Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 7 października 2021 r. (sygn. akt I SA/Lu 440/21) odrzucił skargę S. D. (skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia 3 sierpnia 2009 r. w przedmiocie odmowy prawa do renty socjalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie - Dz.U. z 2022 r. poz. 329 – "p.p.s.a."). Sąd wyjaśnił, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, bowiem według art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.) od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu na zasadach określonych w ustawie Kodeks postępowania cywilnego. Skarżący otrzymał wymienione postanowienie w dniu 15 października 2021 r. Uzyskało ono walor prawomocności od dnia 18 listopada 2021 r.
Następnie w piśmie z dnia 6 grudnia 2021 r., uzupełnionym wyjaśnieniami przedstawionymi w piśmie z dnia 23 grudnia 2021 r., skarżący domagał się wznowienia postępowania sądowego w sprawie o sygn. I SA/Lu 440/21. Jako podstawę wznowienia wskazywał art. 273 § 2 p.p.s.a. Motywował on, że jako skarżący dowiedział się o okolicznościach faktycznych mających wpływ na wynik sprawy; mianowicie, że zaskarżył do sądu administracyjnego prawomocną ostateczną decyzję organu, jako że upłynął termin do wniesienia odwołania od tej decyzji do sądu powszechnego. Jego skarga na decyzję ZUS, jak uważa, podlega zatem merytorycznemu rozpoznaniu przez sąd administracyjny.
Postanowieniem z dnia 3 marca 2022 r. (sygn. akt I SA/Lu 38/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. I SA/Lu 440/21 na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd przyjął, że skarżący nie oparł się na ustawowej przesłance wznowienia postępowania jak również uznał, że wniesienie skargi o wznowienie postępowania nastąpiło po upływie 3 miesięcy liczonych od dnia, w którym dowiedział się o okoliczności będącej przyczyną wznowienia.
Postanowienie w sprawie o sygn. I SA/Lu 38/22 z dnia 3 marca 2022 r. zostało doręczone skarżącemu wraz z uzasadnieniem w dniu 14 marca 2022 r. Postanowienie to uzyskało walor prawomocności w dniu 15 kwietnia 2022 r.
W dniu 8 września 2022 r. skarżący złożył pismo datowane na 6 września 2022 r., zatytułowane "Wniosek o wznowienie postępowania", wskazując także sygnaturę sprawy: "I SA/Lu 38/22". W piśmie tym skarżący zrelacjonował dotychczasowe czynności podejmowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a także podniósł, że w dniu 19 sierpnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił odwołanie złożone na decyzję ZUS, co zdaniem skarżącego potwierdza, że Sąd Okręgowy uznał się za niewłaściwy do rozpatrzenia odwołania, bowiem decyzja ZUS jest prawomocna, jako że upłynął ustawowy termin na wniesienie odwołania do Sądu Okręgowego. To zdaniem skarżącego powoduje, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny nie może uznać się za niewłaściwy, bowiem w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Skarżący argumentował również, że jeśli organ odmawia zmiany prawomocnej decyzji to zgodność z prawem bada wojewódzki sąd administracyjny po czym decyzja staje się ostateczna i nie można wtedy już jej nigdzie zaskarżyć. Taką informację miał skarżący uzyskać, jak twierdzi, w ZUS.
Uzasadniając wniosek o wznowienie postępowania skarżący zanegował zaistnienie przesłanki określonej w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., na podstawie której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2021 r., odrzucił skargę na decyzję ZUS przyjmując, że nie jest właściwy do jej rozpatrzenia. Do pisma skarżący dołączył kserokopię sentencji postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 sierpnia 2022 r. odrzucającego jego odwołanie od decyzji ZUS z dnia 3 sierpnia 2009 r., znak SOC-384759.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy, zatytułowanym "Wznowienie postępowania", można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, tj. zarówno wyrokiem, jak postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Podstawy skargi o wznowienie postępowania zostały wyliczone taksatywnie. Można je podzielić na trzy grupy: dotyczące nieważności (art. 271), właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273) oraz orzeczenie TK o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia lub rozstrzygnięcie organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272). Do podstaw wznowienia dotyczących nieważności ustawodawca zaliczył sytuację, w której w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia oraz brak zdolności sądowej lub procesowej strony albo brak należytej reprezentacji strony lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa ona była pozbawiona możności działania. Nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Do właściwych przyczyn restytucyjnych ustawodawca zaliczył zaś sytuację, w której orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym albo zostało ono uzyskane za pomocą przestępstwa.
Zaznaczyć trzeba, że wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają tylko te przesłanki wznowienia postępowania, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym. Ponadto w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, ze względu na nadzwyczajny charakter tego środka zaskarżenia, nie mogą być rozpoznawane zarzuty pozostające poza zakresem ustawowych podstaw wznowienia.
