Uzasadnienie
Skarżący wnioskiem dołączonym do skargi zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
We wniosku tym podał, że gospodarstwo domowe prowadzi razem z żoną oraz 5-letnim synem. Rodzina zamieszkuje w domu należącym do ojca skarżącego. Skarżący w chwili obecnej jest osobą bezrobotną. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę małżonki skarżącego w wysokości 1.500 zł netto. Skarżący nie posiada żadnego majątku, a jego małżonka jest jedynie właścicielem samochodu osobowego o wartości około 6.000 zł. Nadto skarżący dodał, że jego małżonką jest studentką na studiach "Finanse i rachunkowość", za co obowiązana jest wnosić opłatę w kwocie 4.200 zł rocznie (2.100 zł za semestr).
Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, wezwaniem referendarza sądowego wydanym na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") zobowiązano skarżącego do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń dotyczących możliwości finansowych skarżącego i jego małżonki.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, że z małżonką ma zawartą umowę rozdzielności majątkowej. Żadne z nich nie posiada nieruchomości gruntowych ani budynkowych. Prowadzona przez małżonkę skarżącego działalność gospodarcza została zamknięta 31 stycznia 2016 r. Skarżący w 2016 r. nie składał żadnych zeznań podatkowych. Nie posiada również żadnych środków na rachunku bankowym.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonego przepisu wynika jednoznacznie, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Oceny, czy strona wykazała wiarygodnie istnienie podstawy do przyznania jej prawa pomocy dokonuje się natomiast w oparciu o złożone przez nią oświadczenia i dokumenty źródłowe.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż oświadczenia złożone przez stronę skarżącą w niniejszej sprawie z uwagi na brak waloru wiarygodności nie mogą stanowić podstawy do oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej.
Prawo pomocy jest natomiast instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. Innymi słowy nie można z przekonaniem stwierdzić, że strona nie posiada możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego, które z uwagi na przedmiot zaskarżenia (decyzja wydana w postępowaniu wznowieniowym) nie są wysokie (wpis od skargi - 200 zł oraz ewentualnie: opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem - 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej - 100 zł, wpis od zażalenia - 100 zł). W szczególności nie można ustalić w sposób nie budzący wątpliwości z czego skarżący oraz jego rodzina się utrzymuje. Mianowicie według jego oświadczenia, jedyne środki na bieżące utrzymanie rodziny pochodzą z wynagrodzenia za prace małżonki skarżącego w kwocie 1.500 zł. Skarżący znaczny już czas jest osobą bezrobotną, przy czym nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Rodzina skarżącego jest natomiast trzyosobowa w tym syn w wieku 5 lat.
W tej sytuacji uwzględniając deklarowaną wysokość dochodów rodziny, ilość jej członków oraz ich wiek, przy uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego nie jest możliwym aby kwota ta wystarczała na utrzymanie rodziny wnioskodawcy. Zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ograniczonych nawet do niezbędnego minimum takich jak opłaty za media, opłata za studia, utrzymanie samochodu osobowego (ubezpieczenie, paliwo, naprawy), zakup żywności, środków czystości, ubrań, leczenie, dojazdy do pracy i na uczelnię wymaga znacznie większych środków niż zadeklarowane przez skarżącego. To zaś rodzi uzasadnione podejrzenie, że skarżący albo korzysta z pomocy innych osób lub posiada (albo jego małżonka) inne nieujawnione źródła dochodów.
Ponadto należy wskazać, iż brak statusu osoby bezrobotnej skarżącego wskazuje na brak chęci zmiany istniejącego stanu bezrobocia, co również oznacza, że sytuacja majątkowa rodziny nie jest, aż tak zła jak to określa sama strona.
Zaznaczenie przy tym wymaga, że skarżący mimo wezwania nie złożył wyciągów z rachunków bankowych jego małżonki, co stanowi kolejną przeszkodę uniemożliwiającą ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy.
Ponadto nie bez znaczenia dla dokonanej oceny jest fakt reprezentowania strony w postępowaniu podatkowym a następnie sądowy, przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność ta sama w sobie przeczy bowiem dopuszczalności uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść opłat sądowych, które dodatkowo - jak wskazano wyżej - nie są wysokie, gdyż albo już na ustanowienie adwokata wygospodarowała pewne środki finansowe, albo też oceniając swoje możliwości finansowe liczył się z taką potrzebą w przyszłości.
Konkludując, wskazać należy, iż oceniając wniosek o prawo pomocy należy kierować się nie tylko jego literalną treścią, ale także zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. W niniejszej sprawie te dyrektywy oceny zdolności finansowej skarżącego nie pozwalają uznać jego wniosku za odpowiadający rzeczywistości.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.