Uzasadnienie
M.S. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy zakreślając żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W złożonym wniosku skarżący wskazuje, iż obecny stan finansów rodziny nie zostawia żądnego marginesu na poczynienie jakichkolwiek oszczędności. Wręcz przeciwnie - okresowo trzeba ograniczać wydatki. Udział adwokata byłby wskazany ze względu na skąpą wiedzę prawną wnioskodawcy. We wspólnym gospodarstwie domowym skarżący pozostaje z żoną, dwójką dorosłych studiujących córek oraz dorosłym niepracującym synem - bezrobotnym bez prawa do zasiłku. Jego majątek to dom o powierzchni [...] m2, w tym mieszkanie zajmuje [...] m2. Zadeklarowane na formularzu dochody wspólnego gospodarstwa domowego wynoszą łącznie [...] zł. Dochody te uzyskują jedynie wnioskodawca i jego żona. Łączne miesięczne wydatki na utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego skarżący określił w wysokości [...] zł. Są to wydatki na studia córek w wysokości [...] zł, żywność w wysokości [...] zł,, wydatki za media (energia, gaz, woda, ogrzewanie, czynsz, telefon) w wysokości [...] zł. Do tego dochodzą opłaty za leczenie i rehabilitację w wysokości [...] zł.
Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, co następuje
Sytuacja materialna stanowi jedyną przesłanką do zastosowania wobec strony instytucji prawa pomocy. Skąpy stopień wiedzy prawniczej wnioskodawcy nie stanowi w ogóle kryterium oceny zasadności złożonego wniosku. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (opłaty sądowe i zwrot wydatków) oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych (wpis i opłata kancelaryjna) w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3).
Skarżący wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź wiąże się to z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wykazać musi, że rzeczywiście nie posiada żadnych środków i nie ma realnych możliwości pozyskania środków, które umożliwiłyby jej, choć częściowe partycypowanie w kosztach jej udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wobec osiąganych przez wspólne gospodarstwo domowe wnioskodawcy stałych dochodów w określonej wyżej wysokości nie można stwierdzić, iż strona wykazała zasadność swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tzn. obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania.
Biorąc pod uwagę te przesłanki brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, co nie stanowi przeszkody do rozważenia możliwości przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym wyżej mowa należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Forma prawa pomocy jaka może być przyznana stronie w zakresie częściowym jest ściśle określona w ww. art. 245 § 3 ppsa. Oznacza to, iż prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznawane jedynie w odniesieniu do kosztów sądowych (ewentualnie zwrotu wydatków) lub może odnosić się jedynie do ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z unormowaniem art. 230 ppsa od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (§1). Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§2).
Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata – art. 220 § 1 zd. 1 ppsa. Dlatego też, należy stwierdzić, iż stronie poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym również wpisu sądowego od wniesionej skargi zostanie zapewnione bezpośrednie prawo do rozpoznania sprawy przez Sąd. W związku z tym, rozważając możliwość przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym za decydujące przyjęto kryterium możliwości ponoszenia przez stronę kosztów sądowych w sprawie.
W ocenie referendarza sądowego, wobec uzyskiwanych przez liczące 5 osób wspólne gospodarstwo domowe wnioskodawcy dochodów, jak również biorąc pod uwagę strukturę przedstawionych wydatków można przyjąć, iż skarżący wykazał, iż poniesienie przez niego kosztów sądowych w tej sprawie mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznych kosztach utrzymania dla niego i jego rodziny. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia odnoszącego się do kosztów sądowych jest odmowa przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa należało orzec jak w postanowieniu.