Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 52/14 odmówił przyznania T. K. (dalej jako skarżący, strona, wnioskodawca) prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a postanowienie to stało się prawomocne.
W toku postępowania skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 4.190 zł, opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł oraz był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika.
Następnie wraz ze skargą kasacyjną skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W złożonym na tę okoliczność wniosku wskazał, że z uwagi na wszczęte postępowania podatkowe i prowadzoną egzekucję zmuszony był zamknąć działalność gospodarczą. Wśród osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał bezrobotną żonę oraz dwie córki (ur. 2003 r. i 2005 r.). Jednocześnie wskazał, że miesięczne dochody rodziny stanowi zasiłek dla bezrobotnych małżonki oraz otrzymywane przez niego do lipca 2015 wynagrodzenie za pracę na stanowisku prokurenta w spółce z o.o. w łącznej kwocie [...]zł netto. Stan posiadanego majątku zadeklarował jak w pierwotnym wniosku.
Następnie w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący złożył zeznania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014, wyciągi z rachunków bankowych oraz dokumenty związane ze zbyciem posiadanych w spółce udziałów.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Kluczowe znaczenie dla przedmiotowej sprawy ma fakt, że wniesiony przez stronę skarżącą w dniu 23 września 2015 r. (data wpływu do Sądu) wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie jest pierwszym wnioskiem strony o zwolnienie od kosztów sądowych wniesionym w niniejszej sprawie.
Otóż jak wskazano wyżej prawomocnym postanowieniem z dnia 3 lipca 2014 r. tutejszy Sąd oddalił wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to mimo, iż rozstrzyga wniosek co do istoty jest postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie, co oznacza, że znajduje do niego zastosowanie art. 165 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
W związku z powyższym (kolejny) wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy może uzyskać bieg procesowy jedynie jako wniosek o zmianę prawomocnego orzeczenia wydanego w przedmiocie prawa pomocy, w trybie przywołanego przepisu.
Co przy tym wymaga podkreślenie, złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a.
Jak bowiem stanowi art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365).
W takim przypadku rolą Sądu (referendarza sądowego) jest bowiem zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12). Bez zmiany okoliczności sprawy nie można bowiem uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że skarżący w złożonym powtórnie wniosku jakkolwiek powołał się na nowe okoliczności faktyczne, to jednakże ich analiza, w zestawieniu z innymi okolicznościami sprawy wskazuje, że nie mogą one mieć wpływu na odstąpienie od wyrażonego dotychczas przez Sąd w postanowieniu z dnia 3 lipca 2014 r. poglądu o braku podstaw do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W istocie skarżący nie wykazał bowiem, by jego sytuacja materialna uległa zmianie uniemożliwiającej poniesienie mu pozostałych w sprawie kosztów postępowania, ograniczających się obecnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, którego wysokość jest o połowę mniejsza niż uiszczonego przez stronę wpisu od skargi.
Konkluzja taka nasuwa się w wyniku analizy dokumentacji przedstawionej przez stronę na wezwanie referendarza sądowego, a w szczególności wyciągów z rachunków bankowych skarżącego oraz jego małżonki oraz deklaracji podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r., które stanową wystarczający i zarazem przesądzający argument nie pozwalający przyznać wnioskodawcy prawa pomocy.
Mianowicie ze złożonych deklaracji podatkowych wynika, że skarżący w 2014 r. osiągnął przychód w kwocie [...]zł, natomiast jego małżonka w kwocie [...]zł (PIT-28 i PIT-36). Łącznie zatem małżonkowie w minionym roku uzyskali przychód w kwocie [...]zł. Już samo to nie pozwala uznać skarżącego za osobę, która wpisuje się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". Osiągnięcie tak znacznych przychodów pozwoliło nie tylko wygospodarować środki na opłacenie wpisów od wniesionych skarg sądowych w sprawach I SA/Lu 52-54/14 w łącznej kwocie 21.443 zł i uregulowanie należności zawodowego pełnomocnika lecz również na poczynienie stosownych oszczędności tytułem zabezpieczenia środków niezbędnych do dalszego prowadzenia postępowania przed sądem.
Na posiadanie odpowiednich środków pieniężnych wskazuje również analiza wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego małżonki. Z wyciągów tych jednoznacznie wynika, że skarżący był w stanie wygospodarować kwoty celem opłacenie wniesionych skarg kasacyjnych. Tytułem przykładu można wskazać, że w dniu 3 sierpnia 2015 r. stan środków na koncie małżonki skarżącego wynosił [...] zł. Również z rachunku bankowego skarżącego wynika, że mimo deklarowanego bezrobocie i braku środków otrzymywał wielokrotnie znaczne sumy środków pieniężnych od kontrahentów oraz małżonki.
Powyższe fakty całkowicie podważają twierdzenia wnioskodawcy o braku środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego, które nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w treści rozpatrywanych dokumentów. Nie może mieć przy tym znaczenie, że na chwilę obecną skarżący oraz jego małżonka posiadają status osoby bezrobotnej. Wskazane środki z całą bowiem pewnością pozwoliły na poczynienie oszczędności na pokrycie kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed Sądem, strona powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winna ona zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia tych kosztów.
Z uwagi zatem na brak wskazania przez wnioskodawcę okoliczności faktycznych, które stanowiłby podstawę do zwolnienie od kosztów sądowych, a więc uzasadniałyby zmianę wcześniejszego postanowienia z dnia 3 lipca 2014 r. stwierdzić należy, że wniosek strony nie mógł zostać uwzględniony.
W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy, działając na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.