Wyrok WSA w Lublinie z 28 maja 2008 r., I SA/Lu 730/07

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Rozpoznanie

w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r.

Sprawa

sprawy ze skargi E. i S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - oddala skargę.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, NSA Anna Kwiatek (spr.)
Stażysta Konrad Gałka protokolant

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia E. i S.B., uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że decyzjami z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił S. B. zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia 2001 r., od stycznia do grudnia 2002 r. i od stycznia do marca 2003 r. w łącznej kwocie 13.158.480 zł i wezwał stronę do uiszczenia zaległości w podatku akcyzowym w kwocie łącznej 13.034,878 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Ponieważ wpłata powyższych należności nie nastąpiła, stronie doręczono upomnienia ([...])

W dniu [...] Dyrektor Izby Celnej wystawił siedem tytułów wykonawczych: [...]i [...], zaopatrzonych w klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej.

Wobec odmowy ich odbioru na podstawie art. 47 § 2 K.p.a. uznano je za doręczone w dniu [...] - w dniu odmowy ich przyjęcia przez zobowiązanego.

Decyzjami z dnia [...]Dyrektor Izby Celnej uchylił w całości decyzje Naczelnika Urzędu Celnego, będące podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Wobec powyższego, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego decyzjami z dnia [...]. określił zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiące styczeń – grudzień 2001 r. i wezwał S. B.do uiszczenia obliczonego podatku w łącznej kwocie 3.184.960 zł wraz z odsetkami za zwłokę, następnie decyzjami z dnia [...] określił zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiące styczeń-grudzień 2002 r. oraz styczeń – marzec 2003 r.

Brak dobrowolnej wpłaty zaskutkował podjęciem zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Zaktualizowano też kwoty zaległości.

Tytuły zostały też zaktualizowane poprzez wpisanie małżonki zobowiązanego – E. B. i doręczone jej w dniu [...].

W dniu [...] E. B. złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] odmówił uwzględnienia złożonych zarzutów, na co E. B. zażaliła się do Dyrektora Izby Skarbowej. W zażaleniu podnosiła, że w związku z uchyleniem przez Dyrektora Izby Celnej decyzji w sprawie podatku akcyzowego, będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. Zdaniem strony powoływany przez organ art. 27c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) – dalej: "ustawa egzekucyjna", nie zezwala na aktualizację tytułów wykonawczych poprzez "dopisanie do wszczętych już tytułów egzekucyjnych" jej osoby jako wspólnie zobowiązanej z mężem do uiszczenia należności objętych tymi tytułami egzekucyjnymi. Aktualizacja tytułów wykonawczych obejmować może kwoty objęte tymi tytułami, nie może natomiast zmienić zobowiązanego. Strona zarzucała też, że wskazując w tytułach wykonawczych E. B., nie uznano jej jednocześnie za zobowiązanego w rozumieniu art. 1 a pkt 20 ustawy egzekucyjnej, co pozbawiło ją praw, jakie przysługują stronie postępowania. Nieuprawnione jest łączenie odpowiedzialności podatkowej podatnika na podstawie art. 26 Ordynacji podatkowej z odpowiedzialnością współmałżonka na zasadzie art. 29 § 1 Ordynacji w sposób automatyczny, bez przeprowadzenia postępowania o przeniesieniu odpowiedzialności.

Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej, wskazując na art. 33 ustawy egzekucyjnej, zawierający katalog przesłanek mogących stanowić podstawę zarzutu w sprawie, oraz art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 ustawy egzekucyjnej, regulujący termin na zgłoszenia zarzutów, zauważył że E. B. złożyła zarzuty: pismem z dnia [...] zatytułowanym zarzuty, oraz – dodatkowo – pismem z dnia [...] (określonym jako skarga).

W piśmie zatytułowanym "zarzut", powoływała się na art. 33 pkt 3 ustawy egzekucyjnej, podnosząc, iż egzekwowany obowiązek niezgody jest z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, oraz na art. 33 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, wnosząc zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, oraz zarzuciła brak uprzedniego doręczenia jej upomnienia, który to zarzut znajduje odniesienie w art. 33 pkt 7 ustawy egzekucyjnej.

