Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 31 października 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 746/13 odmówił przyznania A. N. (dalej jako skarżąca) prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżąca przy dołożeniu należytej staranności była w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów związanych z zainicjowanymi postępowaniami sądowymi.
Od rozstrzygnięcia tego skarżąca wniosła zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I GZ 594/13.
Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 500,00 zł skarżąca ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. W złożonym na tę okoliczność wniosku wskazała, podobnie jak za pierwszym razem, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem oraz trzyletnią córką. Dochody rodziny składają się jedynie z wynagrodzenia za pracę męża w wysokości [...] zł brutto. Cała rodzina zamieszkuje w domu jednorodzinnym (drewnianym przykrytym papą) o powierzchni 50 m2. Dalej skarżąca zaznaczyła, iż nie posiada innego majątku, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jednocześnie wraz z mężem spłaca dwie pożyczki w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie.
Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem wykazać istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów, oświadczeń oraz twierdzeń musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).
Przystępując jednak do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wniosek ten prawomocnie oddalił postanowieniem z dnia 31 października 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 746/13. Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365).
Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie.
Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Te zaś, jednoznacznie nakładają na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia dokładnych i rzetelnych danych, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia tutejszego Sądu z dnia 31 października 2013 r. nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim podnieść należy, że zarówno zakres, jak i treść złożonego obecnie wniosku są tożsame (identyczne) z uprzednio złożonym. Tak dochód rodziny skarżącej, jak i składniki jej majątku nie uległy jakiemukolwiek uszczupleniu. Również kwestia zobowiązań skarżącej była przedmiotem rozważań Sądu, co oznacza, że kwestia ta nie mogła mieć wpływu na ponowną ocenę wniosku strony. Sąd w prawomocnym postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy zawarł szczegółową argumentację odnośnie zobowiązań skarżącej oraz posiadanych przez nią środków, których brak w chwili obecnej nie stanowi podstawy do udzielenia skarżącej dobrodziejstwa prawa pomocy. Sąd w prawomocnym postanowienie przesądził, że skarżąca dysponowała środkami z których była w stanie pokryć koszty sądowe i ocena ta jest wiążąca.
W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (w związku z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.