Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Lu 684/17
Wnioskiem z�o�onym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu s�dowego w kwocie 500 z�, skar��cy zwr�ci� si� o zwolnienie ich od koszt�w s�dowych wskazuj�c, �e nie s� w stanie ich ponie��.
W tym zakresie ma��onkowie wskazali, �e mieszkaj� razem z bezrobotnym synem utrzymuj�c si� z posiadanych emerytur w ��cznej kwocie 3.034 z� netto. Maj�tek jaki skar��cy posiadaj� to jedynie dom jednorodzinny o pow. 120 m2 (warto�� 360.000 z�).
Referendarz s�dowy zwa�y�, co nast�puje:
Wniosek zas�uguje na cz�ciowe uwzgl�dnienie.
W pierwszej kolejno�ci wskazania wymaga, �e odp�atno�� post�powania s�dowoadministracyjnego jest generaln� zasad� przyj�t� na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o post�powaniu przed s�dami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a. - por. art. 199 tej ustawy). Niemniej jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzgl�dnego i ustawodawca przewidzia�, �e w szczeg�lnych przypadkach strona mo�e by� zwolniona z tego obowi�zku w drodze przyznania prawa pomocy. Mo�liwo�� jego przyznania jest jednak�e uzale�niona od tego, czy strona wyst�puj�ca z takim wnioskiem wyka�e, i� rzeczywi�cie jej sytuacja materialna jest na tyle ci�ka, aby uzasadnione by�o uczynienie wyj�tku od zasady odp�atno�ci post�powania.
Zwolnienie od koszt�w s�dowych, o kt�re ubiega si� w rozpoznawanej sprawie strona skar��ca mo�e natomiast zosta� przyznane stronie, o ile ta wyka�e brak mo�liwo�ci poniesienia pe�nych koszt�w post�powania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 � 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Odnosz�c powy�sze do z�o�onego wniosku, referendarz s�dowy nie znalaz� dostatecznych podstaw do stwierdzenia, �e sytuacja materialna strony skar��cej jest na tyle ci�ka, i� wymaga zwolnienia ca�kowicie z obowi�zku ponoszenia koszt�w s�dowych. Niemniej jednak w jego ocenie wniosek strony zas�uguje na cz�ciowe uwzgl�dnienie, tj. przez zwolnienie z obowi�zku uiszczenia ka�dej op�aty s�dowej ponad kwot� 100 z�otych.
Zwa�enia bowiem wymaga, i� w rozpoznawanej sprawie, ze wzgl�du na jej przedmiot, wysoko�� wpisu od skargi wynosi 500 z�. Natomiast w razie niekorzystnego dla strony rozstrzygni�cia i zamiaru jego zaskar�enia mo�e zaistnie� konieczno�� uiszczenia przez stron� skar��c� op�aty kancelaryjnej w kwocie 100 z�, za dor�czenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysoko�ci 250 z�.
Uwzgl�dniaj�c zatem wskazan� wysoko�� wpisu od skargi oraz pozosta�ych ewentualnych koszt�w s�dowych w zestawieniu z sytuacj� finansow� strony skar��cej oraz fakt, �e uiszczenie wskazanego wpisu jest warunkiem niezb�dnym rozpoznania skargi strony przez S�d, zasadnym jest pokrycie koszt�w post�powania w cz�ci przekraczaj�cej kwot� 100 z� z bud�etu pa�stwa. Innymi s�owy zestawienie koszt�w post�powania, r�wnie� ewentualnych i odroczonych w czasie z mo�liwo�ciami finansowymi strony prowadzi do wniosku, i� zbyt du�ym obci��eniem dla strony by�oby wy��cznie uiszczenie wskazanych koszt�w w ich pe�nej wysoko�ci. Przedstawiona przez ni� sytuacja rodzinna i dochodowa nie pozwala jednak na zwolnienie jej z koszt�w w wi�kszym zakresie. Sytuacja ta nie jest bowiem na tyle z�a, aby istnia�a konieczno�� zniesienia obowi�zku uiszczenia koszt�w s�dowych w szerszym lub pe�nym zakresie.
Jak ju� zaznaczono instytucja zwolnienia od koszt�w s�dowych jest instytucj� stosowan� w przypadku os�b charakteryzuj�cych si� ub�stwem (przyk�adowo do takich os�b zaliczy� mo�na osoby, kt�re ze wzgl�du na okoliczno�ci �yciowe pozbawione zosta�y ca�kowicie �rodk�w do �ycia). Pogl�d taki wielokrotnie prezentowa� Naczelny S�d Administracyjny (przyk�adowo w postanowieniu z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 797/11; LEX nr 1104128). W ocenie referendarza strony skar��cej nie mo�na jednak zaliczy� do tego typu os�b. Wskaza� bowiem nale�y, �e miesi�czny doch�d trzyosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawc�w wynosi 3.034 z� netto (emerytury skar��cych). Zdaniem referendarza dochody w takiej wysoko�ci s� w stanie zapewni� niezb�dne warunki utrzymania gospodarstwa domowego strony, a przy w�a�ciwym ich gospodarowaniu ponie�� r�wnie� ci�ar cz�ci koszt�w post�powania s�dowego, kt�ry zgodnie z niniejszym rozstrzygni�ciem obecnie ogranicza si� do uiszczenia kwoty 100 z� tytu�em wpisu s�dowego.
Takie rozstrzygni�cie uwzgl�dnia przy tym og�ln� sytuacj� materialn�, bytow� i rodzinn� wnioskodawcy, zabezpieczaj�c gwarantowane mu Konstytucj� RP prawo do s�du, a dodatkowo chroni wymiar sprawiedliwo�ci przed ewentualn�, zb�dn� roszczeniowo�ci� strony. Nie powoduje te� przerzucenia ca�o�ci koszt�w procesu na Skarb Pa�stwa czyli reszt� spo�ecze�stwa.
Z tych wzgl�d�w referendarz s�dowy, na podstawie przepisu art. 246 � 1 pkt 2 p.p.s.a., orzek� jak w postanowieniu.