Uzasadnienie
Pismem sporządzonym dnia 9 października 2012 r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy na podstawie wniosku z dnia 24 września 2012 r. złożonego na urzędowym formularzu. Wnioskiem tym skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W przedmiotowym wniosku skarżący wykazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwoma synami, z których jeden jest uczniem, a drugi rozpoczął pracę od [...] r. Skarżący podał, że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, mieszkanie o pow. [...] m2, nieruchomości rolne o pow. [...] ha i [...] ha oraz udział w [...] części gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha wraz z zabudowaniami, lasu o pow. [...] ha i [...] ha łąki. Na dochód rodziny składa się otrzymywana przez niego renta wypadkowa w kwocie [...] zł netto oraz wynagrodzenie żony w wysokości [...] zł netto.
Referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie (art. 245 § 2 p.p.s.a.).
Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów postępowania w tej sprawie. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało, jaka jest powierzchnia nieruchomości rolnych w hektarach przeliczeniowych, w związku z czym nie było możliwe obliczenie dochodu z tej nieruchomości. Dla oceny zdolności płatniczych skarżącego znaczenie miały również informacje w zakresie dochodów członków rodziny, w tym informacja o wysokości wynagrodzenia uzyskanego przez syna skarżącego z tytułu umowy o pracę.
W związku z powyższym, pismem z dnia 29 listopada 2012 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych odnoszących się do aktualnej sytuacji materialnej skarżącego i członków jego rodziny pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Wezwanie powyższe zostało skierowane na adres do korespondencji podany przez skarżącego w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i po dwukrotnym awizowaniu nie zostało podjęte (k-102 akt sprawy). Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Lublinie z dnia 4 stycznia 2013 r. skarżącemu ponownie przesłano wezwanie z dnia 29 listopada 2012 r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu 22 stycznia 2013 r. (k-114) i pozostało bez odpowiedzi. Skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w powyższym wezwaniu.
Podnieść w tym miejscu należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 (1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie rolnym (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym.
W przedstawionej sytuacji stwierdzić należy, że skarżący nie wyjaśnił wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (w szczególności odnośnie łącznego dochodu rodziny, na który składa się dochód z tytułu pracy, renty i posiadania gruntów rolnych). Analiza oświadczenia skarżącego złożonego na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy prowadzi do wniosku, iż wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że skarżący nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną w sposób fragmentaryczny, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącego poniesienia w niniejszej sprawie kosztów postępowania.
Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym jak też częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa.
Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.