Uzasadnienie
Decyzją z [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy T. z [...] nr [...] o określeniu Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Starostę [...] wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2019 r. w kwocie [...]zł i określiło mu to zobowiązanie w kwocie [...]zł.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podało, że przedmiot opodatkowania stanowią drogi wewnętrzne będące własnością Skarbu Państwa, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych, położone w gminie T., w obrębie P. oraz w obrębie O.. Organ pierwszej instancji wydał swoją decyzję w związku z niezłożeniem przez Skarb Państwa deklaracji na podatek od nieruchomości. W toku prowadzonego przez niego postępowania, do akt sprawy włączono dokumenty zgromadzone w postępowaniach podatkowych dotyczących lat 2009-2013 i dowód z opinii biegłego M. P.. Organ pierwszej instancji oparł sią ponadto na dwóch decyzjach Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] (znak [...] oraz [...] [...]) i stwierdził, że właścicielem opodatkowanych nieruchomości jest Skarb Państwa. Opinia biegłego wskazuje natomiast, że opodatkowane działki są w ewidencji gruntów oznaczone jako drogi i nie znajdują się w pasach drogowych dróg publicznych. Jako podstawę opodatkowania organ przyjął działki o łącznej powierzchni [...] ha położone we wsiach D. O., P., T. K. i T..
W odwołaniu od tej decyzji, Starosta Ś. zarzucił jej naruszenie: art. 210 § 4 i art. 207 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 120, 121 § 1 oraz art. 122 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2020 r., poz. 1325, dalej – O.p.), poprzez wydanie decyzji na podstawie dowodu z opinii biegłego geodety dotyczącej postępowań podatkowych za lata 2009-2012; art. 216 w zw. z art. 180 § 1 i art. 181 O.p. poprzez niewydanie i niedoręczenie postanowienia o włączeniu poszczególnych dokumentów do materiału dowodowego; art. 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 3 pkt 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (w roku 2019: Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm. dalej - u.p.o.l.), w zw. z art. 191 w zw. z art. 121 § 1 i art. 122 O.p. poprzez przyjęcie, że podatnikiem jest Skarb Państwa w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie obowiązek podatkowy obciąża posiadacza samoistnego, którym jest Gmina T..
Rozpatrując sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło o przeprowadzeniu dowodów z uwierzytelnionego odpisu pisma Wójta Gminy T. z [...] (znak [...]) - wniosku Gminy T. o nieodpłatne przekazanie w drodze umowy darowizny wymienionych w piśmie działek gruntu obręb P. oraz obręb O. wraz z wypisem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; uwierzytelnionego odpisu pisma Starosty [...] z [...] do Wojewody L. z wnioskiem o wyrażenie zgody na dokonanie darowizny nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa tj. wymienionych w piśmie działek gruntu obręb P. oraz obręb O. na rzecz Gminy T.; odpisów z ksiąg wieczystych nr [...] nr [...], uwierzytelnionych odpisów dokumentów złożonych przez Starostę [...] dotyczących robót budowlanych na nieruchomości obrębu O. stanowiących działki nr ew. [...]; wypisów z rejestru gruntów dla nieruchomości położonych w gminie T., w obrębie P. oraz w obrębie O., będących przedmiotem postępowania podatkowego - według stanu na 1 stycznia 2019 r.; uwierzytelnionych odpisów deklaracji na podatek od nieruchomości złożonych przez Starostę Ś. w imieniu Skarbu Państwa dla nieruchomości położonych w gminie T., w obrębie P. oraz w obrębie O., będących przedmiotem postępowania podatkowego za lata 2014-2018; uwierzytelnionego odpisu decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nr [...] z [...]. dotyczącej w/w działek nr ew. [...] która potwierdza, że prawo własności tych działek należy do Skarbu Państwa.
Dokonując oceny materiału dowodowego zebranego w tej sprawie, Kolegium powołało się na art. 3 ust. 1 u.p.o.l., art. 34, art. 44 i art. 441 § 1 ustawy z 24 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 2019 poz. 1145, dalej – K.c.) oraz art. 11 ust. 1 i art. 23 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2020 poz. 65, dalej – u.g.n.), i stwierdziło, że wynika z nich, że stroną postępowania w tej sprawie jest S. Ś..