Organ odwoławczy wskazał, że w odrębnym piśmie z dnia [...] złożonym w terminie do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, E. B. rozszerzyła argumentację zgłoszonych zarzutów oraz podniosła kolejny zarzut, a mianowicie, że zmiana treści tytułów wykonawczych wskutek dopisania jako zobowiązanego małżonki podatnika stoi w sprzeczności z art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, to jest zarzut z art. 33 pkt 10 tej ustawy, który całkowicie pominął w swoim rozstrzygnięciu organ egzekucyjny. Postanowienie w sprawie zarzutów organ wydał bowiem w dniu [...], natomiast przedmiotowe pismo przekazano temu organowi do rozpatrzenia - po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego - przy piśmie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], co oznacza, że organ egzekucyjny nie rozpatrzył sprawy w jej pełnym kształcie, nie odniósł się bowiem do zarzutu mającego za podstawę art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej, ani też zarzutu mającego oparcie w art. 33 pkt 7 tej ustawy.

Wadliwości takiej nie może konwalidować organ odwoławczy, przeprowadzając rozpoznanie tych zarzutów we własnym zakresie, ponieważ byłoby to sprzeczne zasadą dwuinstancyjności postępowania wynikającą z art. 15 Kpa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie E. i S. B. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia argumentując, że ponowne rozpatrywanie sprawy jest "zbędnym przedłużaniem czasu załatwiania kwestii nie wymagających dodatkowych działań". Zdaniem skarżących oczywistość nieprawidłowości zawartych w tytułach wykonawczych jest bezsporna i ponowne rozpatrywanie sprawy nie może wnieść nic nowego do zgromadzonego i istniejącego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie w dniu [...] pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej okazał postanowienie tego organu z dnia [...], doręczone skarżącym w dniu [...], wydane po rozpoznaniu zażalenia skarżących na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. Okazanym postanowieniem organ odwoławczy umorzył postępowanie w przedmiocie zarzutów dotyczących dwóch tytułów wykonawczych [...] oraz uznał zasadność zarzutów z dnia [...]co do pozostałych tytułów wykonawczych i w tym zakresie uchylił postanowienie organu egzekucyjnego i umorzył postępowanie egzekucyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu jest art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Zasada merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy podlegać więc może wyłączeniu wówczas, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z istotnym naruszeniem prawa procesowego, a w szczególności gdy nie rozpoznał sprawy w jej pełnym przedmiotowym zakresie.

W przypadku postępowania prowadzonego w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotowy zakres sprawy określony jest treścią zarzutów.

Organ odwoławczy zasadnie podniósł, że w postępowaniu egzekucyjnym zgłoszony został zarzut mający podstawę w art. 33 pkt 3, pkt 4, pkt 7 i pkt 10 ustawy egzekucyjnej, natomiast organ egzekucyjny rozpoznał wyłącznie zarzut oparty na art. 33 pkt 3 i pkt 4 tej ustawy.

Stosownie do art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, zarzuty zgłoszone w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej rozpatruje organ egzekucyjny wydając w tym przedmiocie postanowienie. Tak więc jedynym uprawnionym organem do rozpoznania zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 ustawy egzekucyjnej jest organ egzekucyjny.

W niniejszej sprawie organem egzekucyjnym jest Dyrektor Izby Celnej (art. 19 § 5 ustawy egzekucyjnej), natomiast Dyrektor Izby Skarbowej jest wyłącznie organem odwoławczym (art. 23 § 3a i § 4 ustawy egzekucyjnej).

Organ odwoławczy w rozpoznaniu zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów egzekucyjnych związany jest zakresem przedmiotowym objętym rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego, stad brak rozstrzygnięcia tego organu co do części zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji uniemożliwiał merytoryczne rozpoznanie zażalenia.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie merytoryczne rozpoznanie zażalenia nie stanowiłoby naruszenie art. 15 Kpa, jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu, lecz prowadziłoby do naruszenia art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, określającego organ właściwy do rozpatrzenia zarzutów mających podstawę w art. 33 tej ustawy.

Z tego względu organ odwoławczy zasadnie uchylił skarżone doń postanowienie i przekazał Dyrektorowi Izby Celnej sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W odniesieniu do treści skargi zauważyć należy, że nie można, z przedstawionych wyżej względów, przedłożyć zasady szybkości postępowania ponad zasadę działania organów na podstawie przepisów prawa oraz ponad obowiązek rozpatrzenia sprawy przez umocowany do tego organ.

W związku z tym Sąd miał również na uwadze, ze skutkiem zaskarżonego postanowienia, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organ egzekucyjny oraz ostatecznego postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie zaktualizowanych tytułów wykonawczych zostało umorzone.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.