Wyrok WSA w Lublinie z 29 marca 2023 r., I SA/Lu 66/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 29 marca 2023 r.

Sprawa

sprawy ze skargi S. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 grudnia 2022 r. nr 199/22/CUL/210000 w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.

Skład

Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca)
Starszy asystent sędziego Karolina Orłowska protokolant

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku S. S. (skarżący, strona, płatnik), utrzymał w mocy decyzję Zakładu z 20 września 2021 r. odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że płatnik w dniu 26 lutego 2021 r. wystąpił o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. Jednocześnie oświadczył, że na 30 listopada 2020 r. prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 49.39.Z - pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany, a przychód z przeważającej działalności uzyskany w styczniu 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r.

Organ wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 152), płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

Zgodnie z § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na 30 listopada 2020 r.

Zgodnie z § 11 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek było przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., nie później niż do 28 lutego 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony był z obowiązku ich składania.

Decyzją z 4 marca 2021 r. Zakład odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z CEIDG na 30 listopada 2020 r. skarżący prowadził przeważający rodzaj działalności gospodarczej oznaczony kodem 49.31.Z, natomiast zmiany kodu PKD tej działalności na kod 49.39.Z dokonał 28 grudnia 2020 r.

Wyrokiem z 29 czerwca 2021 r. w sprawie sygn. akt III SA/Lu 225/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję z 4 marca 2021 r.

Ponownie rozpatrując sprawę organ wezwał do złożenia dowodów na okoliczność rodzaju prowadzonej - jako przeważająca - działalności gospodarczej.

W piśmie z 30 sierpnia 2021 r. skarżący wyjaśnił, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza w przeważającej części polega na przewozach kwalifikowanych jako pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej nieskalsyfikowany - co wynika z historii wpisów w CEIDG. Zgodnie z nimi, od 1 lipca 2020 r. wiodącym kodem PKD jest 49.39.Z (zgłoszenia skarżący dokonał 28 grudnia 2020 r.). Płatnik wyjaśnił, że od wielu lat większość działalności polega na świadczeniu usług transportowych pasażerskich na trasach krajowych i międzynarodowych, a przewóz na trasach podmiejskich i lokalnych świadczy w małym zakresie. Wskazał, że większość przychodów i dochodów firmy przed okresem pandemii osiągał z tytułu przewozów na trasach międzynarodowych i krajowych Na skutek zleceń biur turystycznych wykonywał przewozy zorganizowane do kurortów zagranicznych lub krajowych. Większość taboru samochodowego, będącego głównym majątkiem firmy, była zaangażowana do świadczenia usług na trasach międzynarodowych, w związku z czym tabor musiał być komfortowy i niezawodny, co wiązało się z posiadaniem nowych i drogich autobusów. Z powodu pandemii ucierpiały głównie przewozy świadczone na trasach międzynarodowych, zaś linie obsługiwane lokalnie nie zostały ograniczone w znacznym zakresie. W 2019 r. oraz w styczniu i lutym 2020 r. skarżący osiągnął normalne przychody, a od chwili rozpoczęcia pandemii, tj. od marca 2020 r. dochody spadły o ponad 30% a w miesiącach od kwietnia do sierpnia 2020 r. skarżący uzyskiwał średnio zaledwie 1/3 dochodu z 2019 r. Powyższe świadczy o tym, że 2/3 działalności przed wybuchem pandemii polegało na przewozach międzynarodowych i krajowych, nie zaś na lokalnych i podmiejskich. We wrześniu i październiku 2020 r. sytuacja wraz z luzowaniem obostrzeń nieco się poprawiła, choć w stosunku do roku ubiegłego pozostała gorsza. W listopadzie 2020 r. wraz z nadejściem drugiej fali oraz w pierwszych miesiącach 2021 r. nastąpił duży spadek dochodów w stosunku do analogicznych miesięcy 2019 r. Skarżący wyrejestrował czasowo sześć autobusów służących do transportu osób na dalekich trasach międzynarodowych i krajowych.

Według skarżącego powyższe okoliczności potwierdzały, że jego przeważająca działalność polegała na usługach skalsyfikowanych pod kodem PKD 49.39.Z – pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej nieskalsyfikowany. Te usługi zostały najbardziej ograniczone na skutek pandemii, zaś przewozy lokalne, skalsyfikowane pod kodem PKD 49.31.Z (transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski) były w dalszym ciągu realizowane. Jako dowody skarżący dołączył zestawienia dochodów w poszczególnych miesiącach za rok 2019, 2020 i 2021, rozliczenia przychodów za rok 2019, 2020 i 2021, osiem decyzji wydanych przez Starostę Powiatowego w L. o czasowym wycofaniu pojazdów z ruchu.

