Uzasadnienie
S. K. wniosła skargę na decyzję Z. U. S. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r.
Jak wynika z przedłożonego przez organ pisma, datowanego na dzień [...] września 2020 r. i skierowanego do skarżącej, została ona zwolniona z opłacania należności z tytułu składek za sporny okres (k. 14 akt sądowych).
Ponieważ organ nie zrealizował wezwania do przesłania oryginału lub uwierzytelnionego odpisu powyższego pisma, po prawomocnym załatwieniu kwestii właściwości miejscowej sądu wezwano skarżącą do jednoznacznego wskazania, czy w związku z pismem organu z dnia [...] września 2020 r. podtrzymuje swoją skargę, w terminie 7 dni, pod rygorem przyjęcia, że objęcie zwolnieniem, o którym mowa w tym piśmie, jest równoznaczne z utratą interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji oraz w konsekwencji – umorzenia postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego. Skarżąca na to wezwanie, doręczone w dniu [...] kwietnia 2022 r., nie udzieliła odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:
- 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
- 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
- 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie miało być formalne rozstrzygnięcie, polegające na umorzeniu przez organ administracji postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku uiszczania składek. Wydając decyzję tej treści organ nie orzekł o prawach czy obowiązkach strony, wynikających z prawa materialnego, a zatem nie załatwił jej żądania co do istoty, ale stwierdził, że wobec przeszkód natury formalnej nie może w sprawie wypowiedzieć się merytorycznie. Zaskarżona decyzja zamykała zatem drogę do rozstrzygnięcia, czy skarżącej zwolnienie służy czy też nie. Następnie, wskutek zmiany stanu prawnego, ten sam organ uznał, że skarżąca jest z obowiązku uiszczania składek za sporny okres zwolniona. Nie tylko zatem przyjął, że istota zwolnienia może być badana merytorycznie, ale także załatwił sprawę zgodnie z żądaniem skarżącej.
Powyższe działanie organu nie stanowi co prawda uwzględnienia skargi w sposób, o jakim mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a., jednak prowadzi do sytuacji procesowej, w której zasadne jest rozważenie przedmiotowości dalszej kontroli sądowej. Ewentualne stwierdzenie naruszenia prawa i wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego nie mogłoby zmienić sytuacji skarżącej, ponieważ nawet pomimo zaskarżonego rozstrzygnięcia organ – wobec zmiany przepisów – przyjął, że przeszkody w merytorycznym załatwieniu sprawy ustały i zajął stanowisko, które w całości uwzględniało wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek. Stąd też skierowano do skarżącej pytanie, czy podtrzymuje swoją skargę. Wobec braku jednoznacznego oświadczenia z jej strony należało natomiast przyjąć, że nie posiada ona interesu prawnego nie tyle w całej sprawie administracyjnej, co w zaskarżeniu tego konkretnego rozstrzygnięcia. W istocie bowiem sytuacja procesowa, kształtowana przez zaskarżoną decyzję, uległa całkowitej zmianie.
Ponadto rozstrzygnięcie Sądu, niezależnie od jego kierunku, pozostałoby już bez jakiegokolwiek wpływu na tę sytuację, skoro zmienił się stan prawny, a skarżąca została objęta zwolnieniem. To zaś z kolei pozwala stwierdzić, że postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe,
Mając to na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia i postępowanie umorzył na zasadzie art. 161 § 1 p.p.s.a.