Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (organ):
- - uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach (organ egzekucyjny) z 30 czerwca 2022 r., umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...] wystawionych przez L. w Lublinie (wierzyciel) w stosunku do M. S. (zobowiązany);
- - umorzył postępowanie organu I instancji (organu egzekucyjnego) w całości.
Jak wynika z uzasadnienia kontrolowanego postanowienia, organ egzekucyjny stwierdził, że zobowiązany nie dysponuje majątkiem, podlegającym egzekucji. W związku z tym organ egzekucyjny zastosował art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2022.479 ze zm. - u.p.e.a.) i na tej podstawie prawnej umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w celu przymusowej realizacji tytułów wykonawczych [...]
W efekcie zażalenia wierzyciela organ uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z 30 czerwca 2022 r. i umorzył postępowanie organu I instancji (organu egzekucyjnego) w całości stwierdzając, że organ egzekucyjny przedwcześnie umorzył postępowanie egzekucyjne na warunkach art. 59 § 2 u.p.e.a. W ocenie organu, organ egzekucyjny pominął składniki majątkowe zobowiązanego w postaci udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością E. oraz A.. Organ powołał się przy tym na treść Krajowego Rejestru Sądowego.
W następstwie organ zwrócił organowi egzekucyjnemu uwagę na konieczność dokonania dodatkowej analizy i kalkulacji z punktu widzenia celowości objęcia egzekucją tych dotąd pominiętych składników majątkowych zobowiązanego.
Wierzyciel złożył skargę na powyższe postanowienie organu.
Zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022.2000 ze zm. - K.p.a.) w związku z art. 18 u.p.e.a. i w rezultacie niezastosowanie art. 138 § 2 K.p.a.
Wierzyciel wniósł o:
- - uchylenie zaskarżonego postanowienia organu wraz z postanowieniem organu egzekucyjnego z 30 czerwca 2022 r.;
- - zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie postanowienia ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy;
- - zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze wierzyciel zasadniczo wykazywał, że argumenty zaprezentowane przez organ w motywach zaskarżonego postanowienia są sprzeczne z treścią przyjętego rozstrzygnięcia i nie uzasadniają zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Zobowiązany nie zajął stanowiska w postępowaniu sądowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga wierzyciela nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż uchylenie zaskarżonego postanowienia organu byłoby rozstrzygnięciem niekorzystnym dla wierzyciela.
Spór wierzyciela z organem koncentrował się na zasadności umorzenia z urzędu w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowania egzekucyjnego prowadzonego od 2016 r. w celu przymusowej realizacji tytułów wykonawczych [...]
Brzmienie art. 59 § 2 u.p.e.a. zostało zmienione, poczynając od 20 lutego 2021 r., na mocy ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.1553 - ustawa zmieniająca). Jednocześnie w art. 6 ust. 1 wspomnianej ustawy zmieniającej ustawodawca przyjął, że w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11 (ostatnio wymienione przepisy nie odnoszą się do analizowanego postępowania egzekucyjnego).
W stanie prawnym obowiązującym przed 20 lutego 2021 r., art. 59 § 2 u.p.e.a. stanowił, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
W analizowanym postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny z urzędu zastosował art. 59 § 2 u.p.e.a. Nie działał w tym zakresie na wniosek strony postępowania egzekucyjnego.
Z kolei organ, po rozpatrzeniu zażalenia wierzyciela, nie zgodził się z organem egzekucyjnym. Dostrzegł bowiem składniki majątku zobowiązanego, których nie wziął pod uwagę organ egzekucyjny. Z tym uzasadnieniem organ:
- - uchylił postanowienie organu egzekucyjnego, umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...]
- - umorzył postępowanie organu egzekucyjnego w całości.
W zaistniałej sytuacji organ prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.
W ten sposób organ - po pierwsze - wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie organu egzekucyjnego z urzędu umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku wierzyciela na podstawie tytułów wykonawczych [...]
Po drugie zaś - organ przesądził, że organ egzekucyjny nie był uprawniony do umorzenia omawianego postępowania egzekucyjnego ze względu na pominięcie składników majątkowych zobowiązanego, jakie wynikają z treści Krajowego Rejestru Sądowego.
