Uzasadnienie
Wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł, skarżąca zwróciła się o zwolnienie jej z tej opłaty wskazując na brak możliwości jej poniesienia.
Ze złożonego formularza wniosku wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwoma synami w wieku 13 i 22 lat. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z prowadzonej przez małżonka skarżącej działalności gospodarczej w kwocie [...]zł netto miesięcznie. Skarżąca jest natomiast osobą bezrobotną. Małżonkowie uzyskane środki przeznaczają na utrzymanie domu (żywność, ubrania, środki czystości, opłaty eksploatacyjne) oraz pokrywanie kosztów prowadzonej działalności gospodarczej w postaci wynagrodzenia pracowników, amortyzacji środków trwałych, zużycia energii, podatków, ubezpieczenia oraz innych świadczeń i kosztów rodzajowych. W zakresie posiadanego majątku strona wskazała dwa domy jednorodzinne o pow. 102 m2 i 270 m2, działkę pod L. o pow. 1000 m2 oraz samochód osobowy VW Passat z 2006 r.
Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych (w całości lub w części), o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).
Oznacza to nic innego jak to, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 niepubl.).
W ocenie referendarza sądowego sytuacja finansowa strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci żądanego częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi [...] zł. Mając zatem na względzie z jednej strony jego wysokość, z drugiej zaś strony sytuację finansową i majątkową wnioskodawcy stwierdzić należy, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia jego wniosku.
Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma bowiem jakichkolwiek znamion wyjątkowości, co nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy. Jak wynika z twierdzeń strony jest ona osobą bezrobotną i pozostaje na całkowitym utrzymaniu męża. Ten natomiast uzyskuje miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (gospodarstwo ogrodnicze) w kwocie [...]zł (patrz akta sprawy I SA/Lu 637/15). Tak znaczna wysokość dochodu czteroosobowej rodziny, przy uwzględnieniu normalnych kosztów jej utrzymania powoduje uznanie, że zaczerpnięcie z niej kwoty odpowiadającej wysokości wpisu sądowego nie spowoduje zdaniem orzekającego jakichkolwiek zaburzeń w utrzymaniu domu i prowadzeniu działalności gospodarczej.
Nie można przy tym pominąć, że skarżąca jest właścicielem dwóch domów jednorodzinnych, działki o pow. 1000 m2 oraz samochodu osobowego marki VW Passat z 2006 r. Mimo braku własnych dochodów jest ona sama w stanie ponieść ciężar wymaganego w sprawie wpisu od skargi. Ponadto mąż skarżącej jest również posiadaczem dwóch domów i ośmiu samochodów bardzo dużej wartości (przykładowo: sam. ciężarowy chłodnia DAF z 2007 r., sam. ciężarowy MAN z 2006 r., sam. ciężarowy Mercedes-Benz ML 350 z 2009 r., sam. osobowy Audi A6 z 2007 r.). Jak natomiast stanowi art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy.
Co więcej, w judykaturze ugruntowany został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08 - niepubl.).
Nie bez wpływu na ocenę możliwości płatniczych strony jest fakt reprezentowania jej w postępowaniu podatkowym, a obecnie w postepowaniu sądowym, przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność ta sama w sobie przeczy bowiem dopuszczalności uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi, gdyż albo już na ustanowienie adwokata wygospodarowała pewne środki finansowe, albo też oceniając swoje możliwości finansowe liczyła się z taką potrzebą w przyszłości.
Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.