Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 37 § 1 w związku z z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) – dalej: "K.p.a." – po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na niezałatwienie sprawy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. w terminie - uznał zażalenie za nieuzasadnione.
Organ pouczył skarżącego, że od tego rozstrzygnięcia zażalenie nie przysługuje.
W dniu 18 stycznia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęła skarga na powyższe postanowienie organu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodzić się należy z organem, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje natomiast orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Zaskarżone postanowienie zostało natomiast wydane w trybie art. 37 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Zażalenie, o którym mowa jest zatem swoistym środkiem prawnym. Nie służy bowiem na postanowienia (art. 141 § 1 k.p.a.), lecz na zachowanie się (bezczynność, przewlekłość) organu administracji publicznej.
Zasadnie argumentuje organ w odpowiedzi na skargę, że złożenie zażalenia w tym trybie stanowi dopiero przesłankę skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ (art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a). Złożenie zażalenia jest wyłącznie warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania i nie może być traktowane jako wszczynające odrębne i samodzielne postępowanie administracyjne. Stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 1 K.p.a. ma zatem charakter wpadkowy (incydentalny), ma formę postanowienia, na które jednak stronie, jak została prawidłowo pouczona, nie przysługuje prawo wniesienia zażalenia. Takie postanowienie ma charakter nadzorczy i służy jedynie zdyscyplinowaniu organów właściwych do rozstrzygnięcia sprawy.
Nie jest zatem objęte kognicją sądu administracyjnego, której ramy, co do zasady, wyznacza art. 3 § 2 P.p.s.a. Nie jest bowiem samodzielnym aktem prawnym kończącym postępowanie, czy rozstrzygającym sprawę co do istotny, ani też aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Dopiero po wyczerpaniu tego środka zaskarżenia, niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia w takim postanowieniu, strona może wnieść skargę na bezczynność organu lub przewlekle prowadzenie postępowania i dopiero w sądowym postępowaniu inicjowanym taką skargą (na bezczynność bądź przewlekłość) może ewentualnie podważać to stanowisko organu wyrażone właśnie w trybie art. 37 § 1 K.p.a.
Konkludując, skoro postanowienie wydane w trybie art. 37 K.p.a. nie podlega odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego, to wniesiona skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.