Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 545/15 odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a postanowienie to stało się prawomocne.
W toku postępowania spółka uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 6.857 zł, opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł oraz była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika.
Następnie wraz ze skargą kasacyjną skarżąca ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych.
Wniosek ten prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 1 września 2016 r., sygn.. akt I SA/Lu 545/15 pozostawiono bez rozpoznania.
W dniu 18 sierpnia 2016 r. spółka złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych.
W złożonym na tę okoliczność wniosku wskazała - podobnie jak za pierwszym razem - że nie prowadzi obecnie działalności, nie ma przychodów i nie posiada żadnych wierzytelności. Stanowiące jej własność nieruchomości nie przynoszą zysków (istnieją trudności w wynajęciu i sprzedaży). Aktualnie wobec niej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z tytułu zobowiązań podatkowych, które zostało skierowane do rachunków bankowych.
Ponadto z oświadczenia spółki wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych szacowana jest na kwotę [...]zł. W. straty za ostatni rok obrotowy według bilansu to natomiast [...] zł. Spółka wskazała, iż posiada jeden rachunek bankowy ze stanem środków - minus [...] zł (stan na 31 maja 2016 r.).
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Kluczowe znaczenie dla rozstrzyganej kwestii ma fakt, że wniesiony przez stronę skarżącą w dniu 23 sierpnia 2016 r. (data wpływu do Sądu) wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie jest pierwszym wnioskiem strony o zwolnienie od kosztów sądowych wniesionym w niniejszej sprawie.
Otóż jak wskazano wyżej prawomocnym postanowieniem z dnia 3 września 2015 r. tutejszy Sąd oddalił wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to mimo, iż rozstrzyga wniosek co do istoty jest postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie, co oznacza, że znajduje do niego zastosowanie art. 165 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
W związku z powyższym (kolejny) wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy może uzyskać bieg procesowy jedynie jako wniosek o zmianę prawomocnego orzeczenia wydanego w przedmiocie prawa pomocy, w trybie przywołanego przepisu.
Co przy tym wymaga podkreślenie, złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a.
Jak bowiem stanowi art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365).
W takim przypadku rolą sądu (referendarza sądowego) jest zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12). Bez zmiany okoliczności sprawy nie można bowiem uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że skarżąca w złożonym powtórnie wniosku nie powołał się na nowe okoliczności faktyczne, co w istocie niweczy możliwość odstąpienia od wyrażonego dotychczas przez Sąd w postanowieniu z dnia 3 września 2015 r. poglądu o braku podstaw do zwolnienia strony od kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Po pierwsze podnieść należy, że treść złożonego obecnie wniosku jest tożsama z wnioskiem uprzednio złożonym. Nie uległa bowiem jakiejkolwiek istotnej zmianie (poza wysokością straty za ostatni rok obrotowy) jej sytuacja ekonomiczna. Sąd w prawomocnym postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy zawarł zaś szczegółową ocenę sytuacji majątkowej spółki w kontekście możliwości poniesienia przez nią kosztów postępowania sądowego i z uwagi na brak nowych okoliczności ocena ta nie może ulec zmianie.
Po wtóre wymierne jest, że strona skarżąca zgodziła się z wyrażoną przez Sąd oceną, uiszczając wpis sądowy od skargi w wysokości 6.857 zł, oraz następnie opłatę kancelaryjna w kwocie 100 zł. Ponadto w toku całego postępowania była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, który na chwile obecną sporządził skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku.
Skoro zatem skarżąca, mimo deklarowanego braku jakichkolwiek środków oraz możliwości ich pozyskania, była w stanie znaleźć źródło poniesienia wydatków związanych z postępowaniem przed sądem w tym kosztów wpisu od skargi i ustanowienia pełnomocnika z wyboru, które to koszty zdecydowanie przewyższają wymagany obecnie wpis od skargi kasacyjnej (3.429 zł), niepodobna jest przyjąć, że nie jest w stanie znaleźć źródła sfinansowania wskazanego wpisu od skargi kasacyjnej.
W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (w związku z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.