Odnosząc się do wagi zebranych w niej dokumentów, Kolegium uznało za wiążące, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2019 poz. 725, dalej – P.g.k.) - dane ujawnione w ewidencji gruntów w zakresie powierzchni i klasyfikacji gruntu. W zakresie stanu prawnego, za wiążące uznało wpisy w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla danej nieruchomości. Odnosząc się do odpisów ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości: księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla gruntów położonych w obrębie O. oraz księgi wieczystej nr LU [...] prowadzonej dla gruntów położonych w obrębie P., Kolegium stwierdziło, że w obu księgach, w dziale II, jako właściciela gruntów wpisano Skarb Państwa, a zatem to on jest podatnikiem w tej sprawie. Na fakt posiadania przez Skarb Państwa prawa własności opodatkowanych w tej sprawie gruntów wskazują też decyzje Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej: z [...] dotycząca 34 działek położonych w gminie T., obręb P., z [...] dotycząca 162 działek położonych w gminie T. obręb O. i z [...]., dotycząca 2 działek położonych w gminie T. obręb O..
Z decyzji tych wynika, że brak jest podstaw do uznania, że Skarb Państwa na dzień [...] maja 1990 r. legitymował się prawem własności spornych nieruchomości, co stanowiło przesłankę odmowy stwierdzenia przejścia z mocy prawa własności tych nieruchomości na rzecz Gminy T..
Skarb Państwa nie jest podatnikiem jedynie co do tych gruntów, których posiadaczem był inny podmiot (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit b) u.p.o.l.). Kolegium podało, że z art. 336 K.c. wynika, że posiadanie jest elementem stanu faktycznego i przejawia się w czynnościach dokonywanych w ramach władztwa nad rzeczą ruchomą lub nieruchomością. W tej sprawie, z zebranych dowodów wynika, że Gmina T. była w posiadaniu kilku działek gruntu, stanowiących drogi. Wskazuje na to fakt podjęcia przez nią szeregu czynności faktycznych i prawnych związanych z ich utwardzeniem.
Dalej, powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., Kolegium podniosło, że z opodatkowania wyłączone są grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych, dlatego postępowanie podatkowe w tej sprawie dotyczy nieruchomości sklasyfikowanych w ewidencji nieruchomości jako drogi, ale nieposiadające statusu dróg publicznych. Dodało, że postępowanie podatkowe nie obejmuje swym zakresem - badania, czy drogi wewnętrzne spełniają wymogi konieczne do uznania je za drogi publiczne, czy mają charakter ogólnodostępny i służą przede wszystkim mieszkańcom Gminy T.. Także wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy T. z [...] z którego wynika, że sporne nieruchomości posiadają inne przeznaczenie niż drogi nie może stanowić skutecznego przeciwdowodu dla wypisów z ewidencji gruntów (art. 21 ust. 1 P.g.k.).
Co do opodatkowanych w tej sprawie gruntów, Kolegium przypominało, że organ pierwszej instancji opodatkował grunty położone na terenie gminy T., obręb O. stanowiące działki gruntu o numerach i powierzchniach: [...]. Łącznie przyjęto do opodatkowania [...] ha.
Nie opodatkował natomiast działek stanowiących drogi niepubliczne położone w obrębie O. tj.: o pow. [...] ha z działki nr [...] o ogólnej powierzchni [...] ha oznaczonej symbolem W (rowy) oraz działek nr ew. [...] - dróg utwardzonych przez gminę T..
Dodatkowo Kolegium ustaliło, że Gmina dokonała utwardzenia również w odniesieniu do działek: nr ew. [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha, a zatem i te działki nie podlegają opodatkowaniu w tej sprawie.
W konsekwencji, w obrębie O. opodatkowaniu podlega powierzchnia gruntów o wielkości [...] ha.
Jeśli chodzi o grunty położone na terenie gminy T., obręb P., opodatkowaniu podlegają działki o numerach i powierzchniach: [...]
