Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 233§ 1 pkt.1 ordynacji podatkowej, po rozpatrzeniu odwołania M.S. od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] w sprawie odpowiedzialności M.S. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Spółki z o.o. "[...]" z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1998r. w kwocie 6.094 zł oraz odsetki za zwłokę od tej zaległości w kwocie 9.232,50 – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż ustalone zostało, że Spółka z o.o. "[...]" nie uiściła należnego zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998r. Kwota zaległości podatkowej została określona decyzją z dnia [...].04.2003r. nr [...]. Egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Z danych uzyskanych z bilansu Spółki za 1999r. wynika, że jednostka nie posiada nieruchomości, bądź innego majątku trwałego, a wskazane w bilansie towary nie wystarczą na pokrycie dochodzonej wierzytelności. Spółka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości, ani też nie wszczęto postępowania układowego, do czego zobowiązuje art. 5 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 24.10.1934r – Prawo upadłościowe. Wierzyciel utracił zatem możliwość zaspokojenia, choćby częściowego, z majątku Spółki. W okresie od 1.01.1998r do 31.12.1998r. M.S. był członkiem Zarządu Spółki z o.o. "[...]" i pełnił funkcję Prezesa.
W związku z tym, na podstawie art. 107 § 1 i 2 oraz art. 116 ordynacji podatkowej organ I instancji orzekł jak w decyzji.
Od decyzji tej M.S. wniósł odwołanie, w którym podnosił, iż nie był informowany o przebiegu postępowania dotyczącego przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Ponadto, jako były udziałowiec, nie był powiadomiony o prowadzonym postępowaniu dotyczącym określenia zobowiązania Spółki "[...]" w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998r., a zatem nie brał udziału w każdym stadium postępowania i nie miał możliwości wypowiedzenia w sprawie zebranego materiału dowodowego. Do dnia otrzymania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania Spółki nie otrzymał decyzji określającej wysokość zobowiązań tej Spółki, a powinien otrzymać oryginał, gdyż jest jej adresatem. Wskazywał na trudną sytuacje finansową oraz zły stan zdrowia.
Rozpoznając sprawę w wyniku wniesionego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji, wskazał na treść art. 116 § 1 i 2 ordynacji podatkowej i wyjaśnił, iż zaszły w sprawie wszelkie przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki "[...]" na M.S., jako byłego członka zarządu – Prezesa. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania wskazał, iż postanowieniem z dnia [...].01.2004r. M.S. został powiadomiony o wszczęciu postępowania o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998r., którego odbiór pokwitował w dniu 3.02.2004r. W dniu 4.02.2004r. został zaś zapoznany z materiałem dowodowym w tej sprawie, co potwierdza treść protokołu z tej daty. Wyczerpany został też tryb przewidziany w art. 200 ordynacji podatkowej. W związku z brakiem informacji o stanie majątkowym Spółki, a także wobec obowiązku umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego postanowieniem z dnia [...].03.2004r. organ I instancji powiadomił stronę o terminie zakończenia postępowania. Powyższe czynności wskazują, iż nie naruszono zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
Podnoszone w odwołaniu argumenty w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998r. Spółce "[...]" odnoszą się do odrębnego postępowania i nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na członka zarządu. Podkreślił, iż Spółka nie zawiadomiła Urzędu o zmianie siedziby i adresu bądź miejsca prowadzenia działalności, do czego zobowiązuje przepis art. 146 ordynacji podatkowej i nie ustanowiła pełnomocnika do spraw doręczeń, stąd decyzje kierowane do Spółki przesłano na adres jej siedziby (art. 151 ordynacji podatkowej). Wyjaśnił, iż zła sytuacja finansowa i stan zdrowia nie stanowią okoliczności uzasadniających odstąpienia od orzekania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności w trybie art. 116 ordynacji podatkowej, mogą natomiast być przedmiotem ustaleń w odrębnym postępowaniu w sprawie ulg w spłacie tych zaległości.
W ocenie organu odwoławczego nie doszło też do naruszenia art. 108 § 2 pkt. 2 lit. a ordynacji podatkowej, gdyż decyzja określająca wysokość zaległości podatkowej została doręczona Spółce przed wydaniem decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie narusza dyspozycji art. 191 i 192 ordynacji podatkowej, a strona miała możliwość udziału w każdym stadium tego postępowania, stąd zarzut prowadzenia postępowania z naruszeniem art. 123 i 124 ordynacji podatkowej nie może być uznany za zasadny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M.S. wnosił o uchylenie powyższej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zarzucał wydanie tych decyzji z naruszeniem art. 108 § 2 pkt. 2 lit. a, art. 116 § 2, art. 165 § 2-3, art. 123 § 1 i 124, art. 187§ 1, art. 191 i art. 192 ordynacji podatkowej.
Podnosił, iż nie był poinformowany o wszczęciu postępowania w sprawie. Nie był też poinformowany o toczącym się postępowaniu wobec Spółki z o.o. "[...]" w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 1998r., choć powinien być w tym postępowaniu uznany za stronę. Do dnia doręczenia decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania tej Spółki nie została mu też doręczona decyzja określająca wysokość zobowiązań tej Spółki. W czasie, gdy toczyło się postępowanie podatkowe wobec Spółki, nie był już Prezesem jej Zarządu, ponieważ 21 września 2001r. darował swoje udziały. Nie zostało też wydane żadne rozstrzygnięcie o bezskuteczności egzekucji wobec Spółki, co narusza dyspozycję art. 116 § 1 ordynacji podatkowej. Nie można również wydać decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności w trybie art. 116 § 1 ordynacji podatkowej, dopóki decyzja określająca zaległość podatkową Spółki nie jest prawomocna.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie i podtrzymywał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, stwierdzić należało, iż wydana ona została z naruszeniem art. 108 § 2 pkt. 2 lit. a ordynacji podatkowej.
