Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("Samorządowe Kolegium Odwoławcze" lub zamiennie "organ") po rozpatrzeniu odwołania J. S., N. S. oraz M. S. ("skarżący") utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy [...] ("Wójt Gminy").
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Wójta Gminy z dnia [...] nr [...] ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za 2014 rok. Kolegium uznało, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem art. 132 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 699 dalej: "Ordynacja podatkowa"). W ocenie organu Wójt Gminy podlegał wyłączeniu z uwagi na okoliczność pozostawania jednego ze współwłaścicieli nieruchomości w związku małżeńskim z osobą pełniącej funkcję skarbnika Gminy [...].
Od powyższej decyzji skarżący złożyli odwołanie, w którym zarzucili naruszenie przepisów: art. 122 i 187 § 1 w zw. z art. 191, art. 132 § 2 pkt 1, art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, polegające na błędnym zastosowaniu przepisu o wyłączeniu organu. W ocenie skarżących zastępca wójta gminy oraz skarbnik gminy wyłączeni są z mocy prawa od załatwiania własnych spraw podatkowych oraz osób bliskich wymienionych w art. 132 § 2 Ordynacji podatkowej, jednak w takim przypadku decyzje podatkowe wydaje osobiście wójt gminy, jeśli nie zachodzą inne przesłanki wyłączeniowe. Nie wyznacza się zatem organu dla skarbnika i zastępców wójta.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło stanowiska skarżących i utrzymało w mocy wydaną decyzję wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Następnie wyjaśniono, że zgodnie z przepisem art. 132 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa, ich zastępcy oraz skarbnik jednostki samorządu terytorialnego podlegają wyłączeniu od załatwiania spraw dotyczących ich zobowiązań podatkowych lub innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego. Przepis stosuje się również do spraw dotyczących: małżonka, rodzeństwa, wstępnych, zstępnych albo powinowatych do drugiego stopnia, osób związanych stosunkiem przysposobienia, opieki lub kurateli osób pozostających w takim stosunku prawnym, że może to mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W przypadku wyłączenia organu, samorządowe kolegium odwoławcze wyznacza, w drodze postanowienia, organ właściwy do załatwienia sprawy (art. 132 § 3 Ordynacji podatkowej). Podkreślono że w niniejszej sprawie wyłączenie obejmowało sprawy dotyczące powinowatych pierwszego stopnia.
Zdaniem Kolegium organ wykonawczy gminy podlega wyłączeniu w sprawach dotyczących jego zobowiązań podatkowych oraz zobowiązań podatkowych jego zastępcy i skarbnika jednostki samorządu terytorialnego także w sprawach dotyczących wymienionych w tym przepisie osób bliskich względem tego organu oraz względem jego zastępcy oraz skarbnika jednostki samorządu terytorialnego. Ponadto pomiędzy wójtem, a jego zastępcą oraz skarbnikiem istnieją więzy funkcjonalne wynikające z usytuowania w strukturze urzędu gminy, sposobu powoływania oraz zakresu wykonywanych zadań.
Organ podkreślił, że z informacji rejestru mieszkańców wynika, iż współwłaściciel nieruchomości J. S. jest mężem A. S. - skarbnika Gminy [...] od 30 czerwca 2012 r., która z 1 listopada 2003 r. powołana została na stanowisko Skarbnika Gminy [...] i w dniu wydania decyzji podatkowej pełniła tę funkcję, wobec czego decyzja z [...] nr [...] ustalająca wymiar podatku od nieruchomości za 2014 rok stanowiącej współwłasność męża A. S., wydana została przez organ niewłaściwy i przez to dotknięta jest kwalifikowaną wadą wskazaną w art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Decyzja ostateczna została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarżący powtórzyli zarzuty przedstawione w postępowaniu odwoławczym wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący opisali przebieg postępowania w sprawie oraz przytoczyli treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Stwierdzili, że decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację wyrażoną w wydanej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej jej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarga jako bezzasadna nie zasługiwała więc na uwzględnienie. Wydana przez organ decyzja z [...] stycznia 2017 r. nie narusza przepisów prawa materialnego ani postępowania podatkowego.
