Uzasadnienie
Wraz ze skargą na wskazaną wyżej decyzję organu podatkowego skarżąca spółka zwróciła się do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu od skargi.
Uzasadniając wniosek spółka wskazała, że pozostaje w skrajnie niekorzystnej sytuacji finansowej spowodowanej przez wszczętą egzekucję administracyjną. Z dniem 28 listopada 2016 r. działalność spółki została zawieszona.
W dalszej części urzędowego formularza strona wykazała, że kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000 zł, zaś wartość środków trwałych to kwota 224.954,11 zł. Spółka nie posiada żadnych środków pieniężnych, ani w bankach, ani w kasie, nie przynosi dochodu, a wszystkie jej składniku majątku są zajęte albo zabezpieczone.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Intencją skarżącej spółki jest uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych w części wpisu od skargi, którego wysokość wynosi 500 zł, tj. otrzymanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwana dalej p.p.s.a.). Zgodnie z jego treścią osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy - w takim zakresie - może być przyznane gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych, zgodnie z treścią przywołanego przepisu, ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Zasadą bowiem jest, że strony postępowania sądowego ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia.
Mając powyższe wytyczne na względzie w ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego skarżąca spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Pierwsze co należy podnieść to fakt, że skarżąca jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą od wielu lat. W dniu 24 sierpnia 2004 r. spółka została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z przedłożonej informacji z KRS z dnia 24 listopada 2017 r. nie wynika, iżby wobec spółki było prowadzone postępowanie upadłościowe, układowe, czy likwidacyjne. Z dniem 28 listopada 2016 r. działalność spółki została natomiast zawieszona.
Oczywistym przy tym jest, że spółka prawa handlowego jest podmiotem powołanym do prowadzenia działalności gospodarczej, a więc w celu zarobkowym, nastawionym na przynoszenie zysków swoim udziałowcom. W tej więc sytuacji, w której wolą tychże udziałowców jest dalsze podtrzymywanie bytu prawnego spółki oraz jej funkcjonowania w obrocie gospodarczym, winni oni uzupełnić ewentualne niedobory środków niezbędnych na pokrycie jej uzasadnionych wydatków. Do wydatków tych należy zaś zaliczyć także wydatki związane z toczącymi się postępowaniami sądowymi. Brak jest bowiem racjonalnego uzasadnienia dla przerzucania tych kosztów na podatników, poprzez ich pokrycie ze środków publicznych. Innymi słowy ocena sytuacji majątkowej spółki musi uwzględniać nie tylko to, czy ma ona środki na koszty postępowania na koncie czy w kasie oraz czy ma majątek, ale również czy podejmowała i podejmuje wszelkie niezbędne działania celem pozyskania tych środków niezbędnych dla ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 1 stycznia 2008 r., II OZ 266/08, LEX nr 479009, oraz z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GZ 62/08, LEX 477828).
Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika nadto obowiązek uwzględniania w prowadzonej działalności gospodarczej ryzyka związanego z tą działalnością, tj. ryzyka prowadzenia sporów sądowych. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo że podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. W tych okolicznościach nacisk kładzie się na znaczenie i zrozumienie przez spółkę ryzyka prowadzenia działalności (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 42/13).
Bez znaczenia przy tym jest okoliczność zajęcia przez komornika sądowego majątku spółki. Gdyby tak nawet było, co nie zostało wykazane (brak jakichkolwiek w tym zakresie dokumentów), to wskazać należy, iż zajęcie majątku (np. w postaci ustanowienia hipoteki przymusowej) nie jest równoznaczne z tym, że strona nie może czerpać z niego określonych pożytków, tym bardziej gdy majątek ten stanowią nieruchomości przystosowane do prowadzenia działalności gospodarczej, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Na zdolność poniesienia przez spółkę kosztów wpisu od skargi, którego wysokość wynosi 500 zł postępowania wskazuje również fakt reprezentowania jej w postępowaniu sądowy oraz wcześniej podatkowym, przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność ta sama w sobie przeczy bowiem dopuszczalności uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść wpisu od skargi, gdyż albo już na ustanowienie radcy prawnego wygospodarowała pewne środki finansowe, albo też oceniając swoje możliwości finansowe liczyła się z taką potrzebą w przyszłości.
Poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań strony zmierzających do przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli, w sytuacji, gdy posiadane przez stronę możliwości są w stanie zabezpieczyć rzeczone należności budżetowe.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.