Wyrok WSA w Lublinie z 19 grudnia 2007 r., I SA/Lu 648/07

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Rozpoznanie

w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r.

Sprawa

sprawy ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje adwokatowi J. C. wynagrodzenie w kwocie [...] – w tym VAT) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrot wydatków w kwocie [...], które wypłacić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie; III. nakazuje ściągnąć od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Skarbu Państwa – kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - kwotę [...] tytułem wpisu od skargi, od uiszczenia którego skarżąca była zwolniona.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal (spr.),, WSA Bogusław Wiśniewski
Stażysta Kamil Rutkowski protokolant

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] (Nr [...]), wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dyrektor Izby Skarbowej - po rozpatrzeniu odwołania W. P. od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...]., odmawiającej umorzenia odsetek (w kwocie 4 186 zł) za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej podał, że organ ten - po przeprowadzeniu postępowania na wniosek strony z dnia 19 marca 2007 r. – uznał, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie ulgi w postaci umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres styczeń 2002 r. – sierpień 2006 r. oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego za okres maj 2004 r. – sierpień 2006 r. i dlatego w/w decyzją odmówił zastosowania ulgi.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżąca niezasadnie zarzuca naruszenie przepisów art. 67 a § 1 pkt 3 oraz art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że instytucja umarzania odsetek od zaległości podatkowych, podobnie jak pozostałe rodzaje ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania i równości podmiotów wobec prawa. W związku z tym zastosowanie tej instytucji zostało ograniczone do nadzwyczajnych i wyjątkowych sytuacji i w takim kontekście należy rozumieć "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" jako przesłanki umorzenia odsetek od zaległości podatkowej. Zaznaczył przy tym, że decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) odsetek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ podatkowy nie ma obowiązku wydania dla strony pozytywnego rozstrzygnięcia. Ma natomiast obowiązek przeprowadzenia postępowania w sposób prawidłowy. Postępowanie to wykazało, że zaległość podatkowa wiąże się z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą, zlikwidowaną z dniem 31 października 2006 r. Działalność taka jest podejmowana na własną odpowiedzialność, własne ryzyko i na własny rachunek podatnika. Stąd skutki indywidualnych decyzji podatnika, jak również sposoby gospodarowania jego majątkiem nie mogą być przeniesione na Skarb Państwa. Jak ustalono, na dzień 4 lipca 2007 r. strona nie spłaciła chociażby części zadłużenia z tytułu podatku VAT, przez co generując zaległości podatkowe systematycznie zwiększa kwotę narastających odsetek. Strona praktycznie nie posiada majątku. Zamieszkuje z mężem w spółdzielczym własnościowym lokalu mieszkalnym, który podarowała wraz z jego wyposażeniem w październiku 2006 r. – K., L. i J. P.. Wartość tego lokalu wynosiła około 100 tys. zł. Ponoszone średnie koszty z tytułu czynszu wynoszą około 260 zł. Ustalono ponadto, że w kwietniu 2003 r. W. P. zbyła wraz z mężem prawo do innego spółdzielczego własnościowego lokalu o wartości 75 tys. zł. Źródłem utrzymania strony jest renta w wysokości 623 zł miesięcznie. Strona cierpi na różne schorzenia i ponosi co miesiąc koszty leczenia wynoszące około 200 zł.

W tych okolicznościach dokonana ocena sytuacji finansowej i stanu majątkowego strony oraz źródeł powstania zaległości podatkowej, świadczy – zdaniem organu odwoławczego - o tym, że brak jest przesłanek do zastosowania wnioskowanej ulgi, a rozstrzygnięcie w tej sprawie zapadło zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W.P. zarzuciła, że powyższą decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego, to jest art. 67 a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez bezzasadne danie pierwszeństwa interesowi publicznemu przed słusznym interesem strony. Zarzuciła również mającą istotny wpływ na wynik sprawy, obrazę przepisów postępowania, w tym art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich dostępnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, co skutkowało nienależytym uwzględnieniem sytuacji materialnej oraz zdrowotnej podatniczki i możliwości uregulowania przez nią ciążących na niej zobowiązań.

We wnioskach domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.

Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Organ podatkowy ma obowiązek – przed wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia - przeprowadzić postępowanie wyjaśniające tak, jak tego wymaga ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z jej art. 187 § 1, organ podatkowy zobowiązany jest zebrać kompletny materiał dowodowy i ten materiał dowodowy wyczerpująco rozpatrzyć. Poza tym, na podstawie art. 191 Ordynacji podatkowej, powinien ustalić i przeanalizować wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy na podstawie wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego, przeprowadzonej w granicach swobodnej oceny dowodów.

W rozpoznawanej sprawie organ nie sprostał tym obowiązkom. W rezultacie przedwczesnym byłaby ocena Sądu na temat prawidłowości zastosowania przez organ przepisu art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, będącego materialno - prawną podstawą zaskarżonej decyzji. Powołany przepis przewiduje, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowej, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Skarżąca – jak wynika z akt sprawy - nie odwoływała się od wydanych w dniu [...] przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego, decyzji, określających zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług oraz ustalających dodatkowe zobowiązanie podatkowe w tym podatku. Złożyła natomiast wniosek o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej oraz o umorzenie całkowite lub częściowe odsetek za zwłokę. Zaskarżoną decyzją organ zaakceptował rozstrzygnięcie, odmawiające ich umorzenia. Uwadze organu umknęło, że ugruntowanym jest pogląd prawny o bezpodstawności orzekania, na mocy przepisu art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, o dodatkowym zobowiązaniu podatkowym (tzw. sankcji) w przypadku osób fizycznych i w toku kontroli instancyjnej decyzje organów I instancji w tej w części kwestionowane - jako sprzeczne z prawem, są z tego powodu uchylane.

W tych okolicznościach rzeczą organu było przy interpretacji pojęcia interesu publicznego rozważyć w całokształcie okoliczności rozpatrywanej sprawy i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, czy respektowanie takich wartości jak sprawiedliwość społeczna, równość wobec prawa, czy też zaufanie obywateli do organów władzy publicznej – nie powinno skutkować odmienną od - wyrażonej przez organ I instancji - oceną złożonego przez skarżącego wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę.

Poza tym, niezbędnym była analiza i odniesienie się do ewentualnych skutków decyzji organu I instancji, pod kątem, czy zapłata odsetek, biorąc pod uwagę sytuację rodzinną i materialną skarżącej, nie spowoduje, że zmuszona ona będzie – w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb - korzystać z pomocy społecznej, finansowanej ze środków publicznych.

W tym stanie rzeczy naruszenie dyspozycji art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych też względów i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 250 cyt. ustawy orzekł o należnym pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzeniu oraz o zwrocie wydatków. W oparciu zaś o treść art. 199 i art. 223 § 2 w/w ustawy, rozstrzygnął w przedmiocie wpisu od skargi, od którego skarżąca była zwolniona.