Decyzją z 20 września 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku skarżącego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 6 grudnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję z 20 września 2021 r., stwierdzając w uzasadnieniu, że domniemanie prawdziwości wpisów w rejestrze REGON w zakresie rodzaju przeważającej działalności może być obalone przez przedsiębiorcę za pomocą dokumentów wykazujących procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów lub, jeżeli nie jest to możliwe, udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. Natomiast przedłożone przez skarżącego dokumenty i wyjaśnienia nie potwierdzają wysokości osiąganych przez niego przychodów z działalności gospodarczej oznaczonej kodem 49.39.Z i tym samym nie potwierdzają, że na 30 listopada 2020 r. skarżący prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 49.39.Z. Organ uznał, że przedstawione przez skarżącego dowody nie podważają treści danych zawartych w rejestrze REGON i tym samym nie mogą stanowić podstawy do uznania innego stanu faktycznego w zakresie kodu PKD ustalonego na 30 listopada 2020 r.

Decyzja ta została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 18 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 95/22. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że kontrolowana decyzja została wydana w warunkach związania organu prawomocnym wyrokiem WSA w Lublinie z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 225/21. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 359, dalej "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W uzasadnieniu wyroku z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 225/21 wskazano, że poprzestanie przez organ na stwierdzeniu, że skarżący dokonał zmiany kodu przeważającej działalności na kod PKD 49.39.Z w dniu 28 grudnia 2020 r., a w dniu 30 listopada 2020 r. prowadził jako przeważającą działalność PKD 49.31.Z i odmówienie z tej tylko przyczyny zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest nieuzasadnione. W toku prawidłowo prowadzonego postępowania przedsiębiorca ma prawo do obalenia domniemania wynikającego z wpisu w rejestrze przedsiębiorców i podmiotów REGON. Może to uczynić dowodząc, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny niż wynikający z danych widniejących w rejestrze. Rodzaj przeważającej działalności gospodarczej określa się przy tym zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U z 2015 r., poz. 2009 ze zm.). W przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą ustaleniu podlega wówczas procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, ustaleniu podlega udział pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności w ogólnej liczbie pracujących (§9 ust. 2 pkt 3 lit a rozporządzenia). Ustalenie rodzaju przeważającej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń stanu faktycznego. Ograniczenie się organu wyłącznie do sprawdzenia wpisów w CEiDG i REGON zaprzecza celom przyjętych regulacji w zakresie zwalczania skutków epidemii COVID-19 oraz narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.

Zdaniem Sądu orzekającego wyrokiem z dnia 29 czerwca 2021 r. w sprawie sygn. akt III SA/Lu 225/21, organ nie umożliwił skarżącemu przedstawienia dowodów dla wykazania, że spełnia kryterium prowadzenia na dzień 30 listopada 2020 r. przeważającej działalności według kodu PKD wskazanego w § 10 ust. 1 rozporządzenia o COVID-19. Organ wziął wprawdzie pod uwagę fakt zmiany wpisu w CEiDG dokonany na skutek zgłoszenia z 28 grudnia 2020 r., pominął jednak istotną w sprawie okoliczność, a mianowicie to, że zmiana przeważającego kodu działalności gospodarczej dokonana została od dnia 1 lipca 2020 r.

