Wyrok NSA oz. w Lublinie z 8 kwietnia 1998 r., I SA/Lu 385/97

Teza

Art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ nie uzależnia prawa do odsetek od poprawności formalnej ani materialnej złożonego zeznania podatkowego, zaś trzymiesięczny termin przysługuje organowi podatkowemu właśnie w celu zweryfikowania zeznań i ewentualnego skorygowania nieprawidłowości.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Istotą sporu między stronami jest interpretacja art. 29 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ a przede wszystkim ustalenie daty, w której powstała nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji obowiązek - lub też jego brak - zwrotu odsetek.

Strona skarżąca powołując się na brzmienie ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, iż "za datę powstania nadpłaty uważa się w szczególności: 1/ w przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych - dzień złożenia zeznania rocznego" uważa iż dniem powstania nadpłaty jest 13 luty 1996 tj. dzień złożenia PIT-31 za 1995 r. i od tego dnia rozpoczyna się bieg trzymiesięcznego terminu określonego w art. 29 ust. 1 do zwrotu kwot nadpłaconych i nienależnie uiszczonych przez podatnika. Ponieważ termin ten nie został dochowany bez winy strony, a zwrot nadpłaty nastąpił w dniu 27 lipca 1996 r., zgodnie z art. 3 nadpłata podlega oprocentowaniu od dnia jej powstania, w wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowej.

Organy podatkowe nie podzieliły w całości stanowiska strony.

W uzasadnieniu ich decyzji dało się zauważyć pewne rozbieżności. Pierwszy Urząd Skarbowy uznał za dzień powstania nadpłaty datę "wydania decyzji określającej wysokość należnego podatku za 1995 r. oraz nadpłaty w kwocie 2026,40". Stanowiska tego nie podzielił organ II instancji, przyznając iż "zgodnie z art. 29 ust. 2 ust. 1 ww. ustawy o zobowiązaniach podatkowych dniem powstania nadpłaty w przedmiotowej sprawie był dzień 12.02.1996 tj. dzień złożenia przez Państwo Teresę i Adama K. zeznania rocznego PIT-31 za 1995 r.".

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko skarżących oraz Izby Skarbowej w tej kwestii.

Bezspornym jest, że zwrot nadpłaty nie nastąpił w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego.

W takiej sytuacji, zgodnie z art. 29 ust. 3 "jeżeli zwrot nadpłaty nie nastąpił w terminie określonym w ust. 1, nadpłata ta podlega oprocentowaniu od dnia powstania nadpłaty, w wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych, chyba że zwrot nadpłaty nie jest możliwy z winy podatnika."

Przepis ten ustanawia jedną z nielicznych gwarancji ustawowych ochrony praw podatnika, zapewniając mu prawo uzyskania rekompensaty straty spowodowanej nieprawidłowym /bo przekraczającym ustawowy termin/ działaniem organu podatkowego. Ma on charakter bezwzględnie obowiązujący i jego stosowanie może zostać wyłączone jedynie w ściśle określonym przypadku - gdy niemożność zwrotu nadpłaty nastąpiła z "winy podatnika".

Sąd podzielił stanowisko skarżących, iż art. 29 nie uzależnia prawa do odsetek od poprawności formalnej ani materialnej złożonego zeznania podatkowego, zaś trzymiesięczny termin przysługuje organowi podatkowemu właśnie w celu zweryfikowania zeznań i ewentualnego skorygowania nieprawidłowości.

W rozpatrywanej sprawie organ miał niewątpliwie obiektywną możliwość do zachowania tego terminu.

Zeznanie podatkowe PIT-31 złożone zostało 12 lutego 1996 r., wezwanie do usunięcia błędów w zeznaniu podatkowym doręczone zostało skarżącym w dniu 24 kwietnia 1996 r., zawiadomienie o wszczęciu postępowania, oraz protokół kontroli doraźnej sporządzony przez organ i podpisany został przez stronę w dniu 7 maja 1996 r., a więc przed upływem trzech miesięcy od złożenia PIT. Skarżący nie zgłosili żadnych uwag do skorygowanego zeznania podatkowego, podzielając ustalenia organu.

W tej sytuacji organ miał możliwość wydania decyzji określającej prawidłowy wymiar podatku i przy zastosowaniu art. 130 par. 4 Kpa /"ponadto decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, gdy jest zgodna z żądaniem wszystkich stron"/ zwrotu nadpłaty z zachowaniem ustawowego terminu.

W tym stanie faktycznym, odmowa zwrotu odsetek mogła nastąpić jedynie po udowodnieniu podatnikom "winy uniemożliwiającej zwrot nadpłaty" czego organy podatkowe w sposób nie budzący wątpliwości nie wykazały.

Mając na uwadze powyższe na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.