Zdaniem organu, na organie egzekucyjnym spoczywa obowiązek rozważenia na ile udziały zobowiązanego w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością pozwalają na wyegzekwowanie należności wierzyciela. Zatem organ wyraźnie stwierdził, że dotychczas nie zaistniały przesłanki, uprawniające organ egzekucyjny do zastosowania art. 59 § 2 u.p.e.a.
W sytuacji, w której organ egzekucyjny z urzędu powołał się na przesłanki zawarte w art. 59 § 2 u.p.e.a. i umorzył postępowanie egzekucyjne, a następnie w wyniku zażalenia wierzyciela organ stwierdził, że przesłanki umorzenia z art. 59 § 2 u.p.e.a. w rzeczywistości nie zaistniały, trafnie organ rozpoznał bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W rezultacie również trafnie organ uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z 30 czerwca 2022 r. z jednoczesnym umorzeniem postępowania przed organem I instancji, czyli przed organem egzekucyjnym w całości.
Bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny z urzędu w celu zastosowania art. 59 § 2 u.p.e.a. obejmuje między innymi przypadki, w których na etapie rozpatrywania zażalenia od postanowienia organu egzekucyjnego okazuje się, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione w art. 59 § 2 u.p.e.a. w rzeczywistości nie wystąpiły.
W realiach analizowanego postępowania egzekucyjnego kluczowa jest okoliczność, że organ egzekucyjny zastosował art. 59 § 2 u.p.e.a. z urzędu, nie na wniosek strony postępowania egzekucyjnego. Wówczas nie ma w obrocie prawnym wniosku, który podlegałby załatwieniu co do istoty poprzez czy to umorzenie postępowania egzekucyjnego, czy też odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Natomiast brak w rzeczywistości okoliczności faktycznych, które wyczerpują ustawowe przesłanki niezbędne do stosowania art. 59 § 2 u.p.e.a., jest równoznaczny z brakiem przedmiotu postępowania prowadzonego z urzędu w kierunku zastosowania tej regulacji prawnej.
Przy czym należy wyraźnie uściślić, że organ umorzył wyłącznie postępowanie prowadzone przez organ egzekucyjny z urzędu w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. Natomiast w żadnym razie organ nie umorzył samego postępowania egzekucyjnego.
Przeciwnie, organ zobowiązał organ egzekucyjny do kontynuowania postępowania egzekucyjnego, przede wszystkim do wnikliwego i rzetelnego rozważenia na ile udziały zobowiązanego w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością pozwalają na wyegzekwowanie należności wierzyciela.
Tym samym rozstrzygnięcie organu oraz przyjęta u jego podstaw argumentacja są zgodne z interesem prawnym wierzyciela, polegającym zasadniczo na kontynuowaniu postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanego. Niewątpliwie wierzyciel w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego z 30 czerwca 2022 r. i następnie w skardze do sądu na postanowienie organu konsekwentnie domagał się od organu egzekucyjnego właśnie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i stosowania w jego toku środków egzekucyjnych.
Wobec tego - w istocie rzeczy - rozstrzygnięcie organu odpowiada oczekiwaniom wierzyciela. Uchylenie przez sąd zaskarżonego postanowienia organu byłoby wbrew interesowi prawnemu wierzyciela. Wierzyciel, składając skargę do sądu, błędnie odczytał stanowisko prawne organu zaprezentowane w kontrolowanym rozstrzygnięciu i jego skutki dla położenia prawnego wierzyciela oraz zobowiązanego.
Stosownie do art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 ze zm. - P.p.s.a.) sąd - co do zasady - nie może wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej. Wyjątek od tej ustawowej zasady dotyczy wyłącznie sytuacji, w których kontrolowane rozstrzygnięcie podlegałoby stwierdzeniu nieważności, co nie miało miejsca w realiach rozpatrywanego postępowania egzekucyjnego.
Z powodów omówionych wyżej sąd oddalił niezasadną skargę wierzyciela na podstawie art. 151 P.p.s.a.