobywateli. Zatem koniecznym warunkiem zastosowania tej wyjątkowej instytucji jest wiarygodne wykazanie przez stronę skarżącą całokształtu rzeczywistej sytuacji majątkowej, a nie tylko jej wybranych fragmentów.
Z twierdzeń skarżącej wynika, że jej wydatki przekraczają wysokość przychodów, co świadczy nie tyle o trudnej sytuacji skarżącej, co o tym, iż nie przedstawiła ona sądowi pełnych danych dotyczących jej rzeczywistej sytuacji materialnej, życiowej.
Należy zauważyć, że skarżąca posiada gospodarstwo rolne i prowadzi działalność gospodarczą. Wobec tego nie budzi wątpliwości, że jest osobą, która nie tylko może uzyskiwać dochody, ale też je uzyskuje i to na takim poziomie, który pozwala na poniesienie kosztów sądowych wymaganych w niniejszej sprawie. W jej sytuacji życiowej i materialnej nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności, mogące uzasadniać uprzywilejowane traktowanie i przyznanie prawa pomocy. Ponownie należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy oznacza obciążenie kosztami sądowymi innych współobywateli. Prawo pomocy jest przewidziane dla osób, które - z przyczyn obiektywnych - nie są w stanie zgromadzić niezbędnych środków na poniesienie kosztów sądowych, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.
Nie sposób też pominąć, że skarżąca wykazuje wydatki przewyższające opisane przez nią przychody. Oznacza to, że nie przedstawiła ona w pełni swojej rzeczywistej sytuacji finansowej. Natomiast prawo pomocy, co do zasady, jest przyznawane jedynie takiej stronie skarżącej, która rzetelnie, wiarygodnie przedstawi - zgodnie z rzeczywistością - nie tylko poziom wydatków, ale przede wszystkim przychodów. Tak się nie stało w realiach rozpatrywanego wniosku.
Z tych względów wobec niewykazania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji, przy uwzględnieniu art. 260 § 1 do § 3 tej ustawy.