Sąd orzekający wyrokiem z 18 maja 2022 r. w sprawie I SA/Lu 95/22 zauważył, że w ponownie prowadzonym postępowaniu Prezes Zakładu nie uzupełnił postępowania dowodowego, a w decyzji z dnia 6 grudnia 2021 r. wskazał, że skarżący nie spełnił warunków do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za wskazany we wniosku okres. Jakkolwiek organ przywołał stanowisko skarżącego zawarte w piśmie z dnia 31 sierpnia 2021 r., to w żadnym razie do stanowiska tego się nie odniósł, co zasadnie wskazano w skardze. Organ nie ocenił przedstawionych dowodów, nie wykonał też wytycznych sądowych dotyczących oceny zmiany kodu PKD z datą wsteczną od 1 lipca 2020 r., pomimo że według oceny Sądu okoliczność ta pozostaje istotna dla rozstrzygnięcia sprawy. Enigmatycznie wskazano, że dane przedstawione przez skarżącego nie dowodzą wysokości przychodów osiąganych przez płatnika z działalności z kodem PKD 49.39.Z. W ocenie Sądu, organ zlekceważył wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 225/21 i ponownie nie dokonał rzetelnej oceny realiów sprawy. Nie tylko nie ocenił dowodów i twierdzeń płatnika, ale też (a może nawet przede wszystkim) nie odniósł się do faktu dokonania zmiany wpisu PKD od lipca 2020 r. To zaś oznaczałoby, że aktualny na dzień 30 listopada 2020 r. kod przeważającej działalności gospodarczej skarżącego uprawniałby go do przyznania ulgi. Wpisu tego dokonano wprawdzie po tej dacie, jednak z mocą wsteczną, a w dacie wydania decyzji organowi bez wątpliwości taka treści wpisu była znana.

Organ nie wykonał też obowiązków procesowych wynikających z art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a. Nie wskazano na te przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem. Wystosowane do płatnika wezwanie – pomimo wskazań sądowych – nie zawierało zobowiązania do wykonania konkretnych obowiązków zmierzających do wykazania istotnych dla sprawy okoliczności, ale ogólne wezwanie do złożenia nowych dowodów. Kompletowanie dowodów i wszelkie decyzje w tym przedmiocie pozostawiono skarżącemu, deklarującemu pełną gotowość do współpracy z organem. Przy takim działaniu organu, inicjatywę dowodową strony skwitowano w decyzji jednym zdaniem, nie uznając jej za wystarczającą.

Tymczasem rzeczą organu było pełne wykonanie wytycznych zawartych we wskazanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz zawarcie w decyzji wszelkich argumentów, które legły u podstaw decyzji, a które wprost odnoszą się do zagadnień, jakie w ocenie Sądu powinny zostać przez organ rozważone. stanowiska i zgłoszonych dowodów. Mając to na uwadze, Sąd na uchylił decyzję z dnia 6 grudnia 2021 r., zobowiązując organ do wykonania zaleceń zawartych w wyroku z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Lu [...], W ponownie prowadzonym postępowaniu organ miał odnieść się szczegółowo do dowodów i stanowiska skarżącego, zawartego w piśmie z dnia 30 sierpnia 2021 r.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję z dnia 15 grudnia 2022 r. Prezes ZUS wyjaśnił, że ponownie rozpatrując sprawę wezwał skarżącego do złożenia:

1. dokumentów (faktur, paragonów) potwierdzających wysokość przychodów uzyskanych w listopadzie 2020 r. oraz z jakiego rodzaju działalności są to przychody,
2. dokumentów wskazujących procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej kwocie przychodów lub, jeżeli nie jest to możliwe, udział pracujących wykonujących poszczególne rodzaje działalności w ogólnej liczbie pracujących, na potwierdzenie, że w rzeczywistości przeważającą działalnością była wdacie 30 listopada 2020r. działalność o kodzie [...],
3. dokumentów potwierdzających utratę przychodu w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego.

W odpowiedzi na ww. wezwanie, pismem z 27 września 2022 r. skarżący poinformował, że na 30 listopada 2020 r. zatrudnia łącznie 8 osób na podstawie umowy o pracę: 5 pracowników na stanowisku kierowcy autobusu (w tym 2 osoby na pół etatu), 1 osobę na stanowisku sekretarki oraz 2 pracowników na stanowisku diagnosty (w tym 1 osoba na pół etatu). Jednocześnie skarżący złożył: kserokopie dokumentów potwierdzających wartość przychodów uzyskanych w listopadzie 2020 r. oraz wydruki z księgi przychodów i rozchodów za listopad 2019 r. oraz listopad 2020 r. - potwierdzające utratę przychodów. Zgodnie z księgą przychodów i rozchodów w listopadzie 2019 r. skarżący osiągnął przychody ze sprzedaży w łącznej wysokości 162 322,11 zł, natomiast w listopadzie 2020 r. osiągnął przychody ze sprzedaży w łącznej wysokości 80 421,26 zł.

