Wyrok NSA oz. w Lublinie z 2 lipca 1999 r., I SA/Lu 511/98

Tezy

Fakt otrzymania od zakładu ubezpieczeniowego odszkodowania za skradzione podatnikowi towary nie pozbawia go możliwości odliczenia od podatku należnego podatku naliczonego przy zakupie tych towarów /art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: stan faktyczny sprawy jest między stronami bezsporny.

Skarżąca Spółka Akcyjna PHPU "T." w R. kupiła papierosy jako towar handlowy w prowadzonej działalności gospodarczej. Papierosy te, wartości 2.270.908.982 st. zł brutto, zostały skradzione. Na podstawie umowy ubezpieczenia Towarzystwo Ubezpieczeniowe "Hestia" wypłaciło skarżącej odszkodowanie za skradzione towary w kwocie netto /bez VAT naliczonego w wysokości 409.508.177 st. zł./.

Według organów podatkowych fakt, że podatnik otrzymał odszkodowanie za skradzione towary, a więc wydatki na ich zakup nie stanowią kosztu uzyskania przychodu, obligował go do pomniejszenia podatku należnego o wartość podatku naliczonego dotyczącego skradzionych towarów, tj. o kwotę 409.508.177 st. zł. Powinien więc dokonać korekty podatku naliczonego za miesiąc, w którym otrzymał odszkodowanie.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym - art. 25 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy.

Przepis art. 25 ustawy o podatku od towarów i usług zawiera ustawowe ograniczenie generalnego prawa podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług zawartego w art. 19 ust. 1 cyt. ustawy. W cytowanym wyżej przepisie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawodawca użył sformułowania "którymi rozporządzono w sposób (...)", a nie sformułowania "jeżeli wydatki na ich nabycie nie są uważane za koszt uzyskania przychodu (...)".

Sformułowanie "rozporządzenie w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków (...)" niewątpliwie odnosi się do podatnika podatku od towarów i usług. Czynnością prawną jest stan faktyczny, w skład którego wchodzi co najmniej jedno oświadczenie woli, zmierzające do ustanowienia, zmiany lub zniesienia stosunku cywilnoprawnego, z którym to stanem ustawa wiąże skutki prawne nie tylko wyrażone w oświadczeniu, lecz także oświadczeniem tym nie objęte, a wynikające z ustawy, zasad współżycia społecznego lub ustalonych zwyczajów.

Rozporządzenie jest czynnością prawną. Jest to taka czynność prawna, której celem i bezpośrednim skutkiem jest przeniesienie, obciążenie, ograniczenie albo zniesienie prawa majątkowego. Stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie nie odpowiada więc dyspozycji art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług, który - jak wynika z uzasadnienia decyzji - stanowił jej podstawę materialnoprawną.