Uzasadnienie
Skarżący kolejnym wnioskiem z dnia 1 lutego 2017 r. (pierwszy zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 21 listopada 2016 r. pozostawiono bez rozpoznania) zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi z małżonką z którą ma zawartą umowę rozdzielności majątkowej, a sam utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł netto. Nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Mieszkanie które zajmuje należy do jego matki.
Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, wezwaniem z dnia 9 lutego 2017 r. wydanym na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń. W zakreślonym terminie skarżący żądanych dokumentów nie złożył.
Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Argumentował, że w sytuacji gdy zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy informacje, są niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy, to ma on obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej strony, oznacza bowiem, że skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. za uprawdopodobnione.
W sprzeciwie wniesionym od powyższego rozstrzygnięcia, wnioskodawca stwierdził, że zostało ono wydane z pominięciem informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, które w ocenie wnioskodawcy są w pełni miarodajne i wystarczające dla oceny jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Podkreślił, że kluczową z punktu widzenia oceny istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy okolicznością jest fakt wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. postanowienia z 21 grudnia 2016 r. o umorzeniu, z powodu bezskuteczności czynności egzekucyjnych i braku majątku, prowadzonego wobec wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo odwołując się do treści art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 Nr 61 poz. 284 ze zm.) i zalecenia Nr R (93) 1 Komitetu Ministrów Rady Europy dla państw członkowskich, dotyczącego zapewnienia skutecznego dostępu do prawa i wymiaru sprawiedliwości osób w sytuacji wielkiego ubóstwa, wskazał, że przyznanie mu profesjonalnego pełnomocnika stanowi realizację ciążących na Polsce zobowiązań związanych z zapewnieniem każdemu podmiotowi równego dostępu do ochrony prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
W ocenie sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, tym samym postanowienie referendarza sądowego pozostaje w mocy.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Co przy tym istotne, podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Obowiązek ten rozciąga się na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające ocenić istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości.
Za szczególnie istotne, z punktu widzenia prowadzenia postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy, należy uznać użyte w treści art. 246 p.p.s.a. słowo "wykazać", które oznacza: dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777).
Powyższe oznacza, jak prawidłowo argumentował referendarz sądowy, że wnioskodawca ma obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności zmierzających do ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku.
W ocenie sądu taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, ze względu na ogólnikowy charakter, okazały się niewystarczające do stwierdzenie w sposób niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzą ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Wnioskodawca pomimo sformułowanego w trybie przewidzianym w art. 255 p.p.s.a., wezwania nie złożył ani w pierwotnie wyznaczonym ani w przedłużonym na jego wniosek terminie, żądanych dokumentów. Dokumentów tych nie złożył również na etapie sprzeciwu od rozstrzygnięcia referendarza sądowego, ograniczając się jedynie do ogólnikowych twierdzeń, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w pełni obrazują jego sytuację majątkową i wystarczają do stwierdzenia, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi wyłączną przesłankę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Mając na względzie powyższe należy zaaprobować stanowisko i argumentację prawną referendarza sądowego zawartą w postanowieniu z 13 października 2016 r. zgodnie z którą, brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji materialnej strony, oznacza, że nie wywiązała się ona z ciążącego na niej obowiązku, usunięcia wątpliwości, co do istnienia w sprawie przesłanki przyznania prawa pomocy.
Stanowisko takie znajduje również oparcie w orzecznictwie sądowym w którym powszechnie przyjmuje się, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 - 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.