Uzasadnienie
W dniu 14 kwietnia 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała, że jest osobą bezrobotną (bez prawa do zasiłku). Gospodarstwo domowe prowadzi wraz z mężem, który również pozostaje bez pracy i dochodów. Wskazała, że oboje żyją skromnie, a ich jedyny dochód stanowią zasiłki z pomocy społecznej w łącznej kwocie 532,23 zł miesięcznie. Nie posiadają przy tym żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek strony zawiera wyłącznie żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Na te koszty składają się opłaty i wydatki sądowe. Ze względu na tak zakreślone granice wniosku, strona wnioskująca zobowiązana jest udowodnić, że poniesienie kosztów sądowych w postaci opłat sądowych i wydatków sądowych, spowoduje znaczne obniżenie warunków minimalnej egzystencji. Jak bowiem stanowi art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w takim zakresie jest możliwe, jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy zaś rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645).
Dokonana w tym kontekście analiza zdolności płatniczych wnioskodawcy doprowadziła do konkluzji, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania.
W aktualnej sytuacji procesowej, w jakiej znajduje się wnioskodawca, koszty sądowe obejmują wpis sądowy w wysokości 147 zł. Oprócz tej kwoty strona wnioskująca o prawo pomocy może na kolejnych etapach być zobowiązana do uiszczenia wpisów należnych z tytułu wniesienia zażalenia (100 zł), skargi kasacyjnej (100 zł) czy opłaty kancelaryjnej z tytułu sporządzenia uzasadnienia wyroku (100 zł).
Należy natomiast zauważyć, że zarówno skarżąca jak i pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym mąż są osobami bezrobotnymi, których jedynym dochodem są świadczenia z pomocy społecznej w łącznej kwocie 532,23 zł. Co prawda - jak wynika z akt sprawy - komornik sądowy dokonał w 2013 r. zbycia przysługujących skarżącej praw majątkowych (akcji imiennych spółki akcyjnej) za kwotę 19.406,50 zł, jednakże całość uzyskanej kwoty została rozdysponowana zgodnie z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji.
W tej sytuacji oczywistym jest, że opłacenie kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącej i jej rodziny, co uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. Ponadto przy rozpoznawaniu wniosku wzięto pod uwagę, że skarżąca nie dysponuje ani nieruchomościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłaby spieniężyć.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.