Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 października 2007 r. oddalił skargę M. I-D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2001 r. Pełnomocnik skarżącej adwokat T.P. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 231 zł od wniesionej skargi kasacyjnej od ww. wyroku przedłożył złożony przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Jak wynika z akt sądowych jest to kolejny wniosek skarżącej dotyczący przyznania prawa pomocy w toku postępowania. Pierwszy wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych został rozpoznany postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 lipca 2006 r. (k. nr 46-50 akt sądowych), na mocy którego odmówiono jej przyznania prawa pomocy.
Ww. postanowienie nie zostało zaskarżone. Skutkiem tego jest związanie prawomocnym orzeczeniem stron i sądu – w przypadku postępowania o przyznanie prawa pomocy toczącego się przed referendarzem sądowym, zasada ta odnosi się do wnoszącego o przyznanie prawa pomocy i referendarza sądowego, który wydał prawomocne orzeczenie (art. 170 ppsa). Prawomocność orzeczeń wydanych w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy powoduje, że zarówno strona wnosząca ponownie o przyznanie prawa pomocy jak i referendarz sądowy związani są oceną prawną sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnoszącego o przyznanie prawa pomocy zawartą w prawomocnym orzeczeniu w przypadku wniesienia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeżeli ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez tą samą stronę a jej sytuacja finansowa, majątkowa i rodzinna nie uległa pogorszeniu, zaś ponowny wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w tym samym zakresie, co uprzednio prawomocnie rozpoznany wniosek. (Oba wnioski złożono w zakresie częściowym - przypis własny).
W uzasadnieniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podnosi, iż poza miesięcznymi obciążeniami (czynsz, gaz, energia elektryczna, media, ubezpieczenie) w wysokości [...] zł jej rodzina ponosi zwiększone koszty utrzymania związane z potrzebami 15 miesięcznego syna. Ponadto w dalszym ciągu poddawana jest zabiegom rehabilitacyjnym po przebytym wypadku oraz w dalszym ciągu jest pod opieką medyczną co też jest związane z dodatkowymi kosztami. Obecnie skarżąca jest jedyną żywicielką rodziny, ponieważ jej mąż od 1 grudnia 2007 r. pozostaje bez pracy, a zasiłek będzie mu przysługiwał od 1 marca 2008 r. Także jej rachunek bankowy (stan rachunku bankowego wynosi [...] zł) został zajęty na poczet zobowiązań będących przedmiotem tego postępowania. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i 15 miesięcznym synem. Majątek jej wspólnego gospodarstwa stanowi własnościowe spółdzielcze mieszkanie o powierzchni [...] m2, dwie działki gruntu o powierzchni [...] i [...] arów oraz garaż o powierzchni [...] m2.
Ponadto, skarżąca posiada samochód osobowy [...]z 2004 r. Miesięczne dochody jego rodziny (obecnie tylko skarżąca uzyskuje dochody) wskazane na urzędowym formularzu obecnie wynoszą [...] zł brutto. Z tego wynagrodzenia potrącana jest jeszcze spłata pożyczki ([...] zł) z funduszu socjalnego.
Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej stwierdził, co następuje
Oceniając kolejny wniosek M. I-D. o przyznanie prawa pomocy można stwierdzić, iż jej obecna sytuacja finansowa uległa pogorszeniu w stosunku do tej, która była przedmiotem rozpoznania na podstawie pierwszego wniosku również złożonego na urzędowym formularzu PPF (k. nr 30-33). Pogorszenie jej sytuacji finansowej wynika z faktu, iż mąż wnioskodawczyni od dnia 1 grudnia 2007 r. jest osobą bezrobotną, która prawo do zasiłku uzyska dopiero od dnia 1 marca 2008 r. Ponadto skarżąca utraciła już prawo do renty wypadkowej w wysokości [...] zł. W ocenie referendarza sądowego wynikająca z tego tytułu zmiana okoliczności sprawy pozwala stwierdzić, iż złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej zasługuje w całości na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie, o którym mowa w ww. przepisie należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele.
Przedstawione przez stronę skarżącą w rozpatrywanym wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie na okoliczność jej obecnej sytuacji finansowej pozwala na przyjęcie, iż poniesienie przez wnioskodawczynię kosztów sądowych tj. wpisu od skargi kasacyjnej w tej sprawie spowodowałoby uszczerbek w koniecznych kosztach utrzymania dla wnioskodawczyni i jej rodziny.
Biorąc to pod uwagę na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.