Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. (organ I instancji) z 10 marca 2022 r. ustalającą B. S. (podatniczka) zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za 2022 r. w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że do opodatkowania podatkiem od nieruchomości przyjęto:
- budynek mieszkalny o powierzchni 87 m˛ stawką podatkową przewidzianą dla budynków mieszkalnych;
- budynek gospodarczy o powierzchni 59 m˛ przy zastosowaniu stawki podatkowej dla budynków pozostałych;
- grunty o powierzchni 610 m˛ opisane w ewidencji gruntów i budynków symbolem Bi jako inne tereny zabudowane, stanowiące działkę o numerze ewidencyjnym [...], według stawki podatkowej dla gruntów pozostałych.
Organ powołał się przede wszystkim na moc wiążącą przy wymiarze podatków treści ewidencji gruntów i budynków zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U.2021.1990 ze zm. - u.p.g.k.). Zaznaczył przy tym, że ewidencja gruntów i budynków ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2021.1540 ze zm. - O.p.).
W tym stanie prawnym, zdaniem organu, podatniczka nie może zasadnie kwestionować w postępowaniu podatkowym danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczących kwalifikacji gruntów oraz obiektów budowlanych położonych na tych gruntach.
W konsekwencji organ ocenił, że - wbrew oczekiwaniom podatniczki - budynek gospodarczy nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako budynek mieszkalny, a budynki nie są położone na gruntach gospodarstwa rolnego i w związku z tym nie podlegają zwolnieniu podatkowemu określonemu w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. l ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2022.1452 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w 2022 r. - u.p.o.l.).
Jednocześnie organ zauważył, że podatniczka nie przedstawiła dowodów, które mogłyby podważać treść ewidencji gruntów i budynków.
W podsumowaniu zaprezentowanej argumentacji organ stwierdził, że stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie informacji złożonej przez podatniczkę na potrzeby podatku od nieruchomości oraz zgodnie z treścią ewidencji gruntów i budynków.
Podatniczka złożyła skargę na powyższą decyzję organu.
Nie formułowała konkretnych zarzutów.
Natomiast domagała się:
- ponownego rozpatrzenia sprawy i obniżenia wysokości zobowiązania podatkowego;
- przeprowadzenia dowodu z dokumentacji fotograficznej, z oględzin oraz "z posiadania gospodarstwa rolnego";
- wymierzenia grzywny organom za wielokrotne przekroczenie terminu załatwienia sprawy z rażącym naruszeniem prawa;
- zasądzenia kosztów postępowania;
- wypłaty ustawowych odsetek, poczynając od wniesienia skargi do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu wniosków zawartych w skardze podatniczka zasadniczo wykazywała, że reguła przewidziana w art. 21 ust. 1 u.p.g.k. nie ma charakteru bezwzględnego i powinna ustąpić na rzecz stanu rzeczywistego, prawdy obiektywnej.
Według podatniczki, organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy, rzeczywistego przeznaczenia gruntu i budynków. Tłumaczyła przy tym, że działka o numerze ewidencyjnym [...] nie ma żadnego związku z terenami inwestycyjnymi, a budynki położone na tej działce geodezyjnej mają przeznaczenie mieszkalne.
W ocenie podatniczki, organ ograniczył się wyłącznie do powielenia stanowiska i argumentów organu I instancji sprzecznie z zasadą dwuinstancyjności postępowania podatkowego.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i tok rozumowania przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podatniczki zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja organu oraz decyzja organu I instancji z 10 marca 2022 r. nie są zgodne z prawem, chociaż z innych przyczyn niż wymienione w skardze.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że podatniczka nie ma racji, zmierzając w swojej argumentacji do odejścia od ewidencji gruntów i budynków w przypadku gruntów, a ściślej działki o numerze ewidencyjnym [...].
Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Następnie według art. 1a ust. 3 u.p.o.l. przez użyte w ustawie określenia:
- użytki rolne,
- lasy,
- nieużytki,
- (uchylony),
- grunty zadrzewione i zakrzewione,
- (uchylony),
- grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi oraz grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi,
- grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi
- rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków.