Zgodnie z art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Stosownie do art. 132 § 1 Wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa, ich zastępcy oraz skarbnik jednostki samorządu terytorialnego podlegają wyłączeniu od załatwiania spraw dotyczących ich zobowiązań podatkowych lub innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego. Zgodnie zaś z § 2 pkt 1 tego przepisu wyłączenie organu ma miejsce również w stosunku do małżonka, rodzeństwa, wstępnych, zstępnych albo powinowatych do drugiego stopnia osób wyżej wymienionymi (wójta, zastępcy, skarbnika gminy). Natomiast jak statuuje § 3 tego przepisu w przypadku wyłączenia organu, samorządowe kolegium odwoławcze wyznacza, w drodze postanowienia, organ właściwy do załatwienia sprawy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w odniesieniu do Wójta Gminy [...] w dniu wydania decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r., to jest [...] lutego 2014 r. istniała przesłanka wyłączenia organu z mocy prawa na podstawie art. 132 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie sądu okoliczność pozostawania w związku małżeńskim przez jednego z współwłaścicieli nieruchomości ze skarbnikiem gminy jest sytuacją, o której mowa w przepisie art. 132 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a zatem przepis § 1 tego artykułu nakazujący wyłączenie organu ma zastosowanie w sprawie podatkowej dotyczącej nieruchomości, której współwłaścicielem jest małżonek skarbnika gminy. Słusznie też zauważyło i wyjaśniło w swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że pomiędzy skarbnikiem gminy oraz jej wójtem istnieją określone więzy funkcjonalne mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, które powodują wyłączenie tego organu z mocy prawa. Stanowisku temu nie można odmówić racji.
Stwierdzić zatem należy, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję tego organu stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 rok znajduje uzasadnienie w treści art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten określa jedną z przesłanek nieważności postępowania jaką jest wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości. Wójt Gminy z uwagi na jego wyłączenie z mocy prawa nie był właściwym organem w zakresie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 r. Stosownie do uregulowania zawartego w art. 132 § 3 Ordynacji podatkowej, właściwym do załatwienia sprawy jest organ wskazany przez samorządowe kolegium odwoławcze.
Z uwagi na wszystkie przytoczone wyżej przepisy, zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego należało uznać za chybione. Nie sposób też podzielić zarzutów skarżących w zakresie naruszenia przepisów postępowania podatkowego. Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Artykuł 122 Ordynacji podatkowej statuuje tzw. zasadę prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym, oznaczającą obowiązek organu podatkowego do zgromadzenia dowodów, co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Powołana zasada uważana jest za naczelną zasadę postępowania administracyjnego, w tym także podatkowego. Z zasady tej wynika obowiązek organu podatkowego do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 317/15). Natomiast art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nakazuje organowi podatkowemu zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie obowiązek gromadzenia materiału dowodowego przez organ podatkowy ciąży na organie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy tj. stwierdzenia, że stan ten podpada pod hipotezę określonej normy prawnej o charakterze materialnoprawnym (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I FSK 662/15).
Zgodnie zaś z art. 191 Ordynacji podatkowej organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zasada swobodnej oceny dowodów oznacza ocenę zgodną z zasadami logiki, popartą zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Nakłada ona też na organy podatkowe obowiązek oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów, każdego z nich z osobna i we wzajemnym ich związku.
Omówione zasady postępowania sprowadzają się do wniosku, że tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny może stanowić podstawę trafnego rozstrzygnięcia. Przy czym ustalenia te muszą dotyczyć okoliczności stanowiących elementy hipotezy normy prawnej przyjętej przez organ za podstawę wydania decyzji. W rozpoznawanej sprawie kluczowe dla jej wyniku było ustalenie istnienia powiązań rodzinnych, o których mowa w art. 132 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, pomiędzy skarbnikiem a podatnikiem, którego sprawa dotycząca podatku od nieruchomości była przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ podatkowy (Wójta Gminy [...]), gdyż stanowiło to przesłankę wyłączenia tego organu od załatwienia sprawy. W przeciwnym razie zachodziła bowiem przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, określona w art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję, w sytuacji ustalenia, że sprawę podatkową rozstrzygał organ podlegający wyłączeniu z mocy prawa, nie naruszyło przywołanych wyżej zasad postępowania podatkowego w zakresie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, albowiem zasadnicze dla wyniku sprawy ustalenie co do okoliczności wyłączenia z mocy prawa i w konsekwencji braku właściwości Wójta Gminy wydającego decyzję wymiarową w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r., znajduje odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym sprawy.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.