Wyrok WSA w Lublinie z 30 sierpnia 2017 r., I SA/Lu 404/17

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Rozpoznanie

w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r.

Sprawa

sprawy ze skargi E. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę

Skład

Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Sędzia WSA Grzegorz Wałejko
Asystent sędziego Krzysztof Barański protokolant

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w L. (organ) odmówił E. G. (podatnik) przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (organ I instancji) z dnia [...] r., zmieniającej podatnikowi rozliczenie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2009 r. do listopada 2011 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że decyzja organu I instancji z dnia [...] r., po uprzednim awizowaniu, została doręczona dorosłemu domownikowi na adres podany przez podatnika na potrzeby doręczeń w niniejszym postępowaniu podatkowym. Dorosły domownik podatnika podjął korespondencję z decyzją organu I instancji w placówce pocztowej w dniu [...] listopada 2016 r., po uprzednim dwukrotnym awizowaniu przesyłki w dniach: 24 października i 2 listopada 2016 r. W następstwie ustawowy termin na złożenie odwołania od decyzji organu I instancji upłynął z dniem 21 listopada 2016 r. Natomiast odwołanie zostało nadane w krajowej placówce pocztowej w dniu 22 listopada 2016 r., a więc jest spóźnione. Dlatego postanowieniem z dnia [...] r. organ stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Postanowienie w tej materii stało się prawomocne.

W dniu [...] stycznia 2017 r., według daty nadania w krajowej placówce pocztowej, podatnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. z tym uzasadnieniem, że organ I instancji nie doręczył tej decyzji na adres korespondencyjny pełnomocnika podatnika – adwokata T. B., pomijając złożony dokument pełnomocnictwa oraz pisemną informację podatnika o zmianie adresu do korespondencji w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Mocą zaskarżonego postanowienia organ odmówił podatnikowi przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji organu I instancji. Motywował, że - wbrew twierdzeniom podatnika - dokument pełnomocnictwa z dnia 2 sierpnia 2016 r. udzielonego adwokatowi T. B. został złożony do akt tego konkretnego postępowania podatkowego w styczniu 2017 r., a zatem już po doręczeniu decyzji organu I instancji w listopadzie 2016 r. W tym stanie sprawy na etapie postępowania podatkowego I instancji podatnik nie był reprezentowany przez pełnomocnika. Ponadto organ I instancji prawidłowo skierował do podatnika swoją decyzję z dnia [...] r. na adres podany do doręczeń w piśmie z dnia 29 kwietnia 2016 r., które wpłynęło do akt postępowania podatkowego w dniu 9 maja 2016 r. Podsumowując, zdaniem organu, decyzja organu I instancji z dnia [...] r. została prawidłowo doręczona, a podatnik złożył odwołanie od niej za późno w wyniku braku maksymalnej staranności.

Dodatkowo organ zauważył, że podatnik dowiedział się o rozstrzygnięciu organu I instancji z dnia [...] r. w dniu [...] listopada 2016 r., kiedy dorosły domownik odebrał korespondencję z decyzją w placówce pocztowej. Wniosek o przywrócenie terminu został natomiast złożony dopiero w styczniu 2017 r., a więc jest spóźniony. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu podatkowym podlega złożeniu w terminie 7 dni od ustania przeszkody, która spowodowała opóźnienie.

W świetle powyższego organ stanął na stanowisku, zgodnie z którym w okolicznościach analizowanej sprawy nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 162 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2017.201 ze zm. - o.p.), warunkujące przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

Podatnik złożył skargę na zrelacjonowane wyżej postanowienie organu. Zarzucił naruszenie:

• art. 121 § 1, art. 122 o.p. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
• art. 149 i art. 150 o.p. z powodu ich zastosowania w sytuacji, w której nie mogły być zastosowane;
• 187 § 1 o.p., gdyż sprawa została rozstrzygnięta w oparciu o niepełny i fragmentarycznie rozpatrzony materiał dowodowy.

W następstwie powyższych zarzutów podatnik domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania sądowego.

W motywach skargi podatnik wywodził, że korespondencja z decyzją organu I instancji z dnia [...] r. nie mogła być wydana domownikowi w placówce pocztowej skoro, według twierdzeń organu, podatnik nikogo nie umocował do reprezentowania w postępowaniu podatkowym. Ponadto art. 150 o.p. nie przewiduje możliwości wydania przesyłki dorosłemu domownikowi w placówce pocztowej. Dorosły domownik jest uprawniony do odbioru korespondencji w postępowaniu podatkowym wyłącznie w domu, o czym stanowi art. 149 o.p., nie zaś w placówce pocztowej, po wcześniejszym awizowaniu korespondencji na zasadach unormowanych w art. 150 § 1 - § 4 o.p.

Skoro nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji z dnia [...] r., odwołanie złożone zostało z zachowaniem ustawowego terminu. Dniem doręczenia tej decyzji był bowiem dzień, w którym adwokat - T. B., ustanowiony przez podatnika pełnomocnikiem, zapoznał się z decyzją organu I instancji. Tymczasem organ nie ustalił kiedy pełnomocnik podatnika zapoznał się z decyzją organu I instancji, a dopiero od tego momentu rozpoczął się bieg ustawowego terminu na złożenie odwołania.

Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podatnika nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Przede wszystkim należy wyjaśnić podatnikowi, że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji nie podlega ocenie dwukrotnie, raz na potrzeby stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i ponownie przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności w postępowaniu podatkowym. Postępowania dotyczące każdej z tych kwestii, a więc stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 o.p.) oraz przywrócenia terminu do dokonania tej czynności w postępowaniu podatkowym (art. 162 § 1 - § 4 o.p.), mają odrębne, niepokrywające się zakresy przedmiotowe. Pozostające w obrocie prawnym ostateczne i prawomocne postanowienie organu stwierdzające uchybienie terminowi do złożenia odwołania wiążąco przesądza kiedy doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji, w następstwie od kiedy należy liczyć ustawowy, czternastodniowy termin na założenie od niej odwołania oraz, że odwołanie zostało złożone już po upływie terminu wyznaczonego przez ustawodawcę, a więc jest spóźnione. Trzeba również pamiętać, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania oznacza, że została spełniona jedna z przesłanek przywrócenia terminu do dokonania tej czynności w postępowaniu podatkowym. Stosownie bowiem do treści art. 162 § 1 o.p. przywrócenie terminu, co do zasady, może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy doszło do jego uchybienia. Można powiedzieć, że stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania otwiera podatnikowi drogę do ubiegania się o przywrócenie uchybionego terminu.

Zatem w okolicznościach analizowanej sprawy postanowienie organu z dnia [...] r. wiążąco przesądziło, że podatnik, składając odwołanie w dniu [...] listopada 2016 r., uchybił ustawowemu terminowi do dokonania tej czynności w postępowaniu podatkowym. Podatnik nie kwestionował tej treści rozstrzygnięcia organu. Jest ono ostateczne i prawomocne. Co więcej, występując z wnioskiem o przywrócenie terminu tym samym potwierdził, że doszło do jego uchybienia przy składaniu odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] r.

W tym stanie sprawy podatnik nie może skutecznie podważać odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania powołując się na niedoręczenie czy nieskuteczne doręczenie decyzji organu I instancji. Ten argument podatnika wykracza poza przedmiotowe ramy postępowania dotyczącego przywrócenia terminu. Jak to zostało wyjaśnione wyżej, kwestię skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji z dnia [...] r. wiążąco przesądziło ostateczne i prawomocne postanowienie organu stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia od niej odwołania.

Podatnik na potrzeby przywrócenia terminu do złożenia odwołania nieadekwatnie skonwertował swoją uwagę na zagadnieniu dotyczącym doręczenia decyzji organu I instancji. Natomiast zobowiązany był wykazać organowi, że odwołanie złożył zbyt późno bez swojej winy, z przyczyn obiektywnych, całkowicie od niego niezależnych i których nie był w stanie przezwyciężyć nawet przy dołożeniu wszelkich możliwych starań. Dla uzyskania przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu podatkowym, obok faktu uchybienia terminowi, ustawodawca wymaga jeszcze, aby do uchybienia doszło bez winy podatnika. Stanowi o tym powołany już wyżej art. 162 § 1 o.p. Podatnik zaś ograniczył się do wykazywania błędów organu I instancji na etapie doręczenia decyzji z dnia [...] r. W istocie więc kwestionował ostateczne i prawomocne postanowienie organu z dnia [...] r. stwierdzające uchybienie terminowi do złożenia odwołania, które nie mogło być przedmiotem sądowej kontroli legalności w niniejszej sprawie, skoro skarga dotyczyła postanowienia organu odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

Przechodząc na grunt ustawowej przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi przewidzianemu na złożenie odwołania podatnik nie wymienił żadnej okoliczności faktycznej, która miałaby stanowić zewnętrzną, obiektywną i niepodlegającą przezwyciężeniu przeszkodę w terminowym złożeniu odwołania, a więc do dnia 21 listopada 2016 r.

Należy wyraźnie stwierdzić, że podatnik nie może zasadnie jednocześnie twierdzić, że decyzja organu I instancji nie została doręczona i domagać się przywrócenia terminu do złożenia od niej odwołania. Niedoręczenie decyzji organu I instancji, co do zasady, oznaczałoby przecież, że nie weszła ona do obrotu prawnego, a w konsekwencji bieg terminu do złożenia od niej odwołania nie mógł się rozpocząć. Z kolei wystąpienie przez podatnika z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w związku z uprawomocnieniem się postanowienia organu stwierdzającego uchybienie terminowi do dokonania tej czynności jest wyrazem przyznania ze strony podatnika daty doręczenia decyzji organu I instancji i samego faktu uchybienia terminowi do wystąpienia z odwołaniem, zgodnie z ustaleniami organu.

Podsumowując, w świetle powyższych rozważań prawidłowe jest stanowisko organu, zgodnie z którym podatnik złożył odwołanie z jednodniowym opóźnieniem w wyniku okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność. Podatnik nie wykazał, aby miało być inaczej. Dla ścisłości jedynie trzeba zauważyć, że jak wynika z przedstawionych sądowi akt podatkowych pełnomocnik podatnika zgłosił swój udział w analizowanym postępowaniu podatkowym na etapie odwoławczym, nie kiedy postępowanie podatkowe prowadził organ I instancji i kierował do podatnika swoją decyzję (por. t. III k. 529 akt podatkowych). Natomiast podatnik pisemnie poinformował organ I instancji o nowym adresie do korespondencji, na który, zgodnie z tą informacją, została wysłana decyzja z dnia [...] r. (por. t. II k. 482 akt podatkowych).

Dlatego niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm. - p.p.s.a.).