W tym stanie prawnym w realiach analizowanej sprawy ewidencja gruntów i budynków w sposób wiążący dla organu i organu I instancji wyznaczyła powierzchnię i przeznaczenie działki o numerze ewidencyjnym [...]. W ewidencji gruntów i budynków wymienionej działce przyporządkowany został symbol Bi, który opisuje inne tereny zabudowane stosownie do pkt 15 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U.2021.1390 ze zm. - rozporządzenie ewidencyjne). W następstwie ani organ, ani organ I instancji nie były uprawnione do samodzielnego ustalania faktycznego przeznaczenia przyjętej do opodatkowania działki o numerze ewidencyjnym [...], tym bardziej wbrew ewidencji gruntów i budynków. Odmienne stanowisko podatniczki, która oczekuje od organów w niniejszej sprawie samodzielnego (niezależnie od treści ewidencji gruntów i budynków) ustalania rzeczywistego sposobu wykorzystywania tej działki, jest sprzeczne z prawem.
Natomiast sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu wraz z decyzją organu I instancji ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy podatkowej w zakresie dotyczącym budynków, pomimo że podatniczka nie nawiązywała do tego aspektu.
W myśl art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 ze zm. - P.p.s.a.) sąd, kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, nie jest związany wnioskami i zarzutami sformułowanymi w skardze (zastrzeżenia w tym zakresie nie dotyczą decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego). Tym samym na sądzie spoczywa ustawowy obowiązek uwzględnienia wszystkich naruszeń prawa istotnych z punktu widzenia wyniku sprawy, niezależnie od stanowisk i toku argumentacji stron sporu zaistniałego przed sądem.
Realizując wspomniany wyżej obowiązek, poza granicami skargi, należy przypomnieć, że budynek - jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości - został autonomicznie zdefiniowany w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. jako obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Wobec tego - co do zasady - nim organ podatkowy ustali zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości w pierwszej kolejności ma ustawowy obowiązek wyjaśnić czy rzeczywiście obiekt przyjęty do opodatkowania tym podatkiem jest budynkiem, a więc czy odpowiada definicji z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.
W tej mierze informacja w sprawie podatku od nieruchomości złożona przez podatniczkę oraz ewidencja gruntów i budynków nie mają waloru wiążącego w postępowaniu podatkowym.
Informacja w sprawie podatku od nieruchomości jest oświadczeniem wiedzy podatniczki, która przecież może się mylić i błędnie zaliczać do budynków obiekt, który nie ma wszystkich cech określonych w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. W przypadku podatniczki podatek od nieruchomości nie podlega samoobliczeniu, ale jest ustalany przez organ mocą decyzji zgodnie z art. 6 ust. 7 u.p.o.l. Wobec tego informacja w sprawie podatku od nieruchomości, stanowiąca oświadczenie wiedzy podatniczki, nie zwalniała organów od obowiązku opodatkowania w zgodzie z prawdą obiektywną w myśl art. 121 § 1, art. 122 O.p. i przy adekwatnym zastosowaniu przepisów materialnego prawa podatkowego, w szczególności art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Tego rodzaju informacja ze strony podatniczki w żadnym razie nie dawała organom przyzwolenia na ustalenie wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości w sposób dowolny.
Z kolei ewidencja gruntów i budynków nie ujawnia budynków na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Z § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ewidencyjnego wynika, że rodzaj budynku jest identyfikowany według Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT), o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej. Organy nie dokonywały jakiejkolwiek analizy porównawczej art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. z definicjami przyjętymi na potrzeby stosowania KŚT.
W następstwie w analizowanej sprawie organy rozpoznały istnienie budynków - jako przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości - bez ustalenia stanu faktycznego.
