Uzasadnienie
W dniu 12 grudnia 2016 r. adwokat P. C. – kurator A. w W. – wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r. W uzasadnieniu skargi wskazano, że spółka nie posiada organu uprawnionego do jej reprezentowania, a skarga złożona została z ostrożności procesowej.
Zarządzeniem z dnia 22 marca 2017 r. wezwano adwokata P. C. do wykazania umocowania do wniesienia skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W odpowiedzi na wezwanie przedłożono postanowienie Sądu Rejonowego w R. [...] z dnia 1 lipca 2016r. ustanawiające adwokata P. C. kuratorem spółki A. celem niezwłocznego podjęcia czynności zmierzających do powołania organów osoby prawnej, a w razie potrzeby do jej likwidacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
W odpowiedzi na wezwanie sądu do wykazania umocowania do działania w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez kuratora spółki przedłożono postanowienie Sądu Rejonowego w R. ustanawiające go kuratorem na podstawie art. 42 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380, dalej: k.c.. Zgodnie z art. 42 § 1 k.c., jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. W myśl § 2 art. 42 k.c. kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację.
Na gruncie powyższych uregulowań wskazuje się, że kurator dla osoby prawnej, o którym stanowi art. 42 § 1 k.c. jest kuratorem prawa materialnego. Kurator ustanowiony w oparciu o powyższy przepis jest przedstawicielem ustawowym osoby prawnej i należy stosować do niego stosowne przepisy o przedstawicielstwie. Do kuratora stosuje się teorię przedstawicielstwa, a nie teorię organów, ze skutkami z tego wynikającymi. Zakres kompetencji kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 k.c. jest ograniczony, gdyż powinien on niezwłocznie postarać się o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o likwidację osoby prawnej.
Kurator osoby prawnej ustanowiony w trybie art. 42 k.c. może podejmować czynności zmierzające do tego, aby organ był powołany w sposób prawidłowy. Kurator nie ma jednak prawa do powołania takiego organu i nie może zastępować uprawnionych do powoływania organów (por. post. SN z dnia 7 maja 2004 r., sygn. III CK 249/03, OSN 2005, nr 5, poz. 87 z aprobującą glosą A. Łopuszańskiego, Mon. Praw. 2006 r. nr 12, s. 664).
Czynności kuratora, o których mowa w art. 42 k.c., są ściśle zakreślone i bez względu na treść orzeczenia sądu rejestrowego (a wcześniej sądu opiekuńczego), umocowanie kuratora powinno ograniczać się tylko do powyższego zakresu czynności. Określenie kompetencji kuratora musi odbywać się w ścisłej korelacji z treścią art. 42 § 2 k.c. i zawartym tam zakresem czynności. Sąd nie może rozszerzać swobodnie treści normy prawnej wbrew jej brzmieniu. Dlatego też umocowanie kuratora przez sąd do reprezentacji (sensu largo) i prowadzenia bieżących spraw osoby prawnej jest absolutnie wadliwe (por. A. Kidyba Op.cit., wyrok S. Apel. w Katowicach z dnia 11 marca 2010 r., sygn. V ACa 47/10).
Kurator prawa materialnego, powołany na podstawie art. 42 k.c., jako przedstawiciel ustawowy o ściśle restrykcyjnie określonych kompetencjach, nie może być uznany za organ i trwale go zastępować. Kompetencje kuratora nie rozciągają się na ogólną sferę działania osoby prawnej (tj. prowadzenia spraw i reprezentacji sensu largo), jak ma to miejsce w przypadku jej organów. Czynności kuratora, o których mowa w art. 42 k.c., są ściśle określone, wyznaczając tym samym zakres jego dopuszczalnego działania. Poza tym zakresem, kurator nie może prowadzić spraw osoby prawnej. Dokonywanie przez kuratora czynności z zakresu reprezentacji nie może być rozpatrywane w dłuższej perspektywie czasowej (tj. wykraczającej poza okres niezbędny do doprowadzenia do powołania organów albo likwidacji osoby prawnej), przede wszystkim z uwagi na wyłączenie możliwości prowadzenia przez niego spraw osoby prawnej.
Zgodnie z art. 28 § i art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), dalej: "P.p.s.a" osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że adwokat P. C. nie jest umocowany do reprezentowania spółki A. w postępowaniu sądowoadministraycjnym i do wniesienia skargi w jej imieniu, a spółka ta nie posiada organów umożliwiające jej działalnie.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Z powodu braku zdolności procesowej skarżącego i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony.
W nieniejszej sprawie - pomimo wezwania kuratora do wykazania umocowania do działania w imieniu spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym - nie przedłożył on stosownego dokumentu pozwalającego mu na działanie wobec czego na podstawie 58 § 1 pkt 5 w zw. z art. 58 § 2 P.p.s.a., należało odrzucić skargę.