Wyrok WSA w Lublinie z 15 marca 2023 r., I SA/Lu 5/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Rozpoznanie

w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2023 r.

Sprawa

sprawy ze skargi B. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 24 października 2022 r. nr 0601-IOD-1.4102.31.2022.5 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Skład

Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Asesor sądowy Agnieszka Kosowska

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 października 2022 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie stwierdził, że odwołanie B. O. od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu w Lublinie z 22 lipca 2022 r., znak: 0610-SPV-2.4102.285.2022, określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2016 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Jak wynika z jego uzasadnienia, decyzja organu I instancji została skarżącej doręczona 10 sierpnia 2022 r. w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy stwierdził, że termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 24 sierpnia 2022 r.

W sytuacji, gdy skarżąca odwołanie nadała pocztą 24 września 2022 r. (data wpływu do organu 29 września 2022 r.), czynność ta została dokonana z uchybieniem 14 dniowego terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. To zaś z kolei obligowało organ odwoławczy do wydania, zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, postanowienia stwierdzającego to uchybienie, które jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia nie można przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania.

W skardze do Sądu skarżąca – zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego pod postacią przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze. zm. – dalej: "ustawa o COVID") poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie – wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W jej uzasadnieniu pełnomocnik wyjaśnił, że skarżąca w dniu 12 września 2022 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie z dnia 22 lipca 2022 r. r. wraz z odwołaniem. W jego uzasadnieniu podała zgodnie z prawdą, że od końca czerwca praktycznie non stop chorowała, najpierw na COVID-19, potem na powikłania po nim. Praktycznie nie mogła się samodzielnie poruszać i wstać z łóżka, nie mogła w tym okresie liczyć też na pomoc kogoś z rodziny. W dniu 8 września 2022 r. w końcu odzyskała siły na tyle, żeby zająć się swoimi sprawami. Ustanowiła więc pełnomocnika, napisała odwołanie i poprosiła o jego merytoryczne rozpoznanie.

W skardze podniesiono także, że gdyby skarżąca otrzymała od organu

I instancji zawiadomienie o uchybieniu terminu do złożenia odwołania, może jakimś nadludzkim wysiłkiem napisałaby je. Okoliczności te były znane organowi odwoławczemu w momencie wydawania zaskarżonego postanowienia, ale w dniu 25 października 2022 r. odmówił jej przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy – wnosząc o jej oddalenie – podtrzymał swoją dotychczasową argumentację, podkreślając, że przyczyny uchybienia terminowi obowiązany był badać wyłącznie w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu, a nie w przedmiotowej sprawie, dotyczącej uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Dlatego też przytoczona przez skarżącą argumentacja, zawarta we wniosku z 12 września 2022 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nie mogła mieć wpływu na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy wskazał nadto, że zarzut sformułowany w skardze dotyczący naruszenia przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID jest zupełnie bezpodstawny, w sytuacji, gdy przepis ten na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027) od 16 maja 2022 r. nie miał zastosowania. Zważywszy na fakt, iż termin do złożenia odwołania przypadał po zniesieniu stanu epidemii, organ podatkowy nie miał podstaw prawnych do przeprowadzenia procedury wynikającej z ww. art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co nastepuje:

Skarga na uwzględnienie nie zasługuje, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zważyć w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej jako: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Nadto z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie organu odwoławczego co do stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia odwołania od decyzji organu

I instancji z 22 lipca 2022 r., określającej skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2016 r.

W niniejszej sprawie poza jej granicami pozostaje kwestia oceny istnienia przeszkód w dochowaniu terminu, a tym samym istnienia ustawowych przesłanek do jego przywrócenia. Z tego względu jako oczywiście bezprzedmiotową należało uznać argumentację zaprezentowaną w skardze, eksponującą istnienie przeszkód dla dochowania terminu – ponieważ w żadnej mierze nie kwestionuje ona tego, że do uchybienia tego terminu doszło. I właśnie potwierdzenie zaistnienia tego zdarzenia procesowego w sposób deklaratoryjny nastąpiło w zaskarżonym postanowieniu. Nie istnieje więc pomiędzy stronami w tym kontekście pole dla sporu, ani co do faktów ani co do prawa.

O ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania decyduje to, czy według stanu na moment jego podjęcia spełniły się przesłanki przewidziane w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Na mocy tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Treść przepisu została sformułowana w sposób kategoryczny i bezwarunkowy. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Konieczne jest zatem ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie, kiedy zostało wniesione odwołanie od tego rozstrzygnięcia – a w rezultacie, czy doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

W razie stwierdzenia uchybienia terminowi, organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego tę okoliczność. Ponadto, na co już wyżej wskazano, poza jakąkolwiek oceną organu podatkowego pozostają okoliczności z powodu których doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a jedynym uprawnieniem, a zarazem obowiązkiem organu odwoławczego we wstępnej fazie kontroli odwołania jest ustalenie, czy środek zaskarżenia został wniesiony w terminie 14-dni od daty doręczenia decyzji stronie.

Jak wskazał NSA, przyczyny niedochowania terminowi do wniesienia odwołania nie mają znaczenia w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Są one oceniane przez organ odwoławczy w postępowaniu w sprawie przywrócenia terminowi do wniesienia odwołania. W przypadku postanowienia w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania istotna jest wyłącznie obiektywna okoliczność, że termin do wniesienia odwołania został przekroczony, a nie przyczyna uchybienia terminu (wyrok z 2 września 2020 r., II FSK 554/20, CBOSA).

W realiach sprawy, skoro przesyłka zawierająca decyzję z 22 lipca 2022 r. została skutecznie doręczona w trybie tzw. doręczenia zastępczego (art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej) w dniu 10 sierpnia 2022 r., zasadnie organ odwoławczy uznał, że termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 24 sierpnia 2022 r.

Tym samym, składając pocztą w dniu 24 września 2022 r. odwołanie, strona uchybiła terminowi zakreślonemu przepisem art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zatem organ odwoławczy prawidłowo w stanie faktycznym sprawy zastosował art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i stwierdził uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej.

Jakkolwiek nie ma to w sprawie żadnego znaczenia, Sąd wskazuje, iż w kwestii przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID odniósł się szerzej w uzasadnieniu wyroku w sprawie I SA/Lu 6/23 dotyczącym skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 25 października 2022 r. w przedmiocie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z 22 lipca 2022 r

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.