Działki nr [...] - o pow. [...] nie podlegają opodatkowaniu, bowiem są to drogi niepubliczne, które zostały utwardzone przez gminę T..
Łącznie podlegająca opodatkowaniu powierzchnia gruntów w 2019 r. wynosi [...] m2 ([...] m2 w obrębie P. i [...] m2 w obrębie O.). Przyjęta przez organ pierwszej instancji podstawa opodatkowania stanowiła [...] m2. Po pomniejszeniu Kolegium ustaliło podstawę opodatkowania na pow. [...] m2. W. zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2019 r. Kolegium określiło na podstawie § 1 ust. 1 lit. c) uchwały Rady Gminy T. z [...] grudnia 2018 r. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na terenie Gminy T. na 2019 r. (Dz. Urz. Woj. L.. z [...] grudnia 2018 r., poz. 5909), tj. stawki przewidzianej dla gruntów pozostałych.
W skardze złożonej do Sądu, S. Ś. zaskarżył ją w całości zarzucając naruszenie:
- I. art. 187 § 1, art. 191 w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 207 ustawy O.p. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1) i pkt 2) oraz art. 3 ust. 3 u.p.o.l, poprzez wydanie decyzji w oparciu o opinię biegłego geodety, sporządzoną w 2013 r. na potrzeby postępowań za lata 2009 - 2012, włączoną przez organ do akt postępowania z pominięciem trybu wydania i doręczenia postanowienia w tym przedmiocie oraz na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, w sytuacji, gdy wśród nieruchomości położonych na terenie gminy T. we wskazanych obrębach ewidencyjnych, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako "drogi", są nieruchomości będące utwardzonymi drogami polnymi, to jest działka nr [...] (obręb P.), oraz działka nr [...] i działka nr [...] (obręb O.), jak również działka nr [...], która co prawda została ujawniona w ewidencji gruntów i budynków jako "droga", jednakże nie istnieje ona w terenie;
- II. art. 197 § 1 w zw. z art. 122 i art. 120 O.p., poprzez błędne uznanie, że brak jest konieczności przeprowadzenia dowodu z nowej opinii biegłego na okoliczność, czy grunty będące przedmiotem opodatkowania w sprawie są częścią pasów drogowych dróg publicznych, w sytuacji gdy organ podatkowy powinien zweryfikować, czy zaistniały okoliczności wymagające potwierdzenia aktualności opinii biegłego geodety;
- III. art. 216 w zw. z art. 180 § 1 i art. 181 O.p., poprzez uznanie przez Kolegium, że niewydanie i niedoręczenie stronie w toku prowadzonego postępowania postanowienia w przedmiocie włączenia do akt sprawy dokumentów znajdujących się w aktach spraw dotyczących lat ubiegłych, to jest 2009 - 2013, co prawda stanowi słuszny zarzut o nieprawidłowym trybie włączenia dokumentów do materiału dowodowego, niemniej wadliwość ta nie może stanowić wyłącznej podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji;
- IV. art. 233 § 2 O.p. poprzez wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji oraz określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, a nie decyzji uchylającej w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, skoro rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.
