Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 293/12 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, we wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśnił, że jest zatrudniony w wymiarze ½ etatu z wynagrodzeniem, które ledwie wystarcza mu na skromne utrzymanie. Ma zasądzone alimenty w kwocie 2000 zł na rzecz dziecka, których wysokość była ustalona w oparciu o dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej, która została zamknięta, dlatego zamierza wystąpić do sądu z wnioskiem o ich obniżenie. Wyjaśnił, że w bieżącym utrzymaniu pomaga mu rodzina i znajomi, że nie posiada oszczędności. Wykazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, uzyskuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 375 zł (brutto), a w skład jego majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. 8,54 ha, obciążona hipoteką na kwotę ok. 30 milionów. Do wniosku załączył wypis z rejestru gruntów z dnia 6 czerwca 2012r. oraz oświadczenie, że koszt utrzymania lokalu, który wynajmuje, to kilkaset złotych miesięcznie, a pomoc rodziny i znajomych wynosi zależnie od miesiąca od kilku do kilkuset złotych.
Dodatkowo oświadczył, że nie występował o dopłaty dla producentów rolnych, nie posiada rachunku bankowego, a na utrzymanie wydaje około 1000 zł miesięcznie, od rodziny i znajomych otrzymuje pomoc od kilkuset do tysiąca zł, która polega na pomocy w zapewnieniu podstawowych potrzeb życiowych, jak jedzenie, środki czystości, ubrania, a mieszkanie wynajmuje w zamian za utrzymanie go w dobrym stanie.
W ocenie Sądu dane podane przez skarżącego dotyczące jego dochodów i stanu majątkowego, w kontekście ponoszonych przez niego wydatków, są niewiarygodne, co uzasadnia odmowę uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt I FZ 43/13, oddalił zażalenie M. W. złożone od ww postanowienie Sądu I instancji.
W dniu 10 kwietnia 2013 r. skarżący uiścił należny wpis od skargi w kwocie 3.374 zł.
Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu z dnia 22 maja 2013 r., w kwocie 1.661 zł skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podobnie jak za pierwszym razem wskazał, że jest zatrudniony w wymiarze ½ etatu z wynagrodzeniem 375 zł brutto, które ledwie wystarcza mu na skromne utrzymanie. Ma zasądzone alimenty w kwocie 2000 zł na rzecz dziecka, przy czym wysokość alimentów była ustalona w oparciu o dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej, która została zamknięta, dlatego zamierza wystąpić do sądu z wnioskiem o ich obniżenie. W bieżącym utrzymaniu pomaga mu rodzina i znajomi, nie posiada oszczędności. Jedyny jego majątek stanowi nieruchomość rolna o pow. 8,54 ha, obciążona hipoteką na kwotę ok. 30 milionów złotych.
Postanowieniem z dnia 18 października 2013 r. Referendarz sądowy odmówił zmiany prawomocnego postanowienia WSA z dnia 11 grudnia 2012 r.
W sprzeciwie skarżący podniósł, że sytuacja finansowa, w której się znajduje nie pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego i bez pomocy rodziny oraz znajomych nie byłby w stanie sam się utrzymać. Zarzucił, że Referendarz sądowy tych okoliczności nie rozważył. Podniósł również, że matka dziecka zgodziła się na tymczasowe zawieszenie nałożonego na niego obowiązku alimentacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "ppsa").
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy jednak zauważyć, że w sprawie niniejszej wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych został już prawomocnie rozpoznany – postanowienie WSA z dnia 11 grudnia 2012 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie i postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2013 r. oddalające zażalenie na ww postanowienie.
Zgodnie z art. 170 ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W związku jednak z tym, że postanowienie dotyczące przyznania (odmowy przyznania) prawa pomocy jest postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie, to w świetle regulacji art. 165 ppsa może być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy.
Zmiana okoliczności sprawy, uzasadniająca zastosowanie art. 165 ppsa obejmuje wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, przy czym muszą to być takie zmiany, które uzasadniają zmianę wydanego uprzednio rozstrzygnięcia.
W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być zatem oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Będą to zatem takie nowe okoliczności, które świadczą o tym, że sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania prawomocnego postanowienia, co wnioskodawca musi w sposób wiarygodny i rzetelny wykazać.
Z wykładni art. 165 ppsa wynika więc, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (zob. post. NSA, sygn. akt I FZ 146/13, LEX nr 1320363, czy I FZ 130/13, LEX nr 1320361).
Tymczasem zarówno zakres, jak i treść złożonego obecnie wniosku są tożsame (identyczne) z uprzednio złożonym. Tak dochód skarżącego, jak i składniki jego majątku nie uległy jakiemukolwiek uszczupleniu. Z tych już względów brak podstaw prawnych do zmiany prawomocnego postanowienia.
Ponadto, w ocenie Sądu, skarżący w dalszym ciągu nie przedstawił wiarygodnych danych dotyczących swojego stanu finansowego i majątkowego, powielając argumentację i całość twierdzeń zawartych w pierwotnym wniosku.
Z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa wynika natomiast, że to strona ta powinna podjąć wszelkie czynności, które świadczyłyby o zasadności jej wniosku. W niniejszej sprawie skarżący nie podjął nawet takiej próby.
Zauważyć również należy, że skarżący w niniejszej sprawie, po prawomocnej odmowie przyznania prawa pomocy, uiścił samodzielnie wpis od skargi w wysokości 3.374 zł oraz opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł. Ponadto skarżący jest reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika. Te okoliczności dodatkowo świadczą o niewiarygodności skarżącego przy przedstawieniu swojej sytuacji majątkowej oraz o tym, że skarżący pomimo deklarowanych przez siebie niewielkich dochodów, jest w stanie znaleźć źródło poniesienia wydatków związanych z postępowaniem przed sądem w tym kosztów wpisu od skargi kasacyjnej, który jest połowę mniejszy niż uiszczony przez skarżącego wpis od skargi.
Wobec powyższego, na podstawie art. 165 w związku z art. 260 i w związku art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji.