Uzasadnienie
M.D. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł od wniesionej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, pismem z dnia 2 grudnia 2008 r. wniosła o zwolnienie od wpisu sądowego, motywując to swoją sytuacją finansową i zdrowotną. Niniejsze pismo potraktowano jako pismo w sprawie przyznania skarżącej prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" wniosek taki składa się na urzędowym formularzu. Skarżąca wezwana do przedłożenia wypełnionego urzędowego formularza PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy, wniosła go w zakreślonym dla dokonania tej czynności procesowej terminie, zakreślając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Z uzasadnienia wniosku wynika, iż wnioskodawczyni jest osobą samotną. Natomiast jej kłopoty finansowe wynikają z długotrwałej choroby. Ze złożonego oświadczenia wynika, iż w skład jej majątku wchodzi jedynie nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha.
Z kolei jedynym jej wykazanym dochodem jest zasiłek chorobowy w wysokości [...] zł. W myśl art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym, że złożone na urzędowym formularzu oświadczenie okazało się niewystarczające oraz biorąc pod uwagę dane nt. sytuacji materialnej strony skarżącej wynikające z akt sprawy administracyjnej, które mogą budzić wątpliwości, co do prawidłowej oceny sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych wezwano wnioskodawczynię do nadesłania: zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego bądź odpisu aktualnego nakazu płatniczego na podatek rolny za 2008 r., odpisu ostatniej decyzji przyznającej płatności bezpośrednie do posiadanego przez skarżącą gruntu rolnego wydanej przez właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa bądź zaświadczenia ww. biura o zaprzestaniu pobierania tych płatności oraz do oświadczenia jednoznacznie wskazującego jakie i w jakiej wysokości są stałe miesięczne wydatki (energia elektryczna, gaz, woda, opał, telefon, wydatki na żywność i leki) związane z utrzymaniem swojego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego.
W zakreślonym terminie skarżąca nie nadesłała żądanych w ww. wezwaniu dokumentów. Do sądu wpłynęło jedynie pismo z dnia 25 stycznia 2009 r., które z uwagi na stwierdzone braki zostało zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z dnia 29 kwietnia 2009 r. pozostawione bez rozpoznania (k. nr 41). Powyższe zarządzenie nie zostało przez stronę zaskarżone.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Skarżąca wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 ppsa. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony.
Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Składane przez skarżącą oświadczenie stanowi środek dowodowy, za pomocą którego skarżąca wykazuje zasadność wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie ten warunek nie został spełniony. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – między innymi wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa.
W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, iż jak wynika z urzędowego formularza wnioskodawczyni utrzymuje się jedynie ze stałego dochodu w postaci zasiłku chorobowego w wysokości [...] zł opłacając przy tym wszystkie swoje wydatki. Stąd konieczne było wezwanie strony do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczenia. Wnioskodawczyni nie wykonując w ogóle wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych nie wykazała by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy. W konsekwencji uniemożliwiło to referendarzowi sądowemu rzetelną analizę braku możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania w tej sprawie.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.