Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Z. U. S. Oddział w [...] (dalej: "ZUS") na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej: "k.p.a.") i art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm. – dalej: "ustawa o COVID") odmówił A. S. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2020 r.
W wyniku analizy konta płatnika ZUS ustalił, że we wniosku RDZ z [...] czerwca 2020 r. o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za marzec 2020 r. skarżący oznaczył opłacanie składek wyłącznie za siebie oraz oświadczył przychód był wyższy od 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Wobec przekroczenia tego progu, ZUS wydał decyzję odmowną.
Skarżący wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy podał, że Tarcza 2.0 dopuszcza zwolnienie, gdy przychód z działalności jest wyższy niż [...], zaś dochód niższy niż [...] zł, co miało miejsce w jego sprawie. Na potwierdzenie swoich argumentów przytoczył przepis art. 113 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. 2020 poz. 695 – dalej "ustawa o szczególnych instrumentach wsparcia"), w myśl którego – w jego ocenie – zwalnia się z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r. także wówczas, gdy należności te zostały opłacone. Opłacone należności z tytułu składek podlegają zwrotowi na zasadach określonych w art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321 i 568 – dalej: "u.s.u.s.").
ZUS ustosunkowując się do powyższego stwierdził, że powołany przepis dotyczy określonych przypadków, o których mowa w art. 31zo ust. 1-1b i ust. 2 ustawy o COVID. Argumentował, że zgodnie z art. 31zo ust. 2 i ust. 4 tej ustawy, osobie prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s. przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należnych za okres marzec 2020 r., jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.
Jednocześnie ZUS wskazał, że zgodnie z art. 31zo ust. 2a ustawy o COVID, na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2, za okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i:
- 1) przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz
- 2) dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż [...] zł.
Zdaniem ZUS, z powyższej normy prawnej wynika, że zwolnienie z opłacania składek za okres marzec 2020 r. nie było objęte kryterium dochodowym. Ze względu na powyższe, ponowna analiza sprawy wykazała, że skarżący nie spełnia kryteriów wymienionych w art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID określających zakres podmiotowy jego stosowania. Na podstawie złożonej przez niego dokumentacji oraz w oparciu o definicję zawartą w art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID, ZUS stwierdził, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r.
W skardze do Sądu skarżący wniósł o "zmianę błędnego interpretowania obowiązujących przepisów prawnych, a co za tym idzie błędnie przyjętego stanowiska ZUS".
W jej uzasadnieniu ponownie podniósł, że "Tarcza antykryzysowa 2.0 dopuszcza zwolnienie z opłacania składek, gdy przychód z działalności był wyższy niż [...] zł, zaś dochód niższy niż [...] zł". Wyjaśnił, że jego przychód
"w miesiącu marcu 2020 r. był większy niż zakładany, ale dochód mniejszy, więc może ubiegać się o zwrot opłaconej składki".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga na uwzględnienie nie zasługuje, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przede wszystkim wskazać należy, że w sprawie zastosowanie mają przepisy prawa materialnego w wersji obowiązującej na datę złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2020 r., czyli na dzień 30 czerwca 2020 r.
Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii zastosowania wobec skarżącego regulacji wynikającej z art. 113 ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia, która weszła w życie w dniu 18 kwietnia 2020 r.
Zgodnie z jej art. 113, w przypadkach, o których mowa w art. 31zo ust. 1-1b i ust. 2, ustawy zmienianej w art. 73, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, zwalnia się z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, wykazanych w deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r. także wówczas, gdy należności te zostały opłacone. Opłacone należności z tytułu składek podlegają zwrotowi na zasadach określonych w art. 24 u.s.u.s. Powołując się na tę regulację, skarżący pominął jej pierwszą część, a mianowicie: "w przypadkach, o których mowa w art. 31zo ust. 1-1b i ust. 2 ustawy zmienianej w art. 73, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą", poprzestając na dalszej treści: "zwalnia się z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r. także wówczas, gdy należności te zostały opłacone (...)", co w sposób ewidentny zmieniło jego sens.
Stąd też podkreślenia wymaga, że ustawodawca przepis ten odnosi do płatników składek, o których mowa w art. 31zo ust. 1-1b i ust. 2 ustawy o COVID.
Przypomnieć zatem trzeba, że przepis art. 31zo stanowi, że:
- - w ust. 1 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
- 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
- 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
- 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych;.
- - w ust. 1a na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
- 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
- 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
- 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych;
- - w ust. 1b na wniosek płatnika składek, będącego spółdzielnią socjalną zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r" wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 kwietnia 2020 r.;
- - w ust. 2 na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.
Analiza tej regulacji prowadzi do wniosku, że tych i tylko tych płatników składek ona dotyczy. Tym samym nie ma zastosowania wobec skarżącego, który za marzec 2020 r. osiągnął przychód z działalności wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. (czyli powyżej [...] zł), a jednocześnie jego dochód był niższy niż [...] zł.
Kryterium dochodowe w postaci limitu [...] zł zostało wprowadzone na mocy ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875) zmieniającej ustawę o COVID z dniem 16 maja 2020 r.
W tej ustawie do art. 31zo został dodany ust. 2a (art. 46 pkt 41 lit. a ustawy zmieniającej) stanowiący, że na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2, za okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i:
- 1) przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz
- 2) dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż [...] zł.
W tej sytuacji rację ma ZUS, że z powyższej normy wynika, że zwolnienie z opłacania składek za okres marzec 2020 r. nie było objęte wskazanym kryterium dochodowym.
W konsekwencji należało uznać, że zaskarżona decyzja odmawiająca skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r. była prawidłowa, co obligowało Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.