Wskazując na powyższe naruszenia, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania podatkowego.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Z uwagi na zagrożenie pandemiczne, na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału, wydanego w oparciu o przepis art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842), sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że uprawnienia sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej - P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak o tym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a. O istotnym wpływie na wynik sprawy mowa w sytuacji, gdy doszło do takiego uchybienia przepisom, które prowadzi do stwierdzenia, że gdyby nie to naruszenie, rozstrzygnięcie (wynik sprawy) byłoby inne (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.) lub mogłoby być inne (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach i według wymienionych kryteriów, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju naruszeń prawa, które nakazywałyby jej uchylenie.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że organ odwoławczy przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami, a w szczególności z art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 123 § 1 O.p. Przeprowadził konieczne czynności i zgromadził pełny materiał dowodowy, który pozwolił mu na wszechstronne rozpatrzenie sprawy. Dowody ocenił zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. W toku postępowania strona miała zapewnioną możliwość czynnego w nim udziału. Decyzja bardzo dokładnie opisuje zarówno wszelkie ustalenia organu, jak i wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia – ze szczegółowym przywołaniem przepisów mających zastosowanie w tej sprawie.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy, Kolegium pismem z [...] stycznia 2020 r. wezwało Wójta Gminy T. do wyjaśnienia, czy wykonuje on czynności władztwa faktycznego związane z zarządzaniem drogami wewnętrznymi, będącymi przedmiotem opodatkowania w sprawie, ewentualnie sprecyzowania, których dokładnie działek władanie takie dotyczy. Pismem z tej samej daty zawiadomiło stronę, iż Kolegium znane są z urzędu okoliczności dotyczące opodatkowania nieruchomości podatkiem od nieruchomości w poprzedzających latach podatkowych, tj. okoliczność opodatkowania nieruchomości w drodze decyzji określających wysokość zobowiązania za lata 2009-2013, oraz złożenia deklaracji podatkowych przez stronę za lata 2014-2018. W piśmie z [...] stycznia 2020 r. Starosta podał, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnych czynności mających na celu stwierdzenie, czy opinie zawierające wiadomości specjalne nie uległy dezaktualizacji.
Wskazał, że pismem z [...] grudnia 2019 r. Gmina T. zwróciła się do Starosty [...] z wnioskiem o nieodpłatne przekazanie w drodze umowy darowizny wymienionych w piśmie działek gruntu obręb P. (19 działek) oraz obręb O. (25 działek) na cel związany z wykonywaniem zadań własnych gminy. Do pisma załączono wniosek Gminy wraz z wypisem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wniosek o nieodpłatne przekazanie w drodze darowizny został uzasadniony faktem, iż nieruchomości stanowią ciągi komunikacyjne zarówno wśród zabudowań, jak i wśród pól uprawnych mieszkańców gminy. We wniosku wyjaśniono, że przekazanie nieruchomości umożliwi ich zagospodarowanie, ułatwi dojazd do pól i zabudowań oraz przyczyni się do poprawy komunikacji drogowej mieszkańców Gminy T.. W piśmie z [...] stycznia 2020 r. wyjaśnił, że zwrócono się do Wojewody L. o wyrażenie zgody na dokonanie darowizny nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa.
Z kolei pismem z [...] lutego 2020 r. organ pierwszej instancji wyjaśnił, że Gmina T. podejmowała działania polegające na częściowym utwardzeniu i odśnieżaniu w odniesieniu do pięciu działek obręb O. - nr ew. [...] (cztery działki [...] są objęte wnioskiem o przekazanie w drodze darowizny na rzecz Gminy T.). Nadto dołączył odpisy z ksiąg wieczystych. Przy piśmie z [...] kwietnia 2020 r. Starosta Ś. przedłożył do akt sprawy dokumenty dotyczące robót budowlanych, dotyczące działek obręb O. [...]. W ocenie Starosty w sytuacji, gdy działki stanowią drogi wewnętrzne wśród pól i zabudowań można domniemywać, że Gmina jako j.s.t. wykonująca zadania własne jest zobligowana do dbania o stan dróg, w tym ich odśnieżania.
Niezależnie od tego, Kolegium załączyło do akt sprawy uwierzytelnione odpisy deklaracji na podatek od nieruchomości za lata 2014-2018, wypisy z rejestru gruntów i uwierzytelniony odpis decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nr [...] z [...] maja 2018 r. dotyczącej w/w działek nr ew. [...] mocą której uchylono decyzję Wojewody L. z [...] nr [...] i odmówiono stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości oznaczonej numerami działek [...]
