Uzasadnienie
W skardze wniesionej w niniejszej sprawie spółka zawarła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Argumentowała, że pozostaje w złej sytuacji finansowej, co obrazują kolejno zaciągnięte przez spółkę kredyty i pożyczki nawet na dokonanie podstawowych opłat związanych z jej działalnością. Zobowiązania spółki z tytułu podatku od nieruchomości i opłaty za użytkowanie wieczyste na dzień 31 maja 2015 r. wynoszą [...] zł. Kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, natomiast wartość środków trwałych wynosi [...] zł, według bilansu w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł. Z oświadczenia spółki wynika, że na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku posiadała na rachunku bankowym środki pieniężne w wysokości 11.798,16 zł.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nadesłano kopie: bilansu działalności spółki za 2014 r. (wskazano w nim, że aktywa trwałe wynoszą [...] zł, zaś aktywa obrotowe [...] zł); rachunku zysków i strat (wykazano przychód netto ze sprzedaży w kwocie [...] i stratę w kwocie [...] zł), zeznania podatkowego spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za ubiegły rok (wykazano w nim przychód w kwocie [...] zł, koszty jego uzyskania w kwocie [...] zł i stratę w kwocie [...] zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia ubiegłego roku do maja roku bieżącego (tylko w maju 2015 r. wykazano podstawę opodatkowania, w kwocie [...] zł), raporty kasowe za trzy minione miesiące bieżącego roku, wyciąg z rachunku bankowego spółki za marzec, kwiecień i maj 2015 r. oraz dokumenty przedstawiające zobowiązania spółki (deklaracje podatku od nieruchomości oraz faktury za energię elektryczną, najem biura oraz obsługę podatkową).
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Analiza oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącą spółkę, w ocenie referendarza prowadzi do wniosku nie dającego podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o zwolnienie od kosztów sądowych.
Na powyższe postanowienie spółka wniosła sprzeciw w uzasadnieniu którego wskazała, że wbrew stanowisku referendarza nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W ocenie spółki odmowa przyznania jej prawa pomocy doprowadzi w istocie do pozbawienia jej możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem. Nadmieniono, że referendarz wydając swoje postanowienie nie uwzględnił zobowiązań spółki z tytułu podatku od nieruchomości oraz wieczystego użytkowania, które w ocenie spółki są bardzo wysokie i wielokrotnie przekraczają wartość środków pieniężnych zgromadzonych na jej rachunku bankowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na datę wszczęcia postępowania wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Wniosek skarżącej zawiera żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżąca spółka powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Przede wszystkim zauważyć należy, że pozostaje ona w obrocie prawnym jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, z której osiąga przychody. Jak wynika z przedłożonych dokumentów na jej rachunku za marzec, kwiecień i maj 2015 r. utrzymywało się dodatnie saldo końcowe, trudno więc mówić o sytuacji finansowej uniemożliwiającej uiszczenie wpisu od skargi w wysokości [...] zł w sytuacji gdy jak zaznaczono na koniec maja 2015 r. suma dostępnych środków wynosiła [...]zł, a skargę wniesiono w połowie maja 2015 r.
Ponadto należy zauważyć, że okolicznością niemającą przesądzającego znaczenia w sprawie jest wynik finansowy spółki (poniesiona strata). W obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych. Tym samym, jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z: 1 sierpnia 2013r. sygn. akt I FZ 327/13; 22 marca 2011r. sygn. akt II GZ 112/11; 19 listopada 2004r. sygn. akt I FZ 436/04, dostępne na www.nsa.gov.pl).
Odnosząc się do podniesionej przez spółkę kwestii związanej z zaciągniętymi kredytami i pożyczkami umożliwiającymi jej funkcjonowanie, wyjaśnić trzeba, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może być uzasadniony obowiązkiem regulowania zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych pożyczek czy kredytów. Nie można bowiem przyjąć aby takie zobowiązania miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi. Strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. Powyższe można odpowiednio odnieść do kosztów związanych z bieżącym funkcjonowaniem podmiotu takich jak np. opłaty za energię.
Spółka odpowiadając na wezwanie referendarza nadmieniła, że umowa spółki przewiduje możliwość dokonywania dopłat przez wspólników, które jednak nie były dokonywane w okresie ostatnich dwunastu miesięcy. Tym samym istnieje możliwość pozyskania przez spółkę środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat na podstawie art. 177 § 1 ustawy z 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.). Dopłaty te mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Należy przyjąć, że ewentualna dopłata mogła by być wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę.
Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa byłoby w niniejszej sprawie niezasadne.
W związku z tym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.