Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 15 października 2015 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w L., w pozostałym zaś zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Postanowienie to stało się prawomocne.
W dniu 25 lutego 2016 r. skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu powołał się na trudne warunki finansowe i swoją chorobę – przebyty drugi zawał serca. Podał, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 6,76 ha fiz., którego część użytkuje syn, a pozostałą nie wie czy będzie użytkował z uwagi na stan zdrowia jak i wymagane nakłady finansowe na uprawy i zasiewy. Utrzymuje się z emerytury w wysokości około [...] zł netto. Podniósł, że pomieszczenie mieszkalne jak i budynki gospodarskie nie nadają się do użytkowania, gdyż wymagają remontu. Dodał, że w najbliższym czasie ma do zapłaty podatek rolny oraz rachunek za energię elektryczną – [...] zł. Ponadto prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne z tytułu niezapłaconych kosztów sądowych.
Referendarz sądowy zważył co następuje
Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się obecnie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).
Przystępując jednak do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania Sądu, który wniosek ten prawomocnie oddalił. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący nie wnosił środka zaskarżenie i stało się ono prawomocne.
Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365).
Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie.
Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy.
Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 15 października 2016 r. nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy bowiem podnieść, że treść złożonego obecnie wniosku jest tożsama z wnioskiem uprzednio złożonym. Nie uległy bowiem jakiejkolwiek zmianie zarówno dochody skarżącego, jak i jego sytuacja bytowa. Sąd w prawomocnym postanowieniu zawarł zaś szczegółową ocenę sytuacji dochodowej skarżącego i możliwości poniesienia przez niego kosztów niniejszego postępowania. Z uwagi na brak nowych okoliczności ocena ta nie może ulec zmianie.
W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w szerszym niż dotychczas zakresie (w związku z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.