W myśl art. 275 p.p.s.a., do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. Zgodnie z treścią art. 277 powołanej ustawy, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
Jak zaś stanowi art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
We wniosku o wznowienie postępowania, złożonym w dniu 8 września 2022 r., skarżący podnosząc, że odrzucenie jego skargi na decyzję ZUS z dnia 3 sierpnia 2009 r. nastąpiło z naruszeniem prawa, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie błędnie założył brak swojej właściwości w sprawie, powołał się na postanowienie Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 19 sierpnia 2022 r. odrzucającego jego odwołanie od decyzji ZUS z dnia 3 sierpnia 2009 r., znak SOC-384759. Żądanie wznowienia zostało zatem wniesione w terminie. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 października 2021 r. w sprawie sygn. akt I SA/Lu 440/21.
Zauważyć bowiem należy, że wskazanym postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2022 r. Sąd Okręgowy odrzucił odwołanie skarżącego od decyzji ZUS z dnia 3 sierpnia 2009 r., znak SOC-384759. Jest to ta sama decyzja, na którą skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego inicjującą postępowanie oznaczone sygnaturą I SA/Lu 440/21. Postępowanie to zakończyło się odrzuceniem skargi postanowieniem WSA w Lublinie z dnia 7 października 2021 r. (prawomocnym od dnia 18 listopada 2021 r.). Wskutek wniesienia skargi o wznowienie postępowania przed sądem administracyjnym WSA w Lublinie postanowieniem z dnia 3 marca 2022 r. odrzucił skargę o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. I SA/Lu 440/21. Podstawą rozstrzygnięcia tej treści był art. 280 § 1 p.p.s.a. Postanowienie z dnia 3 marca 2022 r. jest prawomocne od dnia 15 kwietnia 2022 r.
W piśmie datowanym na 6 września 2022 r. i zatytułowanym "Wniosek o wznowienie postępowania", które zainicjowało niniejsze postępowanie sądowe, skarżący wskazuje wprawdzie sygn. akt I SA/Lu 38/22, tj. sygnaturę postępowania w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania, którą WSA w Lublinie zakończył wydaniem postanowienia z dnia 3 marca 2022 r. W treści pisma skarżący odnosi się jednak do postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2021 r. i twierdzi, że jego zdaniem Sąd nie miał podstaw do zastosowania art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i odrzucenia jego skargi na tej podstawie, że jest niewłaściwy ze względu na to, że właściwy jest sąd powszechny. Również argumentacja zawarta w piśmie skarżącego z dnia 6 września 2022 r. ogniskuje się na kwestii właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania jego skargi na decyzję ZUS z dnia 3 sierpnia 2009 r., znak SOC-384759. Argumentacja ta nie stanowi w żadnym stopniu polemiki z rozstrzygnięciem i uzasadnieniem zawartym w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 38/22. Skarżący nie zgadza się natomiast z argumentacją zawartą w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2021 r., wskazanego też wyraźnie przez skarżącego w piśmie z dnia 6 września 2022 r. Uważa bowiem, że właściwym do rozpoznania skargi na decyzję ZUS z dnia 3 sierpnia 2009 r., znak SOC-384759, właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Jako przesłankę wznowienia wskazuje zaś zaistnienie podstaw właściwości wskazanego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co jego zdaniem wynika z postanowienia Sądu Okręgowego VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 sierpnia 2022 r. Analiza treści pisma skarżącego z dnia 6 września 2022 r. inicjującego obecne postępowanie sądowe prowadzi więc do konstatacji, że skarżący złożył kolejny wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 7 października 2021 r. w sprawie sygn. akt I SA/Lu 440/21 w przedmiocie odmowy prawa do renty socjalnej. Błędnie jedynie podał sygn. I SA/Lu 38/22.
W związku z tym zauważyć trzeba, że okoliczność, na którą powołuje się skarżący żądając wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym nie mieści się w żadnej ze wskazanych w przepisach działu VII p.p.s.a. podstaw wznowienia. Podstawy te, jak wyżej wskazano, wymienione zostały zaś taksatywnie, tj. na zasadzie katalogu zamkniętego. Nie można więc skutecznie żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na innej podstawie, co uzasadnione jest nadzwyczajnym charakterem środka zaskarżenia, jakim jest skarga o wznowienie postępowania. Dotyczy ona bowiem orzeczeń prawomocnych. W takiej sytuacji, zgodnie z treścią art. 280 § 1 p.p.s.a, skarga podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym.
Z tego względu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a Sąd odrzucił skargę.