Nie jest w sprawie sporne, iż skarżący M.S. w 1998r. był Prezesem Zarządu Spółki z o.o. "[...]". Stosownie zatem do art. 116 § 1 ordynacji podatkowej w zw. z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002r., Nr 169, poz. 1387), do jego odpowiedzialności z tytułu zaległości podatkowych tej spółki za 1998r. stosuje się przepisy ordynacji podatkowej w brzmieniu przed 1 stycznia 2003r.
W myśl art. 116 § 1 ordynacji podatkowej (do 31.12.2002r.), za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości albo że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu (§ 2). Co do zasady skarżący ponosi zatem odpowiedzialność solidarną za zobowiązania spółki powstałe w 1998r., bowiem w tym okresie pełnił funkcję Prezesa jej Zarządu, jeśli nie wykaże okoliczności uwalniających go od tej odpowiedzialności.
Stosownie do art.108 § 1 ordynacji podatkowej, o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w decyzji. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego – art. 108 § 2 pkt. 2 lit. a.
W aktach niniejszej sprawy bark jest odpisu decyzji w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998r. wobec Spółki z o.o. "[...]" oraz dowodu doręczenia tej decyzji podatnikowi (Spółce), choć w motywach rozstrzygnięcia organ powołuje się na "przesłanie decyzji na adres siedziby tej Spółki" i art. 151 ordynacji podatkowej. Przesłanie decyzji, a jej doręczenie to zupełnie inne kwestie. Samo przesłanie decyzji nie wywołuje skutków prawnych, jeżeli nie zostanie ona doręczona zgodnie z wymogami Rozdziału 5 ustawy – Ordynacja podatkowa - Doręczenia. Fakt doręczenia decyzji Spółce kwestionowany był w toku postępowania przez skarżącego, co obligowało organ podatkowy do wykazania tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości. Z lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji w tym zakresie nie wynika, czy w sprawie faktycznie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji, o której mowa w art. 108§2 pkt. 2 lit. a ordynacji podatkowej.
Mimo zobowiązania przez Sąd na rozprawie w dniu 4 marca 2005r. pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej do wykazania skutecznego doręczenia tej decyzji Spółce z o.o. "[...]", złożenia jej odpisu wraz z odpisem dowodu doręczenia, obowiązek ten nie został wykonany. Nie może zaś zastąpić prawidłowego doręczenia decyzji stronie postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego doręczenie odpisu tej decyzji skarżącemu w toku niniejszego postępowania (k.- 17). Wbrew twierdzeniom skargi skarżący nie był stroną postępowania w sprawie określania zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998r. Spółki "[...]" i nie był uprawniony do jej reprezentacji. Sam skarżący podnosi, iż od 2001r. nie był już udziałowcem tej Spółki.
Skarżący zaś jako osoba trzecia w rozumieniu przepisów Rozdziału 15 Działu III ustawy - Ordynacja podatkowa nie może brać udziału w postępowaniu wymiarowym wobec Spółki, bowiem nie ma interesu prawnego; jego odpowiedzialność za ustalone w tym postępowaniu zaległości podatkowe może wynikać dopiero z konstytutywnej decyzji, o której mowa w art. 108 § 1 ordynacji podatkowej. Doręczenie mu tej decyzji nie może więc odnosić skutków prawnych wobec Spółki "[...]".
Nie jest zaś zasadny zarzut skarżącego, iż decyzja określająca zobowiązanie podatkowe Spółce "[...]" przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie powinna być prawomocna, bowiem z treści art. 201 § 1 pkt. 5 ordynacji podatkowej wynika, iż decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wydana dopiero, gdy decyzja, o której mowa m.in. w art. 108 § 2 pkt 2 lit. a stanie się ostateczna (a nie prawomocna). Skoro jednak nie zostało wykazane, iż przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie (postanowienie z dnia [...]stycznia 2004r., doręczone w trybie art. 149 ordynacji podatkowej dnia 3 lutego 2004r. k.- 6) została doręczona decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998r. Spółce z o.o. "[...]" stwierdzić należało, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 108 § 2 pkt. 2 lit. a ordynacji podatkowej, co stosownie do art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a w zw. z art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prowadziło do jej uchylenia i orzeczenia jak w sentencji.
Stwierdzenie powyższego zwalniało od ustosunkowania się do dalej idących zarzutów skargi. Na marginesie więc wskazać należało, iż w doktrynie prezentowany jest pogląd, iż bezskuteczność egzekucji jest stanem, w którym z majątku dłużnika (Spółki) nie da się uzyskać w drodze przymusowej zaspokojenia całości lub części należności wierzyciela. Przesłanka ta zostaje spełniona tylko wówczas, gdy postępowanie egzekucyjne będzie wszczęte i prowadzone, czy to wg przepisów k.p.c., czy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Obowiązek wszczęcia i prowadzenia egzekucji oznacza konieczność stwierdzenia jej bezskuteczności w sposób formalny (por. Ordynacja podatkowa – Komentarz S. Babiarz... Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis W-wa 2004 str. 403).
Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w przepisie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarżący w postępowaniu sądowoadministracyjnym zwolniony był od obowiązku uiszczania kosztów sądowych na mocy postanowienia tut. Sądu z dnia 8 grudnia 2004r. W tej sytuacji na podstawie art. 223§ 2 tej ustawy Sąd orzekł o ściągnięciu od organu podatkowego na rzecz Skarbu Państwa (kasa tut. Sądu) kwoty 244 zł tytułem wpisu od skargi.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.