Następnie pismem z 16 listopada 2022 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku i złożenia:

• zestawienia przychodów uzyskanych w styczniu 2020 r., w okresie od lipca 2020 r. do listopada 2020 r. oraz w styczniu 2021 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oznaczonej według PKD kodem 49.39.Z;
• faktur, paragonów lub innych dokumentów potwierdzających wysokość przychodów uzyskanych w styczniu 2020 r., w okresie od lipca 2020 r. do października 2020 r. oraz w styczniu 2021 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oznaczonej według PKD kodem 49.39.Z.

Skarżący na to wezwanie nie odpowiedział. Według ustaleń organu ze złożonych dokumentów wynika, że:

1. w listopadzie 2020 r. skarżący osiągnął przychody ze sprzedaży w łącznej wysokości 80 421,26 zł,
2. w styczniu 2020 r. skarżący osiągnął przychody ze sprzedaży w łącznej wysokości 134 119,74 zł, natomiast w styczniu 2021 r. – 32 062,49 zł,
3. w listopadzie 2020 r. nie stanowią przychodów uzyskanych z działalności oznaczonej kodem PKD 49.39.Z przychody w łącznej kwocie 57 567,20 zł netto (62 589,13 zł brutto) i te przychody stanowią większość przychodów ze sprzedaży z działalności gospodarczej prowadzonej w listopadzie 2020 r.

Organ wskazał, że brak jest możliwości stwierdzenia, które przychody wykazane w raportach fiskalnych dotyczą działalności oznaczonej kodem 49.39.Z, a które pozostałej działalności.

Ponadto z księgi przychodów i rozchodów za styczeń – grudzień 2020 r. oraz za styczeń 2021 r. wynika, że przychód ze sprzedaży ogółem uzyskany w styczniu 2021 r. był niższy o około 76,00% w porównaniu do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r. Z uwagi jednak na nieprzedłożenie przez skarżącego dokumentacji potwierdzającej wysokość uzyskanych w tych miesiącach przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oznaczonej według PKD kodem 49.39.Z, brak jest możliwości porównania spadku przychodów w zakresie przeważającej działalności.

W ocenie organu wskazana przez skarżącego przeważająca działalność określona według kodu PKD 43.39.Z uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., jeżeli przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w styczniu 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r. (zgodnie z wnioskiem płatnika RDZ-B7), z tym że porównanie przychodów winno być dokonane w zakresie rodzaju przeważającej działalności określonej przez prawodawcę.

Organ stwierdził, ze z uwagi na konieczność ustalenia faktycznego rodzaju prowadzonej przez skarżącego przeważającej działalności, skarżący pismem z 16 listopada 2022 r. został wezwany do złożenia stosownych dowodów, w tym m.in. zestawienia przychodów uzyskanych w okresie od lipca 2020 r. do listopada 2020 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oznaczonej według PKD kodem 49.39.Z. Ponieważ skarżący nie złożył tych dokumentów, organ nie ma możliwości potwierdzenia i ustosunkowania się do twierdzeń skarżącego zawartych w piśmie z 30 sierpnia 2021 r. oraz do faktu zmiany kodu przeważającej działalności gospodarczej od 1 lipca 2020 r.

Według organu przychody uzyskane z działalności oznaczonej według PKD kodem 49.39.Z nie stanowią większości przychodów uzyskanych przez stronę w listopadzie 2020 r. ponadto brak jest możliwości potwierdzenia spadku przychodu o co najmniej 40% z działalności oznaczonej kodem 49.39.Z uzyskanego w styczniu 2021 r. w porównaniu do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r. z uwagi na nieprzedłożenie przez skarżącego dokumentacji potwierdzającej wysokość uzyskanych w tych miesiącach przychodów z przeważającej działalności, brak jest podstaw do zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.