Odnosząc się do argumentu, że podatniczka nie udostępniła nieruchomości na potrzeby oględzin, należy wyjaśnić, że według art. 262 § 1 pkt 2 O.p. bezzasadna odmowa okazania przedmiotu oględzin może skutkować nałożeniem kary porządkowej. Organy nie omówiły, z jakich przyczyn faktycznych i prawnych odstąpiły od skorzystania ze środków dyscyplinujących w prowadzonym postępowaniu podatkowym. W celu ustalenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego organy mają ustawowy obowiązek przeprowadzić wyczerpujące postępowanie wyjaśniające i stanowczo odtworzyć prawdę obiektywną. Wola i przekonania podatniczki nie zwalniają organu podatkowego od realizacji tych ustawowych obowiązków. Wynika to z treści art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 O.p.
W motywach zaskarżonej decyzji organu (decyzja organu I instancji z 10 marca 2022 r. nie zawiera uzasadnienia) organ nie przedstawił oceny materiału dowodowego ani ustaleń faktycznych, pozwalających stwierdzić, że obiekty położone na działce o numerze ewidencyjnym [...] są budynkami w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., a w konsekwencji przedmiotami opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Organy całkowicie pominęły kwestie cech budowlano -konstrukcyjnych tych obiektów w kontekście definicji sformułowanej w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l
Powyższe rozważania prowadzą do jednoznacznego stwierdzenia, że organy nie wyjaśniły na płaszczyźnie faktów i prawa czy na działce o numerze ewidencyjnym [...] są położne obiekty o cechach budynków, podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. W istocie rzeczy, ustalając podatniczce wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, organy nie dysponowały żadną konkretną wiedzą, dodatkowo popartą kompletnym materiałem dowodowym, o tym czy mają do czynienia z budynkami, czy też nie. W tym stanie rzeczy dotychczasowe opodatkowanie podatkiem od nieruchomości "budynków" należy ocenić jako dowolne, pozbawione jakichkolwiek podstaw przede wszystkim faktycznych.
Wątpliwości dotyczące istnienia budynków ściśle zdefiniowanych w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. pogłębia lektura materiału dowodowego, który znajduje się w aktach podatkowych przedstawionych sądowi.
Rzeczoznawca majątkowy stwierdził w opisie jednego z "budynków", że stoi na podmurówce bez analizy czy jest to fundament (por. k. 7 akt podatkowych).
W zaświadczeniu o ustaleniu numeru porządkowego budynku z 3 stycznia 2022 r. zawarto stwierdzenie, że nadano numer [...] "budynkowi naziemnemu" położonemu na działce o numerze ewidencyjnym [...] (por. k. 14 akt podatkowych). Pojęcie "budynku naziemnego" nie było przez organy w żaden sposób analizowane ani w świetle faktów, ani prawa.
W ocenie sądu, stwierdzone zaniechania organów istotnie naruszają art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 O.p. Takie postępowanie organów niewątpliwie może znacząco wpływać na wynik sprawy. Bez rzetelnego i stanowczego ustalenia przez organy konkretnych cech budowlano-konstrukcyjnych nie sposób zasadnie stwierdzić czy na działce o numerze ewidencyjnym [...] rzeczywiście usytuowane są budynki ściśle w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.
W dalszym postępowaniu podatkowym organy uwzględnią stanowisko prawne sądu. Wyjaśnią - według standardów przewidzianych w ustawie Ordynacja podatkowa - czy obiekty położone na działce o numerze ewidencyjnym [...] stanowią przedmioty opodatkowania podatkiem od nieruchomości, jakie przesłanki faktyczne i prawne miałyby o tym przesądzać. Zgromadzony materiał dowodowy, jego ocenę, poczynione na tej podstawie ustalenia faktyczne oraz sposób wykładni i zastosowania adekwatnych przepisów materialnego prawa podatkowego organy będą zobowiązane przedstawić w motywach podjętych decyzji jak tego wymaga art. 210 § 4 O.p.
Z powodów omówionych wyżej sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu wraz z decyzją organu I instancji z 10 marca 2022 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 P.p.s.a. Obejmują one wpis od skargi (100 zł). Do zamknięcia rozprawy podatniczka nie wnioskowała o zasądzenie wyższych kosztów postępowania sądowego.