Z uwagi na zgromadzenie wyżej wymienionych pism i dokumentów (zarówno załączonych przez stronę, jak i innych), Kolegium przeprowadziło dowody z pisma Wójta Gminy T. z [...]. - wniosku Gminy T. o nieodpłatne przekazanie w drodze umowy darowizny wymienionych w piśmie działek gruntu obręb P. oraz obręb O. wraz z wypisem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; pisma Starosty [...] z [...]. do Wojewody L. z wnioskiem o wyrażenie zgody na dokonanie darowizny nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa tj. wymienionych w piśmie działek gruntu obręb P. oraz obręb O. na rzecz Gminy T.; odpisów z ksiąg wieczystych nr [...], dokumentów dotyczących robót budowlanych na nieruchomości obrębu O. stanowiących działki nr ew. [...]; wypisów z rejestru gruntów dla nieruchomości położonych w gminie T., w obrębie P. oraz w obrębie O., będących przedmiotem postępowania podatkowego - według stanu na [...] stycznia 2019 r.; deklaracji na podatek od nieruchomości złożonych przez Starostę Ś. w imieniu Skarbu Państwa dla nieruchomości położonych w gminie T., w obrębie P. oraz w obrębie O., będących przedmiotem postępowania podatkowego za lata 2014-2018; uwierzytelnionego odpisu decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nr [...] z [...] dotyczącej w/w działek nr ew. [...] mocą której uchylono decyzję Wojewody L. z [...] i odmówiono stwierdzenia nabycia przez Gminę T. z mocy prawa, z dniem [...] maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...], arkusz mapy 2 oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek [...]
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zakres koniecznych w tej sprawie ustaleń faktycznych, wyznaczają przepisy prawa materialnego. I tak, stosownie do art. 21 P.g.k. organy zobowiązane są do uwzględnienia w postępowaniu podatkowym danych zawartych w ewidencji gruntów i nie są uprawione do weryfikowania klasyfikacji gruntów wskazanej w tej ewidencji. Zgodnie bowiem z tym przepisem, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Co do związania organu podatkowego tymi danymi Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1246/18, w którym stwierdzono, że stosownie do postanowień art. 21 ust. 1 P.g.k., organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków oraz że dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze należą do danych bezwzględnie wiążących organ podatkowy.
Wcześniej, w wyroku z 30 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 804/20, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków. Dlatego wszelkie zarzuty i twierdzenia organu związane z tym, że organy podatkowe nie zbadały samodzielnie, czy wymienione działki istnieją i jakie jest ich przeznaczenie są nieuzasadnione. Co do stanu prawnego nieruchomości (ustalenia jej właściciela) z brzmienia regulacji zawartej w art. 1 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece w powiązaniu z art. 3 ust. 1 tej ustawy można wywieść pierwszoplanowe znaczenie księgi wieczystej dla ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Ze względu na domniemanie związane z treścią ksiąg wieczystych, organ podatkowy, w sprawach dotyczących wymiaru podatku od nieruchomości, nie ma uprawnień do podważania zgodności z prawem wpisów zawartych w księdze wieczystej, objętych rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, a zatem wpisów zawartych w dziale II, dotyczącym właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości.
Co do ustalenia, na kim ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości konieczne jest odwołanie się do treści art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie), zgodnie z którym podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;
- 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
- 3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
- 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust.
- 2. Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.
W rozpoznawanej sprawie Kolegium, prawidłowo - opierając się na danych z ewidencji gruntów i budynków, wpisach zawartych w księgach wieczystych i decyzjach Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz na innych dokumentach zebranych w tej sprawie, ustaliło w stosunku do których działek Skarb Państwa ma prawo własności. Zasadnie wyłączyło z opodatkowania działki, których co prawda właścicielem jest Skarb Państwa, jednak znajdują się one w posiadaniu Gminy T.. Kolegium słusznie przy tym wyjaśniło, że z art. 336 K.c. wynika, iż posiadanie jest elementem stanu faktycznego i przejawia się w czynnościach dokonywanych w ramach władztwa nad rzeczą ruchomą lub nieruchomością. Prawidłowo też uznało w tym zakresie, że na fakt posiadania konkretnych działek - dróg przez Gminę [...] wskazuje fakt utwardzania przez nią ich nawierzchni. W tym celu Gmina podjęła szereg czynności, takich jak dopełnienie wymogów przewidzianych m.in. w ustawie Prawo budowlane, zapewnienie środków finansowych, zawarcie umów z wykonawcami, czy odbiór prac budowlanych.