S. S. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie:

• art 7, 77 § 1 i art 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym błędne ustalenie, że prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza w przeważającej części polegała na transporcie lądowym pasażerskim, miejskim i podmiejskim - PKD 49.31.Z, podczas gdy w rzeczywistości działał w zakresie ujętym pod kodem PKD 49.39.Z - pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany, co wynika z historii wpisów w CEIDIG, zgodnie z którą od 1 lipca 2020 roku (zgłoszenia dokonał 28.12.2020 r.) wiodącym kodem działalności jest PKD 49.39.Z;
• art. 31zq ust. 1 i 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez odmowę prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., podczas gdy skarżący kwalifikował się do udzielenia tej pomocy;
• błędne przyjęcie przez organ, że spadek przychodu musiał nastąpić wyłącznie w części mojej działalności gospodarczej prowadzonej pod kodem PKD 49.39.Z podczas gdy wykładnia językowa i systemowa przepisów wskazuje, że. intencją ustawodawcy było by spadek przychodu miał nastąpić w odniesieniu do całej prowadzonej działalności, w tym tej określonej ww. kodem PKD.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie realizuje wskazań zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 225/21 oraz z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 95/22.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyną odmowy zwolnienia skarżącego z obowiązku zapłaty składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. było ustalenie, że przychody uzyskane z działalności oznaczonej według PKD kodem 49.39.Z nie stanowią większości przychodów uzyskanych przez stronę w listopadzie 2020 r. Ponadto brak było możliwości potwierdzenia spadku przychodu o co najmniej 40% z działalności oznaczonej kodem 49.39.Z uzyskanego w styczniu 2021 r. w porównaniu do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r. z uwagi na nieprzedłożenie przez skarżącego dokumentacji potwierdzającej wysokość uzyskanych w tych miesiącach przychodów z przeważającej działalności.

Pierwsza z tych okoliczności miała pozwolić organowi na ustalenie, że mimo wpisu w CEIDG i rejestrze REGON w dniu 28 grudnia 2020 r. z okresem wstecznym od 1 lipca 2020 r. przeważającej działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 49.39.Z w rzeczywistości płatnik nie wykazał, że na dzień 30 listopada 2020 r. prowadził jako przeważającą tę działalność. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika wyraźnie na czym organ oparł takie ustalenie. Można jednak odczytać, że według ustaleń organu cały przychód skarżącego z działalności gospodarczej w listopadzie 2020 r. wynosił 80 421,26 zł, z tego nie stanowiła przychodu z działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 49.39.Z kwota 57 567,20 zł netto (62 5589,13 zł brutto) – strona 8 decyzji. Według organu przychody z działalności oznaczonej kodem PKD 49.39.Z nie stanowią większości przychodów uzyskanych przez skarżącego w listopadzie 2020 r. (str. 10 decyzji).

W ocenie Sądu takie ustalenie nie pozwalało organowi na stwierdzenie, że skarżący w listopadzie 2020 r. nie prowadził przeważającej działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 49.39.Z. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że rodzaj przeważającej działalności gospodarczej określa się zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U z 2015 r., poz. 2009 ze zm.). W przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą ustaleniu podlega procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, ustaleniu podlega udział pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności w ogólnej liczbie pracujących (§9 ust. 2 pkt 3 lit a rozporządzenia). Oznacza to, że nie jest konieczne ustalenie, że przeważająca działalność przynosi większość przychodów uzyskanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Wystarczy ustalenie, że procentowy udział tej działalności jest największy w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży, biorąc pod uwagę poszczególne rodzaje działalności. Oczywiście nie można domniemywać, że różnica między całym przychodem oraz przychodem nie będącym przychodem z działalności oznaczonej kodem PKD 49.39.Z stanowi właśnie ten przychód z działalności oznaczonej kodem PKD 49.39.Z. W rozpoznawanej sprawie w odniesieniu do listopada 2020 r. chodzi o różnicę między kwotami 80 421,26 zł oraz 63 589,12 zł. Konieczne jest ustalenie konkretnych źródeł przychodu, aby można było rozstrzygać z jakiego rodzaju działalności przychód pochodzi. W razie nieprzedstawienia odpowiednich dokumentów przez stronę, skutki tego braku w sferze dowodowej obciążają stronę. Ponadto dla potrzeb ustalenia prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek rodzaj przeważającej działalności gospodarczej ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON na dzień 30 listopada 2020 r. Nie ma wątpliwości, że zmienionego wpisu w rejestrze REGON dokonano w dniu 28 grudnia 2020 r. obejmując tym wpisem wstecznie okres od 1 lipca 2020 r. a więc także dzień 30 listopada 2020 r. W związku z tym nie można organowi odmówić możliwości weryfikacji tego wpisu w zakresie jego prawidłowości w okresie przed dokonaniem wpisu. W postępowaniu o przyznanie uprawnienia, o którym mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, ustalenie rodzaju przeważającej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń faktycznych. Wpis w tym zakresie we właściwym rejestrze korzysta z wzruszalnego domniemania prawdziwości. Jednak nie jest właściwe kwestionowanie prawidłowości wpisu, jedynie na podstawie ustaleń faktycznych dotyczących listopada 2020 r. Nie można wykluczyć, że w niektórych okresach procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży zmienia się w taki sposób, że przychody z przeważającej działalności gospodarczej są mniejsze niż z innej działalności. Nie zmienia to jednak wniosku, że wpis był prawidłowy, jeżeli w innych okresach procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży wskazywał na wpisaną działalność jako przeważającą. W związku z tym, mimo że organ początkowo wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentów potwierdzających wysokość przychodów uzyskanych w listopadzie 2020 r. oraz z jakiego rodzaju działalności są to przychody, prawidłowa była zmiana stanowiska organu mająca odzwierciedlenie w treści wezwania skierowanego do skarżącego w piśmie z dnia 16 listopada 2022 r., w którym w związku z ustaleniami co do listopada 2020 r., wezwano do przedstawienia dokumentów potwierdzających wysokość przychodów uzyskanych z tytułu działalności gospodarczej oznaczonej według PKD kodem 49.39.Z. także w okresie od lipca do października 2020 r.

