Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do solidarnego opłacenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, skarżący zwrócili się o zwolnienie ich od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku wskazali, że znajdują się w trudnej sytuacji finansowej. Skarżący ze względu na stan zdrowie zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą i nie osiąga żadnego dochodu. Wymaga stałego leczenia i rehabilitacji. Skarżąca osiąga natomiast niewielki dochód z tytułu umowy zlecenia (roznoszenie ulotek reklamowych) osiągając z tego tytułu dochód w kwocie od [...] zł do [...] zł (zależnie od ilości ulotek). Majątek wnioskodawców stanowi natomiast dom o pow. 144 m2 oraz grunty rolne o pow. 1,20 ha (w tym 0,70 ha łąki i 0,14 ha lasu), budynek gospodarczy oraz samochód osobowy o wartości 6.000 zł.
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Wniosek strony obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Na te koszty składają się opłaty i wydatki sądowe. Ze względu na tak zakreślone granice wniosku, strona wnioskująca zobowiązana jest udowodnić, że poniesienie kosztów sądowych w postaci opłat sądowych i wydatków sądowych, spowoduje znaczne obniżenie warunków minimalnej egzystencji. Jak bowiem stanowi art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy zaś rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645).
Dokonana w tym kontekście analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawców doprowadziła do konkluzji, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania.
W aktualnej sytuacji procesowej, w jakiej znajdują się wnioskodawcy, koszty sądowe obejmują wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł. Oprócz tej kwoty wnioskujący mogą na kolejnych etapach być zobowiązani do uiszczenia wpisów należnych z tytułu wniesienia zażalenia (100 zł), skargi kasacyjnej (250 zł) czy opłaty kancelaryjnej z tytułu sporządzenia uzasadnienia wyroku (100 zł).
Należy natomiast zauważyć, że wnioskodawcy dysponują dochodem wynoszącym około [...] zł miesięcznie (zarobek skarżącej z tytułu umowy - zlecenia). Za wiarygodne przy tym referendarz sądowy uznał podane przez stronę wartości dotyczące kosztów niezbędnego utrzymania, których łączna wysokość w znacznym stopniu pochłania dochody rodziny. W tej sytuacji opłacenie kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym rodziny, co uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku.
Podkreślić jednocześnie należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.