Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 869/14 odmówił przyznania R.O. (dalej jako skarżący) prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że dochody skarżącego w kontekście ponoszonych przez niego wydatków, nie wskazują, że jest on osobą, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Od rozstrzygnięcia tego skarżący wniósł zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt I FZ 2140/14.
Wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 100,00 zł, skarżący wymagany wpis uiścił, a następnie ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W złożonym na tę okoliczność wniosku wskazał, podobnie jak za pierwszym razem, że jest zatrudniony na umowę o pracę z wynagrodzeniem 1.286,16 zł.
Postanowieniem z dnia 19 marca 2015 r. referendarz sądowy odmówił zmiany prawomocnego postanowienia tutejszego Sądu z dnia 27 listopada 2014 r., uzasadniając, że brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.")
Na powyższe rozstrzygnięcie R. O. wniósł sprzeciw, w którym w pierwszej kolejności wskazał, że jego wniosek obejmuje zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie radcy prawnego, a zatem jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowity.
W uzasadnieniu wskazał, że przyznanie pełnomocnika z urzędu zagwarantowałoby skuteczniejszą obronę jego interesu prawnego zarówno w postępowaniu zasadniczym jak i w postępowaniu wpadkowym jakim jest postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Ponadto odwołując się do treści art. 6 ust. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 nr 61 poz. 284, ze zm.) wskazał, że stronie która nie ma wystarczających środków finansowych na pokrycie kosztów pomocy prawnej przysługuje prawo do ustanowienia radcy prawnego, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości. Dodał, że za koniecznością ustanowienia pełnomocnika w rozpatrywanej sprawie przemawia jej zawiły charakter. Na poparcie swojego stanowiska wskazał m.in. na zalecenia Komitetu Ministrów Rady Europy dla państw członkowskich, dotyczących skutecznego dostępu do prawa i wymiaru sprawiedliwości osób w sytuacji wielkiego ubóstwa.
Na zakończenie podkreślił, że w jego ocenie wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd nie wyważył należycie pomiędzy interesem Skarbu Państwa w pobraniu opłaty sądowej a interesem skarżącego w dochodzeniu roszczeń przed sądem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Wniosek skarżącego z 19 lutego 2015r. (data nadania) uzupełniony w sprzeciwie z dnia 1 kwietnia 2015 r.(data nadania) nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o którego przyznanie wnioskuje skarżący, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i jest możliwe, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 i art. 245 § 2 p.p.s.a.).
Przystępując jednak do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności wskazać należy, że kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy w tożsamym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który prawomocnym postanowieniem z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 869/14 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365).
Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie.
Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy.
W świetle powyższego kluczową kwestią staje się na obecnym etapie ocena czy w sprawie zaszła zmiana okoliczności faktycznych uzasadniająca zmianę prawomocnego postanowienia tutejszego Sądu z dnia 27 listopada 2014 r.
Analizując treść złożonego obecnie wniosku oraz sprzeciwu wniesionego przez skarżącego stwierdzić należy, że jest ona tożsama z treścią rozpoznanego już prawomocnie wniosku. Nie uległy bowiem zmianie jakiekolwiek istotne z punktu widzenia postępowania prowadzonego w przedmiocie prawa pomocy okoliczności (nie uległa istotnej sytuacja życiowa skarżącego). Sąd w prawomocnym postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy zawarł zaś szczegółową ocenę sytuacji majątkowej i życiowej skarżącego z jej odniesieniem do możliwości ponoszenia przez niego kosztów postępowania i z uwagi na brak nowych okoliczności ocena ta nie może ulec zmianie.
Zauważyć należy, że w pewnym sensie za prawidłowością dokonanej oceny zdaje się przemawiać postawa samego skarżącego, który na ponowne wezwanie Sądu w dniu 19 lutego 2015 r. uiścił wpis od skargi w wysokości 100,00 zł.
W konsekwencji brak jest zatem, w ocenie Sądu podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności o której w art. 165 p.p.s.a. uzasadniającej przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 260 w zawiązku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.