Wbrew stanowisku strony, dla uznania Gminy T. za podatnika innych nieruchomości nie wystarczy stwierdzenie, że z opodatkowanych w tej sprawie dróg korzystają mieszkańcy gminy T. (czyli ich położenie), że stanowią one pełną infrastrukturę, czy że Gmina dąży do uzyskania prawa ich własności. Nie wystarczają też domniemania związane z wypełnianiem przez gminę działań własnych. Podobnie nie ma znaczenia w tej kwestii plan zagospodarowania przestrzennego. Na posiadanie określonych działek muszą wskazywać konkretne działania związane z ich posiadaniem.
Zarzucając nieprawidłowe prowadzenie postępowania, skarżący podniósł też fakt nieprzeprowadzenia przez organy kolejnego dowodu z opinii biegłego, argumentując, że z uwagi na czas sporządzenia pierwszej opinii oraz opinii uzupełniających, dotyczących postępowań za lata 2009 – 2012, dane i wnioski w nich zawarte mogły się zdezaktualizować. Jednak zarzut taki, z uwagi na brak jakichkolwiek konkretnych informacji w tym zakresie, jest niezasadny, skoro stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie wielu dowodów, a strona powołuje się jedynie na "możliwość", czy "ewentualną zmianę" danych czy wniosków zawartych w tych opiniach.
Wracając do opodatkowanych nieruchomości, organ podatkowy zasadnie opodatkował działki niestanowiące dróg publicznych. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l., z opodatkowania zostały wyłączone jedynie grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle, z wyjątkiem niemającym zastosowania w sprawie. Z kolei, jak o tym stanowi art. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 470, dalej – u.d.p.), drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na: drogi krajowe, drogi wojewódzkie, drogi powiatowe oraz drogi gminne (art. 2 ust. 1 u.d.p.).
Zgodnie z treścią art. 2a u.d.p., drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, zaś drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. O zaliczeniu określonej drogi do dróg krajowych decyduje Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrami właściwymi do spraw administracji publicznej, spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej, po zasięgnięciu opinii odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego (art. 5 ust. 2 u.d.p.). Zaliczenie do danej kategorii drogi samorządowej (wojewódzkiej, powiatowej albo gminnej) następuje zaś na podstawie uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, po dokonaniu odpowiednich uzgodnień (art. 6 ust. 2, art. 6a ust. 2 oraz art. 7 ust. 2 u.d.p.). Jeżeli zatem określone działki nie zostały zaliczone do kategorii dróg publicznych we wskazany wyżej sposób, co w sprawie nie jest sporne, nie mogą zostać wyłączone z opodatkowania na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.d.p. Ponadto do kategorii dróg gminnych nie mogą zostać zaliczone drogi położone na nieruchomościach należących do Skarbu Państwa.
Sąd podziela także stanowisko organu odwoławczego dotyczące mającej zastosowanie w roku podatkowym stawki podatkowej, co nie jest też sporne w sprawie.
Wracając do zarzutów skargi, jak już wyjaśniono, Sąd może uchylić zaskarżoną decyzję m.in. w sytuacji, gdy stwierdzi, że w toku postępowania doszło do naruszenia prawa, ale tylko gdy to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dlatego - choć zarzut nieprawidłowego (bez zachowania odpowiedniego trybu) włączenia dokumentów do materiału dowodowego jest słuszny, to w sytuacji, gdy strona miała zapewnione prawo czynnego udziału w postępowaniu, a zatem miała dostęp do wszelkich włączonych do akt dokumentów, Sąd nie ma podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
W takiej sytuacji, Sąd uznał także za niezasadny zarzut naruszenia art. 233 § 2 O.p.
Wobec niestwierdzenia naruszeń prawa, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji, zwłaszcza uznając, że w postępowaniu podatkowym został w całości zebrany i wszechstronnie rozpatrzony materiał dowodowy, w takim zakresie w jakim tego wymaga art. 122 Ordynacji podatkowej, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.