Uzasadnienie
W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżąca złożyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczając, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że jest osobą niepracującą i oprócz [...] zł alimentów na starszą córkę nie osiąga żądnego dochodu. W utrzymaniu pomaga jej matka, która jest na emeryturze. Wniosek o ustanowienie adwokata skarżąca uzasadniła tym, iż nie posiada wiedzy prawniczej i nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W dalszej części urzędowego formularza skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwojgiem dzieci, nie posiada majątku nieruchomego, jak również żadnych zasobów finansowych. Na wezwanie referendarza sądowego z dnia 31 stycznia 2013 r. skarżąca nadesłała dodatkowe oświadczenia oraz potwierdzone za zgodność z oryginałem dokumenty źródłowe dotyczące jej sytuacji materialnej i rodzinnej. Z oświadczeń skarżącej z dnia 25 lutego 2013 r. wynika, że zamieszkuje ona w mieszkaniu należącym do jej siostry E. T., nie ponosząc żadnych opłat związanych z jego utrzymaniem. Korzysta również z pomocy matki, udzielanej w formie niepieniężnej o wartości ok. [...] zł miesięcznie, jak również z pomocy ojca jej młodszego dziecka, przekazywanej w formie "dóbr potrzebnych niemowlęciu" o wartości ok. [...] zł miesięcznie. Środków z pomocy społecznej nie otrzymuje. Nie posiada również żadnych rachunków bankowych. Do dnia [...] r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, jednakże z powodu niezgłoszenia się w wyznaczonym terminie do urzędu pracy została wyrejestrowana na okres 120 dni. Prowadzona przez nią działalność gospodarcza została wykreślona z dniem [...] r. (decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] r.). Na dzień zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej nie posiadała żadnego majątku związanego z tą działalnością (arkusze spisu z natury z dnia [...] r.). W 2011 r. przychód z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł – [...] zł, koszty uzyskania przychodów – [...] zł, a strata – [...] zł (zeznanie podatkowe PIT-36L). Z kolei z zeznania podatkowego PIT-37 za 2012 r. wynika, że skarżąca osiągnęła przychód z innych źródeł w wysokości [...] zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy stwierdził, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie strony dotyczące zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 (2 p.p.s.a.).
Ciężar dowodu wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym, obciąża stronę ubiegającą się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej.
Mając na uwadze sytuację materialną i rodzinną przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającą z nadesłanych dokumentów stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również w zakresie częściowym.
Analiza oświadczeń skarżącej i przedstawionych przez nią dokumentów, prowadzi do wniosku, że skarżąca nie wykazała w pełni, jaka jest jej rzeczywista sytuacja prawna i materialna. Skarżąca nie ujawniła przede wszystkim, że pełni funkcję prezesa zarządu w [...] spółce z o.o. z siedzibą w [...] – wpis do Krajowego Rejestru Sądowego dokonany dnia [...] r. przez Sąd Rejonowy [...] w [...] z siedzibą w [...], VI Wydział Gospodarczy (MSiG nr 111/2012 (3976) poz. [...]). W tym kontekście wątpliwości budzi oświadczenie skarżącej o utrzymywaniu siebie i dzieci wyłącznie z alimentów i pomocy innych osób. Gdyby skarżąca faktycznie pozostawała bez pracy oraz jakichkolwiek dochodów tak jak wykazała to w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, to oczywistym jest, że zależałoby jej na utrzymaniu statusu osoby bezrobotnej. Fakt, że skarżąca nie stawiła się w wyznaczonym terminie do urzędu pracy, co spowodowało jej wyrejestrowanie jako osoby bezrobotnej, należy ocenić negatywnie. Założeniem instytucji prawa pomocy jest bowiem udzielenie pomocy stronie, która mimo dołożenia wszelkich starań nie jest w stanie zapewnić środków na opłacenie kosztów wszczętych postępowań sądowych. Skarżąca będąc osobą młodą i zdolną do podjęcia pracy powinna wykazać, że czyni wysiłki aby partycypować w kosztach postępowania w jakimkolwiek zakresie, a utrata statusu osoby bezrobotnej, tym samym utrata możliwości pozyskania ewentualnych ofert pracy, nie była wynikiem jej niedbalstwa. Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Skoro skarżąca nie dokonała powiadomienia urzędu pracy i nie wskazała obiektywnej przyczyny niestawiennictwa w wyznaczonym terminie, to niejako "na własne życzenie" utraciła status osoby bezrobotnej, dający nie tylko ubezpieczenie zdrowotne, ale i możliwość podjęcia zatrudnienia, odbycia stażu, czy szkolenia w różnych formach.
Oceniając możliwości płatnicze skarżącej pod kątem należytej staranności i podjęcia wszelkich możliwych działań celem pozyskania środków na pokrycie kosztów postępowania nie można również pominąć okoliczności dotyczących uprzednio prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w zakresie [...] i osiągała znaczne obroty finansowe. Jak wynika z nadesłanego na wezwanie referendarza zeznania podatkowego PIT-36L, w 2011 r. przychód z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł – [...] zł, koszty uzyskania przychodów – [...] zł, a strata – [...] zł. Skarżąca od kilku lat wiedziała o toczącym się postępowaniu podatkowym w zakresie kontroli prawidłowości rozliczeń z budżetem państwa (postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] r., nr [...] o wszczęciu postępowania kontrolnego, doręczone skarżącej [...] r. (protokół badania ksiąg, k.101-115 akt administracyjnych). Mając na uwadze wielkość osiąganych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej za 2011 r., należy uznać, że skarżąca miała możliwość poczynienia oszczędności na ten cel.
Skarżąca nie wykazała wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 (1 i (2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.