Ponadto według organu brak było możliwości potwierdzenia spadku przychodu o co najmniej 40% z działalności oznaczonej kodem 49.39.Z uzyskanego w styczniu 2021 r. w porównaniu do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r. z uwagi na nieprzedłożenie przez skarżącego dokumentacji potwierdzającej wysokość uzyskanych w tych miesiącach przychodów z przeważającej działalności.

Nie kwestionując w obecnym stanie sprawy tego ustalenia na podstawie dotychczasowych dowodów, należy jednak stwierdzić, że (podobnie jak ustalenie co do rodzaju przeważającej działalności gospodarczej) nie są one wystarczające do odmowy skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek. Ustalenie te były przedwczesne o tyle, że organ z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. całkowicie pominął tę część wskazań WSA w Lublinie zawartych w wyrokach z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 225/21 oraz z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 95/22, które dotyczą obowiązku zastosowania przed wydaniem decyzji art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 k.p.a.

W świetle art. 9 k.p.a. organ ma także obowiązek poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ winien czuwać nad tym, aby strona postępowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ ma również obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji (art. 10 § 1 k.p.a.). Zaznaczyć należy, że przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji organ nie może pominąć obowiązku wynikającego z dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

W obydwu wcześniejszych wyrokach Sąd stwierdził, że organ nie wykonał należycie wymienionych wyżej obowiązków i wskazał na konieczność ich wykonania. Taki stan rzeczy utrzymuje się nadal. Z akt sprawy wynika bowiem, że w piśmie z dnia 16 listopada 2022 r. poinformowano skarżącego, że może skorzystać z prawa do czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, zgłaszania dowodów, przedstawiania wyjaśnień oraz – przed wydaniem decyzji – wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z pisma tego nie wynika jednak, że zostało ono skierowane do skarżącego po zebraniu – w ocenie organu – całego materiału przed wydaniem decyzji w celu wypowiedzenia się przez skarżącego co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Tym bardziej nie jest to informacja, o której mowa w art. 79a § 1 k.p.a., w której należy wskazać przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Zauważyć należy, że informacja taka jest przekazywana stronie razem z informacją, o której mowa w art. 10 § 1 k.p.a.

Niewykonanie obowiązków, o których wyżej mowa powoduje, że słuszny jest sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., Nie można wykluczyć, że skarżący, wiedząc na podstawie informacji przekazanej zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a., że materiał dowodowy dotychczas przez niego przedstawiony nie jest dostateczny, przedstawi odpowiednie dowody, którymi tylko on dysponuje.

Przedwczesne jest natomiast rozpatrywanie zarzutu naruszenia art. 31zq ust. 1 i 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Odnosząc się do ostatniego zarzutu skargi Sąd stwierdza, że prawidłowe jest stanowisko organu, że ocena czy przychód z działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w styczniu 2021 r. był niższy o co najmniej 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r., powinna być dokonana przez porównanie przychodów w zakresie tych, które zostały uzyskane z przeważającej działalności gospodarczej a nie z całej działalności. Wynika powyższe z treści przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, w którym mowa jest o przychodzie "z tej działalności" w odniesieniu do przeważającej działalności oznaczonej w przepisie konkretnymi kodami PKD. Takie stanowisko zostało przedstawione także w powołanym przez organ wyroku NSA z dnia 4 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1224/21.

Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę dotychczasowych ustaleń a także wykonać prawidłowo swoje obowiązki wynikające z art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 k.p.a.

Biorąc pod uwagę omówione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.